Bỏ sổ hộ khẩu giấy từ ngày 1-7-2021: Cần đồng bộ các điều kiện thực hiện

Cần sớm liên thông giữa các cấp, ngành trong việc khai thác dữ liệu quốc gia về dân cư để thực hiện quy định bỏ sổ hộ khẩu từ 1-7-2021 được triển khai thuận lợi. Trong ảnh: Người dân thực hiện thủ tục hành chính tại bộ phận một cửa UBND phường Đằng Lâm (quận Hải An). Ảnh: Trung Kiên

Lúng túng vì không được cấp lại sổ hộ khẩu

Bị mất sổ hộ khẩu từ hơn 2 tháng nay nhưng vì công việc bận rộn, chị Nguyễn Thị Phương Vy, ở phố Văn Cao, phường Đằng Giang (quận Ngô Quyền) chưa đến Công an quận Ngô Quyền xin cấp lại sổ hộ khẩu. Qua các phương tiện thông tin đại chúng, chị Vy lo lắng khi biết thông tin Luật Cư trú 2020 quy định, từ ngày 1- 7-2021, cơ quan công an sẽ không cấp mới, cấp lại sổ hộ khẩu nữa. Chia sẻ với phóng viên Báo Hải Phòng, chị Vy băn khoăn nếu thời gian mà phải làm các thủ tục hành chính hay các giao dịch dân sự yêu cầu phải xuất trình sổ hộ khẩu thì không biết giải quyết như thế nào khi sổ hộ khẩu cũ đã mất và không xin cấp lại được.

Đây cũng là băn khoăn của khá nhiều người dân khi nhận được thông tin bỏ sổ hộ khẩu giấy theo quy định của Luật Cư trú 2020. Anh Nguyễn Mạnh Hà, ở xã Thủy Đường (huyện Thủy Nguyên) chia sẻ: Anh được biết, sổ hộ khẩu giấy đang sử dụng vẫn còn giá trị bình thường tới ngày 31-12- 2022. Tuy nhiên, khi công dân thực hiện một số thủ tục như: Điều chỉnh thông tin trong cơ sở dữ liệu về cư trú; tách hộ… cơ quan công an sẽ thu hồi lại sổ hộ khẩu. Trong khi đó, các thủ tục hành chính có liên quan tới sổ hộ khẩu tại địa phương anh vẫn được thực hiện theo trình tự, quy định hiện hành. Tức là người dân vẫn phải nộp bản sao sổ hộ khẩu và xuất trình bản gốc để đối chiếu hoặc nộp bản sao sổ hộ khẩu có công chứng.

Chưa có hướng dẫn kịp thời

Trước những băn khoăn, lo lắng của người dân, phóng viên Báo Hải Phòng thực hiện một cuộc khảo sát vào ngày 1 và 2-7 tại một số cơ quan quản lý nhà nước thường xuyên thực hiện các thủ tục hành chính có liên quan sổ hộ khẩu. Theo ghi nhận của chúng tôi, tại UBND cấp xã – nơi thường xuyên giải quyết nhiều thủ tục hành chính liên quan tới sổ hộ khẩu- mọi quy trình, cách thức thực hiện các thủ tục hành chính này vẫn chưa có gì đổi khác khi Luật Cư trú 2020 có hiệu lực. Sáng 1-7-2021, Chủ tịch UBND phường Kênh Dương (quận Lê Chân) Lê Thị Tuyết cho biết: Địa phương chưa nhận được bất cứ hướng dẫn nào về việc chuyển đổi từ sổ hộ khẩu giấy sang sử dụng thông tin từ hệ thống Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư trong thực hiện các thủ tục hành chính. Đến nay, công dân của phường khi thực hiện các thủ tục hành chính đều phải xuất trình sổ hộ khẩu giấy và thực hiện theo các trình tự, quy định hiện hành. Phó chủ tịch UBND phường Đằng Giang (quận Ngô Quyền) Trần Phương cho biết thêm: Ngay cả hướng dẫn về cách thức kết nối, khai thác, sử dụng dữ liệu từ hệ thống Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư cũng chưa có. Vì vậy, tất cả thủ tục hành chính liên quan tới sổ hộ khẩu hiện chưa có gì thay đổi. Còn theo Phó chánh án TAND huyện An Dương Cao Văn Tuấn, trong hệ thống ngành Tòa án thành phố hiện cũng chưa hướng dẫn chuyển đổi từ sổ hộ khẩu giấy sang sử dụng dữ liệu điện tử. Do đó, công dân khi tới tòa án thực hiện các thủ tục xin ly hôn, khởi kiện các vụ án… vẫn sử dụng sổ hộ khẩu giấy để xác định nơi cư trú làm căn cứ tiếp nhận và thực hiện các thủ tục. Trường hợp công dân không còn sổ hộ khẩu và cung cấp căn cước công dân gắn chíp điện tử hoặc mã số định danh đề nghị giải quyết theo quy định tại Luật Cư trú 2020, chúng tôi buộc phải xin ý kiến chỉ đạo từ cấp trên để có căn cứ pháp lý giải quyết.

Sớm kết nối các ngành liên quan

Theo Luật gia Vũ Việt Cường, Phó chánh Văn phòng Hội Luật gia thành phố, quy định về việc thay thế sổ hộ khẩu giấy bằng sử dụng dữ liệu điện tử để xác định thông tin cư trú, nhân thân của công dân là bước tiến trong việc quản lý cư dân. Tuy nhiên, quá trình thực hiện cần có sự kết nối giữa các ngành, các cấp để tránh làm phát sinh các khó khăn, vướng mắc cho cả người dân và cơ quan chức năng liên quan. Theo thông tin từ Bộ Công an tại cuộc họp Ban chỉ đạo dự án xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và dự án sản xuất, cấp và quản lý căn cước công dân, tính đến tháng 6-2021, ngành Công an rà soát, hoàn thiện dữ liệu trên hệ thống được hơn 98,5 triệu nhân khẩu (đạt 95,8%) và cấp hơn 98,5 triệu mã số định danh cho công dân trên toàn quốc. Tại Hải Phòng, thông tin từ Công an thành phố cho thấy, đến ngày 3-6-2021 hoàn thành chỉ tiêu thu nhập dữ liệu thông tin dân cư trên địa bàn thành phố.

Như vậy, chúng ta có được hệ thống Cơ sở dữ liệu dân cư. Tuy nhiên, để có thể khai thác, sử dụng hệ thống dữ liệu này thay thế số hộ khẩu giấy còn cần phải có hệ thống kết nối đồng bộ từ nguồn cơ sở dữ liệu với các ngành, cơ quan, đơn vị, địa phương và phương thức khai thác, sử dụng một quy định thống nhất, bảo đảm thuận tiện, nhanh chóng và đáp ứng được yêu cầu bảo mật thông tin cá nhân. Hiện nay, việc kết nối, đồng bộ dữ liệu và xây dựng quy trình khai thác, sử dụng thông tin giữa các cấp các ngành chưa đáp ứng yêu cầu thực tế. Vì vậy, cần đẩy nhanh việc ứng dụng công nghệ thông tin, sớm hoàn thiện hệ thống kết nối giữa các cấp, ngành, đơn vị liên quan, tạo sự liên thông, thuận lợi cho người dân, địa phương, cơ quan thực hiện các trình tự, thủ tục theo đúng quy định của Luật Cư trú 2020./.