Bổ sung thiếu hụt dịch vụ xã hội cơ bản đối với hộ nghèo: Cần giải pháp căn cơ, sáng tạo

Gia đình bà Nguyễn Thị Thu, ở xã An Hưng (huyện An Dương) được hỗ trợ xây mới nhà ở.

Hộ nghèo còn nhiều nỗi lo

Ông Hồ Hữu Bình, ở bờ hồ B2, phường Trại Chuối (quận Hồng Bàng), là hộ nghèo vừa được hỗ trợ xây dựng nhà Đại đoàn kết. Dù rất phấn khởi được sống trong căn nhà Đại đoàn kết, ông còn nhiều nỗi lo hằng ngày khác. Vợ chồng ông Bình không có thu nhập ổn định, các con đang trong độ tuổi đến trường. Ông Bình chia sẻ: “Thu nhập eo hẹp nên nếu chẳng may đau ốm, chúng tôi cũng tự mua thuốc về điều trị chứ không dám đến bệnh viện. Điều chúng tôi mong mỏi là các con có cơ hội học tập đầy đủ, tìm được việc làm phù hợp... Giá như hộ nghèo được quan tâm hỗ trợ internet miễn phí, gia đình sẽ có nhiều cơ hội tìm việc làm, cải thiện thu nhập hơn”.

Không còn nỗi lo về căn nhà dột mỗi khi trời mưa, nhưng hành trình chiến đấu với bệnh tật của chị Nguyễn Thị Nga, ở xã An Hòa (huyện An Dương) chưa dứt, khiến nghèo khó cứ đeo bám. Chị Nga bộc bạch: “Trước đây, mỗi tháng, tôi đều lên Bệnh viện Bạch Mai (Hà Nội) để lấy thuốc. Tuy nhiên, thu nhập không bảo đảm nên hiện nay, tôi chỉ lấy thuốc cấp phát tại trạm y tế, với hy vọng bệnh đau đầu không trở nặng. Sức yếu nên tôi không làm thêm được việc gì để cải thiện thu nhập”. “Cái khó bó cái khôn”, việc thiếu hụt các tiêu chí xã hội cơ bản ảnh hưởng trực tiếp tới đời sống của các hộ dân.

Trên địa bàn thành phố còn hơn 23 nghìn hộ nghèo, hộ cận nghèo theo chuẩn nghèo đa chiều giai đoạn 2021- 2025. Tỷ lệ hộ nghèo chiếm 1,4%, tỷ lệ hộ cận nghèo chiếm khoảng 2,3% tổng số hộ dân. Trong đó, hơn 60% số hộ nghèo, hộ cận nghèo chủ yếu thiếu hụt các chỉ số bảo hiểm y tế, sử dụng dịch vụ viễn thông, việc làm, dinh dưỡng… Điều này ảnh hưởng lớn tới đời sống tinh thần, vật chất của các hộ nghèo, hộ cận nghèo. So với giai đoạn trước, chuẩn nghèo đa chiều giai đoạn 2022-2025 bảo đảm quyền an sinh xã hội của người nghèo toàn diện hơn thông qua việc quy định chỉ số thiếu hụt các dịch vụ xã hội cơ bản. Các chỉ số đo lường được cập nhật, bổ sung đa dạng, căn bản hơn, góp phần nhận diện được bản chất của đói nghèo như: chỉ số dinh dưỡng, tình trạng đi học của trẻ em, trình độ giáo dục của người lớn; đồng thời bổ sung các chỉ số đo lường thiếu hụt về việc làm của người nghèo. Từ đó, xây dựng cơ sở chặt chẽ hơn để phân loại hộ nghèo, chính quyền địa phương có các giải pháp kịp thời, cụ thể trong công tác giảm nghèo bền vững. Theo quy định tại Nghị định 07/2021/NĐ-CP về chuẩn nghèo đa chiều giai đoạn 2022 - 2025, ngoài tiêu chí bảo đảm thu nhập hằng tháng, nếu tiêu chí mức độ thiếu hụt từ 3/12 dịch vụ xã hội cơ bản thì được công nhận là hộ nghèo. Có 6 dịch vụ xã hội cơ bản: Việc làm, y tế, giáo dục, nhà ở, nước sinh hoạt, vệ sinh và thông tin.

12 chỉ số đo lường mức độ thiếu hụt dịch vụ xã hội cơ bản gồm: việc làm; người phụ thuộc trong hộ gia đình; dinh dưỡng; bảo hiểm y tế; trình độ giáo dục của người lớn; tình trạng đi học của trẻ em; chất lượng nhà ở; diện tích nhà ở bình quân đầu người; nguồn nước sinh hoạt; nhà tiêu hợp vệ sinh; sử dụng dịch vụ viễn thông; phương tiện phục vụ tiếp cận thông tin.

Đổi mới tư duy “xóa nghèo”

Thực hiện phong trào “Cả nước chung tay vì người nghèo, không để ai bị bỏ lại phía sau”, năm 2021, thành phố thực hiện nhiều chính sách hỗ trợ giảm nghèo như: 900 hộ nghèo được hỗ trợ tiền điện (tổng số tiền hơn 602 triệu đồng); 274 hộ nghèo được hỗ trợ xây, sửa nhà... Song, chuẩn nghèo đa chiều giai đoạn 2022-2025 bảo đảm quyền an sinh xã hội của người nghèo, do đó, đòi hỏi sự linh hoạt trong tư duy, đổi mới cách làm của các địa phương trong việc thực thi chính sách giảm nghèo.

Theo Trưởng Phòng Lao động- Thương binh và Xã hội huyện Kiến Thụy Nguyễn Hữu Mạnh, sau khi UBND huyện phê duyệt kết quả điều tra, rà soát hơn 1.500 hộ nghèo, hơn 2 nghìn hộ cận nghèo trên địa bàn huyện năm 2021, với trách nhiệm của cơ quan Thường trực Ban chỉ đạo giảm nghèo của huyện, Phòng Lao độngThương binh và Xã hội huyện phối hợp Ủy ban MTTQ huyện, Hội Chữ thập đỏ huyện và một số tổ chức đoàn thể rà soát cụ thể để phân loại thực trạng, đề xuất giải pháp theo hướng giảm cho không, tăng cho vay ưu đãi, phối hợp với dòng họ tham gia quản lý, giám sát nguồn vốn để khơi dậy khát vọng, động lực thoát nghèo của “người trong cuộc”, giảm tình trạng ỷ lại, trông chờ hỗ trợ.

Nhiều tổ chức thiện nguyện cũng hướng tới các giải pháp an sinh lâu dài bên cạnh những hoạt động hỗ trợ thực phẩm hằng ngày được duy trì nhiều năm qua. Chẳng hạn, năm 2022, Câu lạc bộ Trái tim Việt (đơn vị trực thuộc Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam thành phố) liên kết một số tổ chức thiện nguyện thực hiện dự án an sinh “Tấm thẻ Bình an” để mua, trao tặng thẻ bảo hiểm y tế với thời hạn 5 năm liên tục đối với các trường hợp lao động tự do, người gặp biến cố bất thường do tai nạn, thiên tai..., nhưng không thuộc diện được cấp thẻ bảo hiểm y tế miễn phí, bảo đảm người nghèo được tham gia và thụ hưởng các thành quả y tế, giáo dục trong điều kiện mới.

Theo Phó chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Đỗ Tràng Thành, hiện thực hóa mục tiêu giảm tỷ lệ nghèo đa chiều 1-1,5%/năm mà Nghị quyết Đại hội 13 của Đảng đặt ra; phấn đấu “đến năm 2025 không còn hộ nghèo theo chuẩn quốc gia” theo Nghị quyết Đại hội 16 Đảng bộ thành phố là thách thức không nhỏ, song với sự vào cuộc tích cực, sáng tạo của mỗi đơn vị, địa phương, góp phần tạo ra nguồn lực lớn, tập trung để bảo đảm an sinh xã hội./.