Bổ sung trường hợp được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất

Đó là những giấy tờ về quyền được sử dụng đất trước ngày 15-10-1993 do cơ quan có thẩm quyền cấp trong quá trình thực hiện chính sách đất đai của Nhà nước Việt Nam dân chủ Cộng hòa, Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam và Nhà nước CHXHCN Việt Nam; giấy chứng nhận quyền sử dụng đất tạm thời được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp hoặc có tên trong Sổ đăng ký ruộng đất, Sổ địa chính trước ngày 15-10-1993; giấy tờ hợp pháp về thừa kế, tặng cho quyền sử dụng đất hoặc tài sản gắn liền với đất; giấy tờ giao nhà tình nghĩa, nhà tình thương gắn liền với đất; giấy tờ chuyển nhượng quyền sử dụng đất, mua bán nhà ở gắn liền với đất ở trước ngày 15- 10-1993 được UBND cấp xã xác nhận là đã sử dụng trước ngày 15-10-1993; giấy tờ thanh lý, hóa giá nhà ở gắn liền với đất ở; giấy tờ mua nhà ở thuộc sở hữu nhà nước theo quy định của pháp luật; giấy tờ về quyền sử dụng đất do cơ quan có thẩm quyền thuộc chế độ cũ cấp cho người sử dụng đất; các loại giấy tờ khác được xác lập trước ngày 15-10-1993 theo quy định của Chính phủ.

Kế thừa và bổ sung quy định hiện hành, tại khoản 7, Điều 135 Dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) mở rộng thẩm quyền UBND cấp tỉnh trong lĩnh vực này. Đó là các giấy tờ chứng minh quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất hợp pháp được xác lập trước ngày 15-10- 1993 do UBND cấp tỉnh quy định, để phù hợp với thực tiễn hơn.

Tuy nhiên, thực tế việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất là di sản thừa kế gặp nhiều khó khăn, hầu như các cơ quan chức năng đều không giải quyết hoặc đề ra các yêu cầu mà người sử dụng đất không thể thực hiện được. Bởi trên thực tế, có ít người dân đang khỏe mạnh viết di chúc để lại tài sản theo trình tự pháp luật, đến khi không may gặp rủi ro bị chết, rất phức tạp. Nhiều trường hợp, có người trong hàng thừa kế mất tung tích hàng chục năm không để lại bất cứ thông tin gì hoặc chết trước khi mở thừa kế, phát sinh hàng thừa kế mới, trong đó có thừa kế thế vị. Chính vì lẽ đó, việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất các trường hợp này bị “đóng băng”, gây nhiều khó khăn cho chủ sử dụng đất cũng như công tác quản lý nhà nước, phát sinh nhiều tranh chấp giữa các chủ sử dụng đất liền kề vì cán bộ thực thi nhiệm vụ chỉ căn cứ vào quy định pháp luật đất đai và “ngại” khi tìm hiểu và áp dụng pháp luật khác. Do vậy, những người quản lý, sử dụng đất và công trình xây dựng là di sản trong trường hợp này khi xin giấy phép xây dựng xây mới hoặc sửa chữa, mặc dù phù hợp với quy hoạch, đều không được cơ quan chức năng giải quyết, dẫn đến họ xây dựng không phép, chấp nhận bị xử phạt hành chính.

Tại khoản 1 điều 623 Bộ luật Dân sự 2015 quy định thời hiệu để người thừa kế yêu cầu chia di sản là 30 năm đối với bất động sản, 10 năm đối với động sản, kể từ thời điểm mở thừa kế. Hết thời hạn này, thì di sản thuộc về người thừa kế đang quản lý di sản đó. Trường hợp không có người thừa kế đang quản lý di sản thì di sản được giải quyết như sau: Di sản thuộc quyền sở hữu của người đang chiếm hữu theo quy định tại điều 236 của Bộ luật này hoặc di sản thuộc về Nhà nước, nếu không có người chiếm hữu quy định tại điểm a khoản này. Như vậy, quy định trên mở ra hướng giải quyết việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất đối với bất động sản, nhưng trong Luật Đất đai hiện hành chưa ghi nhận, dẫn đến thực tế trên. Do vậy, đề nghị tại điều 135 Dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) bổ sung thêm quy định như sau: 7 trường hợp nêu trên và bảo đảm các yêu cầu theo quy định tại điều 623 Bộ luật Dân sự 2015. Nếu như khoản này được thông qua, ghi trong điều luật, là quy định pháp lý vững chắc trong luật chuyên ngành đất đai, để các cơ quan chức năng, chính quyền các địa phương và người dân thực hiện thống nhất./.