Bộ Xây dựng kêu gọi đầu tư PPP cho 29 dự án cao tốc với quy mô khoảng 923.000 tỷ đồng

Tại Hội nghị Xúc tiến đầu tư phát triển đường bộ cao tốc giai đoạn 2026 - 2030 diễn ra ngày 29/9, Bộ Xây dựng đã công bố danh mục 29 dự án ưu tiên kêu gọi đầu tư theo phương thức đối tác công tư (PPP), với tổng mức đầu tư sơ bộ khoảng 923.000 tỷ đồng.

Đây được xác định là một trong những trọng tâm nhằm huy động nguồn lực xã hội, đáp ứng nhu cầu phát triển mạng lưới đường bộ cao tốc trong những năm tới.

Danh mục được nghiên cứu trên cơ sở bao gồm các dự án có trong Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng lần thứ XIV, các dự án đã được Quốc hội thông qua chủ trương đầu tư và những tuyến đường cần mở rộng theo quy chuẩn đường cao tốc nhằm nâng cao an toàn giao thông, tăng khả năng thông hành và đáp ứng nhu cầu vận tải.

Trọng tâm là việc mở rộng toàn bộ các đoạn cao tốc Bắc - Nam phía Đông, như Mai Sơn - Cam Lộ, Quảng Ngãi - Dầu Giây; mở rộng Vành đai 3 Thành phố Hồ Chí Minh từ 4 làn hạn chế lên 6 - 8 làn xe hoàn chỉnh theo quy hoạch.

Bên cạnh đó, danh mục còn tập trung vào việc đầu tư khép kín các tuyến vành đai lớn như Vành đai 5 Hà Nội và các tuyến kết nối hành lang kinh tế Đông - Tây, vùng Tây Nguyên, Đồng bằng sông Cửu Long.

Theo Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh, hạ tầng giao thông, đặc biệt là đường bộ cao tốc, phải tiếp tục được đầu tư phát triển đi trước một bước để tạo không gian phát triển mới, rút ngắn khoảng cách vùng miền, giảm chi phí logistics và nâng cao sức cạnh tranh của nền kinh tế.

Nhìn lại quá trình phát triển 25 năm qua, đầu tư đường cao tốc đã có sự chuyển biến từ việc Nhà nước gánh vác toàn bộ sang sự tham gia của doanh nghiệp nhà nước, sau đó đầu tư công giữ vai trò dẫn dắt, kết hợp đầu tư PPP và hiện nay là đẩy mạnh đầu tư PPP gắn với phân cấp, phân quyền mạnh mẽ cho địa phương.

Đến nay, cả nước đã đưa vào khai thác 3.345 km đường bộ cao tốc, vượt mục tiêu 3.000 km của giai đoạn 2021 - 2025; đồng thời đang triển khai thi công 1.252 km. Riêng từ năm 2021 đến nay, thông qua phương thức PPP, cả nước đã huy động 444.571 tỷ đồng để đầu tư 17 dự án BOT.

Theo Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh, điều này chứng minh hạ tầng giao thông có sức hút thực tế đối với các nhà đầu tư khi có cơ chế phù hợp. Việc đa dạng hóa nguồn lực, cùng với hoàn thiện cơ chế, chính sách về PPP và phân cấp, phân quyền trong đầu tư, quản lý kết cấu hạ tầng giao thông đã tạo thêm điều kiện để các địa phương chủ động triển khai những dự án lớn.

“Đầu tư vào hạ tầng giao thông chính là đầu tư cho tương lai dài hạn của đất nước. Hành trình này khó tránh khỏi những thách thức về thu xếp tín dụng, giải phóng mặt bằng hay biến động giá nguyên, nhiên, vật liệu. Bộ Xây dựng kêu gọi các tập đoàn kinh tế, các nhà đầu tư tích cực tiếp cận, nghiên cứu và đăng ký tham gia vào 29 dự án ưu tiên này”, Bộ trưởng Bộ Xây dựng chia sẻ, đồng thời cam kết đóng vai trò cầu nối, đồng hành với nhà đầu tư từ khâu chuẩn bị dự án đến suốt quá trình vận hành, khai thác.

Đối với các ngân hàng thương mại lớn, Bộ trưởng Bộ Xây dựng khẳng định tiếp tục đồng hành, nghiên cứu xây dựng các gói tín dụng trung và dài hạn với lãi suất hợp lý, tạo bệ đỡ tài chính cho các nhà đầu tư PPP.

Về phía Bộ Tài chính, bà Nguyễn Thị Thu Hà, Phó Chánh Văn phòng PPP, Cục Quản lý đấu thầu cho hay, khung pháp lý về đầu tư theo phương thức PPP đến nay đã cơ bản hoàn thiện. Đây là cơ sở pháp lý đồng bộ, hiệu quả, góp phần tháo gỡ vướng mắc cho các dự án, thúc đẩy nguồn lực đầu tư ngoài ngân sách tham gia phát triển kết cấu hạ tầng giao thông.

Trong khi các công trình trọng điểm này đều có quy mô lớn, với tổng mức đầu tư khoảng 920.000 tỷ đồng, việc huy động nguồn lực ngoài ngân sách là yêu cầu quan trọng để thực hiện mục tiêu này cũng như mục tiêu phát triển mạng lưới đường bộ cao tốc giai đoạn tới đây.

Ở vai trò nhà đầu tư, Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Đèo Cả Hồ Minh Hoàng đánh giá cao chủ trương khuyến khích khu vực tư nhân tham gia đầu tư kết cấu hạ tầng. Đặc biệt trong lĩnh vực giao thông, nếu huy động tốt nguồn lực tư nhân sẽ giảm áp lực lớn cho ngân sách Nhà nước. Tuy vậy, không nên hiểu huy động tư nhân đơn giản là có dự án rồi giao cho doanh nghiệp nghiên cứu và tự thu xếp vốn. Muốn đầu tư PPP thành công, Nhà nước và doanh nghiệp phải cùng thiết kế được cấu trúc của dự án ngay từ đầu dự án.

Dẫn chứng từ cao tốc Bắc Giang - Lạng Sơn, Tập đoàn Đèo Cả gặp khó khi tham gia tái cấu trúc và huy động nguồn lực để hoàn thành dự án. Nhưng khi dự án hoàn thành, lưu lượng và doanh thu thực tế không đạt phương án ban đầu thì trong 20 - 30 năm tiếp theo, dự án vẫn còn khó khăn. Điều này có nghĩa xây xong công trình chưa có nghĩa là PPP đã thành công.

Đại diện Tập đoàn Đèo Cả Hồ đề xuất, Nhà nước không nên chỉ đưa ra danh mục dự án rồi chờ nhà đầu tư đề xuất. Theo đó, Nhà nước cần chủ động cung cấp dữ liệu, xác định nguyên tắc phân bổ rủi ro, phạm vi vốn Nhà nước tham gia và tạo một khung đủ rõ để doanh nghiệp, ngân hàng có thể tính được bài toán đầu tư. Doanh nghiệp phải chứng minh được năng lực tổ chức, năng lực huy động vốn, năng lực xây dựng và khả năng chịu trách nhiệm với dự án trong dài hạn. Khi hai phía làm đúng vai trò của mình thì việc huy động kinh tế tư nhân mới đi vào thực chất.

Việc kêu gọi đầu tư 29 dự án PPP với tổng mức đầu tư sơ bộ khoảng 923.000 tỷ đồng được đặt trong mục tiêu tiếp tục phát triển mạnh hệ thống đường bộ cao tốc giai đoạn 2026 - 2030, qua đó khẳng định vai trò đầu tư phát triển đi trước một bước, tạo không gian phát triển mới, là cầu nối rút ngắn khoảng cách vùng miền, giảm chi phí logistics và nâng cao sức cạnh tranh cho toàn bộ nền kinh tế.