Bữa cơm tất niên

Minh họa: Đặng Tiến

HPCT

Nhung vội vàng vơ hết quần áo nhét nhanh vào vali như thể nếu không thật nhanh thì sẽ không kịp. Cái Lan cất tiếng lanh lảnh bước vào: “Ơ, con hâm này, mày lại giở chứng à. Chiều 29 Tết rồi đấy, thưa mày! Mày lại định xách vali ra bến xe ngồi khóc lóc, sau đó gọi điện thoại bắt tao chở về đấy hả?”.

Đôi bàn tay của Nhung vẫn thoăn thoắt, cô cũng chẳng buồn ngẩng mặt lên nhìn Lan, giọng quả quyết: “Lần này, tao về thật!”

- Thật? - Lan bật cười khanh khách, chả phải mày bảo ông già mày vẫn còn giận mày lắm à. Về lỡ…

- Không, lần này khác, đến lúc tao nên về rồi!

Lan lắc đầu ngao ngán nhìn bạn:

- Ừ, kể ra mày vẫn có nơi để mà về, chứ như tao... rồi chép miệng thở dài.

- Mày cùng về với tao đi, mày như người thân trong gia đình. Để mày ăn Tết một mình, tao cũng không đành lòng đâu.

- Kệ mày, tao ngại, hai bố con mày đang giận nhau, tao không muốn xen vào.

- Không, có mày cùng về, bố sẽ đỡ giận tao hơn.

Chút lưỡng lự thoáng hiện trong tâm trí Lan. Kể mà ở lại ăn Tết một mình cũng chán, suốt bao năm quanh quẩn ở cái xóm trọ này, hết ăn rồi lại ngủ, chán kinh khủng. Mà cũng tò mò về bố của Nhung, Lan thầm nghĩ hay là mình về một chuyến xem sao. Liếc mắt nhìn Nhung, Lan buột miệng: “Thế cũng hay đấy nhỉ?”.

Ánh mắt Nhung bừng sáng:

- Thật nhé, cấm có thay đổi.

- Ờ. Nhưng mà tao bảo này, giờ muộn rồi làm gì có xe, ngủ đi rồi mai tao với mày đi xe máy về sớm nhé. Lan cố gắng thuyết phục bạn. Nhung vẫn ánh mắt vui sướng ban nãy nhìn bạn gật đầu lia lịa.

Đêm, nằm trong căn phòng trọ chật hẹp, ấy vậy mà vẫn nghe tiếng gió rít từng hồi. Rét thật! Tê cóng cả chân tay. Nhung bấm mạnh vào tay Lan:

- Con này, cái lỗ hổng kia tao bảo mày tranh thủ lấy bìa giấy bịt vào cho đỡ lạnh thì lừng khừng mãi không làm, giờ sắp hết cả mùa đông rồi.

- Thôi, ăn Tết xong làm cả thể mày ạ. Ngủ đi, mai còn dậy sớm.

Cả đêm Nhung trằn trọc. Giờ này, có lẽ bố cũng đang thức. Đêm trước ngày giỗ mẹ, bố vẫn thường không ngủ được. Bà cụ gần nhà bảo rằng đợt này bố ho nhiều lắm, húng hắng cả đêm, ấy vậy mà bố có bỏ được cái tật hút thuốc lào và uống rượu đâu.

Nhung nằm co người. Căn nhà lá liêu xiêu lại hiện về trong ký ức của Nhung. Nhà Nhung - mái nhà tranh nằm nấp mình dưới đồi cọ mênh mông. Ngoài việc làm nông, bố Nhung thường chăng lưới bắt cá. Mùa cá vắng, bố lại đi chặt lá cọ thuê, nên cuộc sống cũng chẳng lấy gì làm khá giả. Nhung nhớ rất rõ, mái nhà tranh hở hốc, hở hoác. Có những ngày gió thổi mạnh, lá lợp nơi đầu đốc lung liêng, rơi rụng, nước mưa hắt vào ướt gần nửa gian nhà. Mùa đông đến gió lùa vào lạnh tê người, nằm trong nhà mà thấy sương rơi. Hồi mẹ còn sống, cứ cuối năm là bố mẹ sẽ chặt lá cọ rọi nhà, vách đất chỗ nào hở ra lại trát lại. Nhưng từ khi mẹ mất, bố cũng bận bịu lo toan hơn, nên việc tu sửa nhà cửa bố cũng chẳng mấy quan tâm như trước nữa.

Mẹ mất khi Nhung còn khá nhỏ vì căn bệnh nan y. Nếu nhà có điều kiện chữa trị, có thể mẹ không qua đời sớm như vậy. Ngày nhỏ, Nhung từng trách bố, sao bố không bán nhà đi để lấy tiền chữa bệnh cho mẹ. Những lúc ấy mắt đỏ hoe, bố ôm Nhung vào lòng mà không nói gì.

Bố vẫn vậy. Người đàn ông trầm tư và ít nói. Dáng bố cao gầy, khuôn mặt vuông vức với điểm nhấn là bộ râu quai nón, đôi mắt sâu và làn da thấm đẫm nắng gió. Bố xấu trai, “thằng Đông-ki-sốt phương Đông”- mọi người vẫn quen gọi bố như vậy. Nhung cũng thấy bố xấu trai thật, vừa xấu, vừa khắc khổ. Nhưng mẹ thì khác, mẹ là người đàn bà đẹp, vẻ đẹp đằm thắm, dịu dàng, mẹ hay nói, hay cười. Người ta toàn xì xào “đúng là hoa nhài cắm…, người đâu đẹp người, đẹp nết lại lấy cái người đến là xấu, lại còn nghèo nữa”.

Nhung từng đem những thắc mắc đó hỏi mẹ. Mẹ chỉ cười trừ mà rằng: “Có những chuyện trẻ con không hiểu được đâu”. Thế nên Nhung cũng kệ, quan trọng gì đâu. Vì chỉ cần bố mẹ yêu thương Nhung là đủ. Vả lại Nhung cũng giống hệt mẹ mà, giống mẹ nên mới đẹp. Nhung thầm nghĩ cảm ơn trời không để mình mang một nét nào của bố, nếu không thì xấu lắm.

Càng lớn Nhung càng xinh gái, chẳng khác nào một bông hoa rực rỡ giữa thiên nhiên. Bố ngày một già đi, nhất là từ khi mẹ mất bố già đi rất nhanh. Những việc bố có thể đi làm thuê ngày một ít hơn. Có những bữa ăn chỉ có chút thịt lợn mà bố nhường Nhung suốt. Cái gì ngon bố cũng luôn phần Nhung. Có hôm Nhung gắp cho bố ăn rồi rôm rả: “Bố ăn đi, con gái lớn rồi sắp đi làm kiếm được nhiều tiền rồi, bố không phải lo”. Bố chỉ gượng cười, những lúc như thế trông bố tươi vui hơn hẳn, khuôn mặt ủ dột như bừng sáng: “Con còn nhỏ, cố gắng học hành cho nên người là bố yên tâm rồi”. Nhung thấy bao hy vọng, luôn tự nhủ sau này bằng mọi cách mình phải giàu có.

Có một đại gia ở phố về, họ bỏ tiền ra thầu và mua lại đất trồng lúa của các hộ dân có đất trong cánh đồng. Biết tin ấy, nỗi buồn như thăm thẳm trong mắt bố, chẳng biết có phải vì bố sẽ mất chỗ để kiếm kế sinh nhai hay là vì còn một nỗi niềm nào khác. Một chiều, bố kéo chiếc thuyền nan lên phơi nắng, trong mơn man của gió chiều, bố nhìn ra cánh đồng nơi mặt nước mênh mông vút tầm con mắt, người ta đang dùng những chiếc máy múc, những xe chở đất để be bờ đắp đập, vậy là sắp có một trang trại mới được xây dựng. Bố thở dài não nề, nỗi buồn mênh mông ngỡ như mặt nước kia vậy.

Nhung xin vào làm thuê cho trang trại dù bố không muốn. Vẻ đẹp của Nhung hớp hồn lão chủ trang trại, dù lão lớn tuổi và có vợ, con. Lão quan tâm và cho Nhung khá nhiều tiền, Nhung tậu được xe gắn máy, có tiền để mua đồ ăn ngon hơn, rồi cặp kè với lão. Sự việc bị bại lộ, vợ lão tìm đến tận nhà mắng mỏ Nhung và bố.

Hôm ấy, lần đầu Nhung bị bố đánh. Bố nói với Nhung sống ở đời cần có lòng tự trọng, dù nghèo khó vẫn nên trong sạch. Nhung cãi bố. Bố tát Nhung một cái thật đau rồi hét lên: “Cút đi, tao không có đứa con như mày”.

Nhung lao đi trong đêm tối. Tiếng rít của gió lạnh cũng không át đi được tiếng gào đầy bất lực của bố. Bánh xe lăn bánh vun vút trong đêm, Nhung cũng không biết mình sẽ đi đâu, chỉ biết ngay lúc đó Nhung muốn đi thật xa. Lòng vẫn luôn trách tại sao bố luôn chịu đựng sự nghèo khổ. Con đường trước mắt càng lúc càng sâu hun hút và tịt mịt trong đêm thâu. Nhung lịm đi trong đêm tối.

Tỉnh dậy, người ngồi trong bệnh xá với Nhung khi ấy chính là Lan. Lan trạc tuổi Nhung, với mái tóc tém, trông Lan khá cá tính, dáng người thô khỏe, giọng nói to và đanh. Thấy Nhung nằm khóc, Lan an ủi:

- Thôi nín đi! Khóc gì nữa. Xem nào liên lạc về cho gia đình đi.

Nhung lắc đầu, cái lắc đầu đầy tuyệt vọng.

- Nhà trọ ở chỗ nào, tôi đèo về?

- Tôi, tôi không có chỗ nào để về! - Nhung bật khóc.

- Thôi, nín đi, tôi là tôi ghét nhất mấy thể loại khóc lóc ỉ ôi lắm rồi, phải mạnh mẽ lên. Theo tôi!

Nhung và Lan quen nhau như thế. Lan thẳng tính, nói những lời dễ làm lòng người tổn thương, nhưng khi hiểu thì sẽ thấy Lan rất tốt và chân thành.

Nhiều năm rồi 2 đứa vẫn quấn quýt bên nhau, coi nhau như người thân trong gia đình. Mỗi dịp Tết đến, Nhung lại thấy nhớ nhà nhiều hơn, nhưng vẫn không đủ can đảm để về gặp bố. 30 Tết là ngày giỗ của mẹ, như thói quen Nhung lại mua sắm, sắp xếp hành lý chuẩn bị về quê, nhưng rồi lại ra bến xe ngồi khóc vì không đủ bản lĩnh để về.

Nhớ khi xưa, cứ 30 Tết, Nhung cùng bố chuẩn bị đồ cúng giỗ mẹ, sau đó bố con cùng đón tất niên đầm ấm trong căn nhà nhỏ. Bố luôn nấu những món ăn mà khi còn sống mẹ rất thích. Toàn các món đơn giản, chủ yếu làm từ tôm cá bố đánh bắt từ đồng. Bố bảo bố và mẹ sống và lớn lên nhờ đồng, nên những món ăn luôn gắn liền với đồng áng. Khi ấy, mùi thơm của nhang trầm quyện với mùi của thức ăn sao mà an nhiên, ấm áp đến lạ thường.

Gió rít từng hồi, đêm nay lạnh quá. Có lẽ bố đang ho, cơn ho của bố nghĩ đến mà Nhung thấy quặn thắt ở trong lòng. Lâu rồi, Nhung không được nghe giọng nói của bố. Thường ngày, Nhung vẫn luôn hỏi thăm bố qua bà cụ gần nhà. Lần nào bà cụ cũng thở dài mà rằng: “Bố con nhà này tính tình hệt nhau, giống nhau ở sự cố chấp”.

Nhưng câu chuyện ban chiều bà cụ kể khiến Nhung không cầm được nước mắt, Nhung thấy mình thật có lỗi. Nhung cố kìm nén để tiếng nấc không phát thành tiếng, như thế Lan sẽ dậy và hục hặc mắng.

- Con này, hôm nay mày bị làm sao thế?

Câu hỏi của Lan làm Nhung giật bắn mình, vội vàng lấy tay lau 2 hàng nước mắt. Nhung sụt sịt, “Tao làm mày tỉnh giấc à?”.

- Tao không ngủ, tao thức để trông mày, hôm nay mày lạ lắm.

Rồi cô xúc động kể lại cho bạn nghe về câu chuyện ban chiều.

"Nhung, có những chuyện mà bà nên nói cho con biết. Vì con lớn rồi, con cần biết những sự thật thuộc về mình. Con còn nhớ bãi đất nổi lên ở giữa đồng không, chỗ đó là Hòn Lá. Nhiều năm về trước ở đó có một túp lều nhỏ, đó là nơi ở của bố con. Bố con mồ côi cha mẹ từ nhỏ, sống bằng nghề mò cua, bắt ốc, đánh bắt cá ở đồng. Nhà ngoại con là đồi cọ bây giờ, ông ngoại con rất quý bố con, bởi thật thà, chất phác. Mẹ con là một cô gái đẹp, nhiều người để ý tới. Bố con trong lòng cũng thầm thương trộm nhớ mẹ con, nhưng tự ti nên không dám nói. Dạo đó, mẹ con đi học trên tỉnh, trót dại nên lỡ có bầu với một gã, rồi gã bỏ rơi mẹ con. Ông ngoại con biết chuyện mẹ có bầu, sợ tai tiếng định bắt mẹ bỏ con đi. Đúng lúc ấy, bố con tự nhận mình là tác giả của cái thai trong bụng mẹ con và xin phép được cưới con gái ông. Sự chân thành của bố thuyết phục được ông ngoại. Ông bảo bố con về ở và trông đồi cọ giúp ông. Ít lâu sau ông qua đời. Sự bao dung của bố con cảm hóa được trái tim của mẹ con. Sau này bà mới biết được rằng bố con bị vô sinh do biến chứng quai bị từ nhỏ. Bố con là vậy, một con người sống tình cảm, trầm mặc, ít nói và nhân hậu. Bố con luôn chờ đợi con quay về, nghe bà về xin lỗi bố đi con”.

Nghe Nhung kể xong câu chuyện, Lan không thể ngờ rằng một đứa mạnh mẽ như nó từng nhủ rằng, sẽ không thèm khóc, nhưng nước mắt lại rơi lã chã. Thì ra trên đời này vẫn còn có những người tốt, có những chuyện như là cổ tích. Lan nhìn Nhung, nó đang khóc nức lên từng hồi. Lan nói như thể kiềm chế sự xúc động trong lòng mình, “Khóc đi mày, cứ khóc cho thoải mái vào, mai về sớm, xin lỗi bố nhiều vào nhé!”.

Trời còn chưa sáng, cả hai lên đường về quê. Thành phố và khói bụi công nghiệp dần dần khuất mờ trong sương sớm. Sau chặng đường dài, con đường thân thương hiện ra trước mắt. Nhung hít hà không khí quen thuộc, vẫn là cái lạnh nhưng phảng phất hương thơm và vị ngọt của cây cối. Ven đường những vạt hoa xuyến chi nở trắng, cánh đồng lúa vừa cấy xong mạ bén rễ rung rinh từng lá non xanh trong gió.

Về đến nhà rồi, dừng xe ở đầu ngõ. Nhung nhìn ngắm mọi thứ, khung cảnh không thay đổi nhiều. Con đường vào nhà vẫn ngoằn ngoèo đầy sỏi đá, hoa xuyến chi vẫn nở trắng cả dọc đường. Mùi hương quen thuộc của nhang trầm, hương vị của những đồ ăn quen thuộc, mùi cá nướng, canh củ hầm xương, ốc xào chuối... Nhung bước vào nhà sững người với những gì đang hiện ra trước mắt. Bố đứng đó trước mâm cơm cúng giỗ mẹ. Vẫn những món ăn khi xưa mẹ thích. Người bố già và gầy đi nhiều, bố lẩm nhẩm đọc bài cúng mẹ. Thỉnh thoảng bố lại dừng lại ho từng đợt một.

- Bố, con về rồi! Nhung bật khóc trong xúc động.

Người cha run run nắm lấy tay con gái.

- Bố, con xin lỗi, con sai rồi.

Sự xúc động làm bố chẳng nói nên lời, chỉ khẽ gật đầu. Trong đôi mắt ủ dột bỗng lấp lánh những tia nắng.

- Con về là tốt rồi, con gầy đi nhiều quá, hai đứa mau cất hành lý rồi vào ăn cơm nhé!

Bố nhìn sang Lan:

- Con là bạn thân của Nhung phải không, cảm ơn con luôn ở bên nó những ngày tháng qua.

Trong bữa cơm chiều cuối năm, một bữa cơm tất niên, trùng với ngày giỗ của mẹ. Lâu lắm rồi mới có một bữa cơm đầm ấm như thế. Nhung nhìn lên bàn thờ, mẹ đang mỉm cười, mãi mãi mẹ vẫn trẻ đẹp như ngày nào, mẹ hạnh phúc phải không mẹ? Những món ăn bố vẫn tỉ mỉ chế biến bằng những rau bố trồng được trong vườn, bằng cá, bằng cua bố lượm được ở đồng, hẳn là bố yêu mẹ nhiều lắm. Bữa cơm tất niên năm nay Nhung thấy bình yên và ấm áp! Những chuyện buồn đã qua hãy cho nó qua đi, sống ở đời là luôn hướng đến tương lai cơ mà./.