Bước tiến dài vươn ra biển lớn

Hệ thống cầu tàu, bến chứa hàng Chi nhánh Tân Vũ (Công ty CP Cảng Hải Phòng) được đầu tư hiện đại.

Từ 300 ngày đấu tranh, giữ cảng…

Cảng Hải Phòng được hình thành từ cuối thế kỷ 19. Lúc đầu chỉ là cầu cảng ven sông Cấm nên có tên gọi là cảng Cửa Cấm, sau đó xây dựng thêm 6 kho hàng, cảng còn có tên gọi là bến “Sáu Kho”. Sau chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ ngày 7-5-1954, Hải Phòng là nơi thực dân Pháp tập kết 300 ngày để rút khỏi miền Bắc theo Hiệp định Geneve. Đó cũng là thời gian lực lượng cách mạng, người dân thành phố và công nhân cảng quyết liệt đấu tranh để giữ cảng. Nhưng một phần quan trọng hạ tầng, thiết bị của cảng vẫn bị quân Pháp và tay sai phá hoại, tháo dỡ, mang đi, trong đó có cả hệ thống hải đồ luồng vào cảng. Giải phóng thành phố, tiếp quản cảng, quân và dân thành phố nhanh chóng khôi phục sản xuất trong điều kiện còn rất nhiều khó khăn. Sau đó đúng 1 tuần, ngày 20-5-1955, 2 tổ công tác do ông Nguyễn Y Nết và Nguyễn Văn Hóa đã dẫn thành công 2 chiếc tàu loại 7.000 tấn và 10.000 tấn cập cảng thành công trong sự thán phục của người Pháp. Đó là ngày đánh dấu sự kiện quan trọng trong phát triển cảng Hải Phòng do người Việt Nam quản lý và đó cũng là ngày ra đời đội ngũ hoa tiêu cách mạng đầu tiên của Việt Nam.

Những năm tháng chiến tranh, cùng với quân và dân thành phố, Ty Hoa đăng (tiền thân của ngành Bảo đảm hàng hải Việt Nam), những người công nhân cảng vừa lao động sản xuất, vừa chi viện cho tiền tuyến miền Nam, vừa tham gia chiến đấu chống lại các cuộc đánh phá cảng, phong tỏa luồng vào cảng của không quân Mỹ. Đất nước thống nhất, Cảng Hải Phòng là huyết mạch chủ yếu của cả nước trong xuất nhập khẩu hàng hóa, khi có thêm nhiều kho hàng, bãi chứa và tiếp nhận những con tàu lớn, vượt đại dương. Trước biến động ở Đông Âu và Liên Xô những năm thập niên 90 của thế kỷ trước, cảng khu vực Hải Phòng gặp rất nhiều khó khăn vì thiếu khách hàng, xuất nhập khẩu bị đình trệ. Thế nhưng, khi kinh tế đất nước chuyển mình, cảng bắt đầu phát triển trở lại khi bạn hàng từ các đối tác ngày càng nhiều hơn, hoạt động xuất nhập khẩu sôi động hơn.

Sự chuyển mình đầu tiên là hàng loạt các cảng ra đời trên địa bàn thành phố Hải Phòng, sau đó đến năm 1999-2000, bến container Chùa Vẽ hình thành và luồng mới vào cảng (kênh Hà Nam ngày nay) được triển khai. Bến container Chùa Vẽ trở thành bến cảng hiện đại thời bấy giờ, nhưng nhanh chóng trở nên nhỏ bé và Đình Vũ mới là nơi được xác định để phát triển cảng. Từ năm 2005, hàng chục bến cảng mới được xây dựng tại đây như: cảng Đình Vũ, Tân Vũ, Nam Đình Vũ, Hải An, PTSC, 128… có thể tiếp nhận tàu đến 5,5 vạn tấn (giảm tải). Nhưng rồi Đình Vũ cũng trở nên chật chội và xu thế đón tàu lớn tăng lên, Lạch Huyện là điểm đến tiếp theo của các doanh nghiệp cảng. Năm 2018, tại đây hình thành nên 2 bến container đầu tiên (bến 1,2), đón tàu lên đến 132.000 tấn, gấp gần 3 lần so với Đình Vũ. Trước tiềm năng từ Lạch Huyện, nhiều doanh nghiệp mong muốn được đầu tư tại đây và ngày 12-5-2021, Công ty CP Cảng Hải Phòng khởi động dự án xây dựng bến container số 3,4 tiếp theo…

… Đến trọng điểm kinh tế biển và logistics của quốc gia

Từ một bến cảng ban đầu ven sông Cấm, cho đến nay, Hải Phòng có hơn 50 bến cảng ở khắp các vị trí thuận lợi trên địa bàn thành phố. Đó còn chưa kể hàng trăm bến cảng nhỏ, bến thủy nội địa hình thành trên các sông Văn Úc,  Thái Bình, Lạch Tray, sông Cấm, sông Luộc, sông Thải, sông Đá Bạc, sông Bạch Đằng… và các kênh đào. Từ ven sông, cảng khu vực Hải Phòng đang trong quá trình vươn ra biển lớn. Song song với tàu chở hàng rời, ngày nay, Hải Phòng là trọng điểm đón những con tàu chở container cỡ lớn. Đó là cơ sở để Hải Phòng phát triển cảng biển mạnh mẽ, là một trong 3 trụ cột của nền kinh tế thành phố, giải quyết việc làm cho hàng vạn lao động…

Với sự phát triển không ngừng về hạ tầng cảng biển và nguồn lực chất lượng cao, Hải Phòng đã và đang trở thành trọng điểm về phát triển kinh tế biển của đất nước. Hằng năm, các doanh nghiệp cảng trên địa bàn thành phố đón lượng hàng hóa qua cảng biển luôn tăng trưởng ở mức 2 con số. Đến năm 2020, Hải Phòng đón tới 142,8 triệu tấn, tăng hơn 90 triệu tấn so với năm  2000 (thời điểm đưa vào khai thác bến Chùa Vẽ). Nguồn thu từ cảng biển không chỉ đóng góp từ 50-60.000 tỷ đồng vào ngân sách quốc gia mà còn tạo nguồn kinh phí để Hải Phòng tiếp tục đầu tư sau cảng. Từ cảng, Hải Phòng hình thành nên hệ thống kho bãi liên hoàn, các hệ thống cảng cạn ICD. Dịch vụ vận tải hàng hóa đường bộ của Hải Phòng vươn lên, đứng thứ 2 của cả nước với hơn 15.000 xe vận tải cỡ lớn. Điều kiện này góp phần đưa Hải Phòng trở thành trọng điểm kinh tế biển của quốc gia và giàu tiềm năng về phát triển logistics. Theo thống kê chưa đầy đủ, hiện nay Hải Phòng có hàng trăm đơn vị logistics lớn nhỏ, trực thuộc các doanh nghiệp xuất nhập khẩu hàng hóa. Tuy chưa hình thành nên các trung tâm logistics lớn, nhưng dịch vụ logistics Hải Phòng hỗ trợ phát triển về dịch vụ cảng biển hiệu quả.

Nghị quyết 45 của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển thành phố Hải Phòng đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 và Nghị quyết Đại hội Đảng bộ thành phố lần thứ 16 mở đường, tiếp tục đưa Hải Phòng phát triển mạnh mẽ về kinh tế biển và logistics, với mục tiêu trở thành trọng điểm quốc gia, trung tâm quốc tế. Kinh tế về cảng biển sẽ tiếp tục có cơ hội phát triển thông qua hàng loạt cảng mới sẽ được triển khai xây dựng tại Lạch Huyện, đồng thời tập trung nâng cao và chuyển đổi một số bến cảng hàng rời thành cảng container bảo đảm phù hợp với quá trình vận tải của thế giới. Trong quy hoạch phát triển logistics Hải Phòng, thành phố cũng có chủ trương dành diện tích đất, xây dựng một số trung tâm logistics đủ tầm, để đưa logistics Hải Phòng phát triển, đóng góp xứng đáng vào nền kinh tế thành phố./.