Bưu chính 'chuyển mình' trong dòng chảy chuyển đổi số

Yêu cầu từ thực tiễn

Những năm qua, chuyển đổi số tác động ngày càng sâu rộng đến mọi mặt đời sống kinh tế - xã hội của thành phố Cảng, trong đó có lĩnh vực bưu chính và chuyển phát nhanh. Thực tiễn này đặt ra yêu cầu đổi mới mạnh mẽ tư duy quản trị, phương thức vận hành và mô hình kinh doanh, gắn với đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số.

Điển hình là Bưu cục chuyển phát nhanh Best Express Bình An, phường Thành Đông. Nhờ mạnh dạn đầu tư hạ tầng số, ứng dụng các nền tảng quản trị và khai thác hiệu quả dữ liệu khách hàng, hoạt động của đơn vị có những chuyển biến rõ nét.

Trưởng Bưu cục Nguyễn Tuấn Anh cho biết sau thời gian đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, tệp khách hàng và đối tác của đơn vị tăng từ 70 - 80% so với trước. Qua đó, doanh thu được duy trì ổn định, thị phần từng bước mở rộng trên môi trường số.

Theo Sở Công Thương, toàn thành phố hiện có gần 1.000 doanh nghiệp công nghệ số, hơn 17.000 doanh nghiệp nhỏ và vừa chủ động ứng dụng nền tảng số vào sản xuất kinh doanh. Đặc biệt, thương mại điện tử duy trì tốc độ tăng trưởng ổn định từ 23 - 25% mỗi năm, chiếm khoảng 16 - 18% tổng mức bán lẻ hàng hóa của toàn thành phố.

Chiến lược phát triển kinh tế số của địa phương không chỉ "đóng khung" ở các doanh nghiệp lớn mà đang hướng dòng chảy công nghệ đến từng tiểu thương, hộ sản xuất truyền thống, giúp họ tự tin livestream bán hàng, đưa nông sản và hàng hóa lên các sàn thương mại điện tử để gắn kết chặt chẽ với hệ thống giao nhận bưu chính.

Ông Phạm Ngọc Tú, Phó Giám đốc Trung tâm Kinh doanh, Bưu điện thành phố cho biết để bắt nhịp đà chuyển đổi số trong hoạt động thương mại, dịch vụ, hiện việc chuyển phát trên toàn hệ thống sử dụng hệ thống công nghệ để quét mã bưu gửi, định vị GPS và cập nhật trạng thái ngay trong ứng dụng.

Nhân viên bưu chính thao tác ngay trên thiết bị cầm tay để tiếp nhận bưu gửi bằng mã quét QR/Barcode, loại bỏ sai sót nhập tay và cho phép đồng bộ dữ liệu. Nhờ đó, có thể theo dõi lộ trình hàng hoá bằng GPS thời gian thực, giúp cập nhật trạng thái vận chuyển ngay khi bưu tá di chuyển, người gửi/người nhận đều có thể tra cứu trực tuyến.

Chuyển đổi và đáp ứng

Ngành bưu chính Việt Nam đang triệt để ứng dụng công nghệ, cụ thể hóa các mục tiêu của Nghị quyết 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Từ đó, định hình mô hình bưu chính xanh gắn liền với phát triển bền vững.

Ông Bùi Trung Tuyến, Phó Giám đốc Bưu điện Hải Phòng cho biết với xung lực là sự đột phá về công nghệ, chuyển đổi số, Bưu điện Việt Nam kỳ vọng hình thành và phát triển các mô hình kinh doanh mới dựa trên dữ liệu và công nghệ số, với doanh thu số đạt 400 tỷ đồng vào năm 2027, tăng trưởng bình quân gấp 2 lần/năm; lợi nhuận từ dịch vụ số đạt 3 - 5% tổng lợi nhuận toàn Tổng công ty.

Kết quả đo lường cho thấy tỷ lệ bưu phẩm đáp ứng đúng cam kết thời gian giao hàng tăng từ 86,2% năm 2023 lên hơn 97,3% năm 2025. Thời gian cam kết giao hàng tối đa được rút ngắn từ 9 ngày xuống 6 ngày. Các giải pháp ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) như trợ lý ảo MiPo và nền tảng dữ liệu Customer360 đang được triển khai để tự động hoá những công việc lặp lại, phân tích hành vi khách hàng và cung cấp dịch vụ phù hợp hơn.

Ngành bưu chính đang từng bước chuẩn hóa toàn bộ chuỗi cung ứng dịch vụ. Các ứng dụng công nghệ lõi như AI, dữ liệu lớn (Bigdata), tự động hóa kho bãi thông minh và tối ưu hóa lộ trình vận chuyển bằng thuật toán số đã giúp cắt giảm đáng kể thời gian xử lý đơn hàng, giảm lượng nhiên liệu tiêu thụ và tiết kiệm chi phí vận hành chung.

Chiến lược xanh hóa dòng chảy bưu chính quốc gia được triển khai đồng bộ qua việc đưa vào thử nghiệm và sử dụng các dòng xe điện, xe tải chuyên dụng thân thiện với môi trường, thiết kế bao bì tái chế và xây dựng các trung tâm khai thác đạt chuẩn năng lượng xanh.

Để mô hình bưu chính xanh phủ sóng sâu rộng, tạo động lực bứt phá toàn diện hơn nữa, PGS, TS Lê Đắc Nhường, Trưởng Khoa Công nghệ thông tin Đại học Hải Phòng cho rằng cần hoàn thiện thể chế và cơ chế hỗ trợ tài chính, tiếp tục đẩy mạnh các chương trình hỗ trợ doanh nghiệp bưu chính, logistics và người kinh doanh tiếp cận các gói tín dụng ưu đãi, các quỹ phát triển khoa học công nghệ để đầu tư hạ tầng số và chuyển đổi phương tiện vận tải sang năng lượng sạch.

Về lâu dài, việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực số cần được đặc biệt chú trọng thông qua các hoạt động đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng ứng dụng công nghệ, vận hành thiết bị tự động hóa và quản trị logistics hiện đại.

Cần phát triển hạ tầng công nghệ và dữ liệu đồng bộ bằng cách tập trung kết nối hạ tầng bưu chính với hệ thống đô thị thông minh và nền tảng thương mại điện tử quốc gia, xây dựng cơ sở dữ liệu dùng chung về logistics. Từ đó, thúc đẩy kết nối chia sẻ thông tin giữa các doanh nghiệp chuyển phát và các hộ sản xuất, kinh doanh nhằm giảm thiểu tình trạng chạy xe chiều về không tải và tiết kiệm năng lượng tối đa.