(HPĐT)- Trong khi nguồn ngân sách dành cho giáo dục chưa đáp ứng đủ, việc xã hội hóa giáo dục (XHHGD) bằng vận động hỗ trợ từ người dân, cộng đồng là cần thiết. Tuy nhiên, để không lạm thu, tránh gây bức xúc, cần cách làm phù hợp của nhà trường, cơ quan quản lý.
Học sinh Trường tiểu học Mỹ Đức 1 (huyện An Lão) trong giờ học.
Thu đúng, chi đủ
Mỗi đầu năm học, thành phố và ngành Giáo dục đều có những động thái tích cực để ngăn ngừa tình trạng “lạm thu”, “loạn thu” xuất hiện, tạo “rào chắn” để những khoản thu đi đúng “quỹ đạo”, tránh xảy ra bức xúc trong dự luận, ảnh hưởng đến hình ảnh của thầy, cô giáo và nhà trường. Ngày 9-9-2022, UBND thành phố ban hành Kế hoạch 215 triển khai thực hiện Nghị quyết số 02/2022/NQ-HĐND của HĐND thành phố về thực hiện các khoản thu, mức thu, cơ chế quản lý thu chi đối với các khoản thu dịch vụ hỗ trợ hoạt động giáo dục, đào tạo đối với cơ sở giáo dục công lập trên địa bàn. Theo đó, các khoản được thu gồm: Tiền ăn bán trú, mua sắm trang thiết bị phục vụ bán trú; chăm sóc bán trú; dạy học 2 buổi/ngày đối với học sinh tiểu học; học thêm (với các cha mẹ có nhu cầu); học nghề phổ thông; thi nghề phổ thông; nước uống và trông xe. Kế hoạch cũng đặt ra nguyên tắc thu vừa đủ chi; chi đúng mục đích, tiết kiệm, công khai theo quy định, không được điều chuyển khoản thu này sang khoản thu khác. Cuối năm học nếu chi không hết phải trả lại cho cha mẹ học sinh hoặc chuyển sang năm học sau nếu cha mẹ học sinh đồng ý. Trên cơ sở này, Sở Giáo dục và Đào tạo và Sở Tài chính có Hướng dẫn số 03/HDLS-GDĐT-STC về nội dung này tới các trường.
Chuẩn bị cho năm học 2023-2024, thời điểm này, các Phòng Giáo dục rốt ráo chỉ đạo các trường học thực hiện nghiêm nội dung thu đầu năm. Trưởng Phòng GD-ĐT quận Lê Chân Phạm Sỹ Tuyên cho biết: Trước thềm năm học mới, đơn vị quán triệt các trường về những khoản thu theo quy định. Nếu cha mẹ học sinh có ý kiến về các khoản thu này, nhà trường phải có trách nhiệm giải thích đầy đủ. Những khoản thu không nằm trong danh mục được duyệt thu thì không được phép thu.
Bảo đảm đồng thuận, minh bạch
Cần thẳng thắn nhìn nhận, cơ sở vật chất tại một số trường, nhất là khu vực ngoại thành xuống cấp, ngân sách đầu tư cho giáo dục chưa thể đáp ứng yêu cầu. Bởi vậy việc thực hiện chủ trương XHHGD là cần thiết để xây dựng môi trường học tập tốt nhất cho học sinh. Quan trọng cần cách làm của mỗi nhà trường trên nguyên tắc công khai minh bạch.
Như Trường tiểu học Mỹ Đức 1 (huyện An Lão) xuống cấp nhiều năm nay. Cuối năm 2022, nhà trường được UBND huyện An Lão cấp kinh phí sửa chữa 8 phòng học do tường bong tróc, gắn vá nhiều lần, trần ngấm dột. Đến nay, trường còn dãy nhà cấp 4 gồm 3 phòng học xuống cấp chưa được sửa chữa. Trong bối cảnh nguồn ngân sách đầu tư còn hạn chế, nhà trường linh hoạt vận dụng XHHGD. Thầy giáo Phạm Văn Loong, Hiệu trưởng nhà trường chia sẻ: Năm học 2021-2022, khi sân trường ngập lụt, nhà trường vận động các doanh nghiệp, giáo viên và cha mẹ học sinh ủng hộ được gần 500 triệu đồng để nâng cấp. Năm học 2022-2023, Tập đoàn dầu khí Việt Nam ủng hộ hàng trăm triệu đồng xây dựng nhà vệ sinh cho học sinh; cha mẹ học sinh ủng hộ 64 triệu đồng làm mái che dẫn tới nhà vệ sinh khỏi nắng, mưa. Trước khi thực hiện XHHGD, nhà trường xin ý kiến cha mẹ học sinh, thư mời các doanh nghiệp, thành lập tổ tiếp nhận, công khai danh sách nhận tiền, thu chi, nên nhận được sự ủng hộ của nhiều gia đình và doanh nghiệp.
Tuy nhiên, câu chuyện XHHGD, thu đầu năm không phải lúc nào cũng nhận được sự đồng thuận, ủng hộ như vậy. Đơn cử, năm học 2022-2023, việc Trường THPT Lê Chân huy động XHHGD gần 1 tỷ đồng từ cha mẹ học sinh để xây trạm biến áp gây bức xúc dư luận, không chỉ bởi số tiền khá lớn mà còn có dấu hiệu thu cào bằng. Cũng năm học này, có gia đình làm thủ tục cho con vào lớp 6 Trường THCS thị trấn Núi Đối (huyện Kiến Thụy) cũng bức xúc vì phải nộp 2 triệu đồng, không có phiếu thu, không được giải thích nộp khoản tiền gì. Mặc dù các vụ việc sau đó được giải quyết, hoàn trả tiền cha mẹ học sinh, tuy nhiên vẫn gây dư luận không tốt.
“Thu phí đầu năm học hay XHHGD, các gia đình sẵn sàng chia sẻ với nhà trường, nhưng phải bảo đảm các khoản thu là minh bạch, có mục đích hợp lý, không lãng phí”, chị Trần Thị Vân Thủy, ở phố Đình Đông, phường Đông Hải (quận Lê Chân) có 2 con học THCS trên nêu quan điểm. Bên cạnh đó, Sở GD-ĐT tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra công tác thu chi tại các nhà trường, xây dựng môi trường giáo dục lành mạnh, ngăn ngừa và xử lý nghiêm các hành vi sai phạm. Đây cũng là 1 trong 12 nhiệm vụ trọng tâm Bộ Giáo dục và Đào tạo yêu cầu triển khai trong năm học 2023-2024./.
bài và ảnh: tuệ minh
