(HPĐT)- Hiện nay, trên địa bàn thành phố, các loại hình nghệ thuật Ca trù, Hát xẩm được đông đảo công chúng biết đến. Kết quả này có đóng góp không nhỏ của các nghệ nhân vào việc khôi phục, bảo tồn, phát triển các loại hình nghệ thuật dân gian. Chưa dừng ở đó, các nghệ dân đang miệt mài như những “con tằm nhả tơ” trao truyền nghệ thuật dân gian tới lớp trẻ, góp phần “giữ hồn” văn hóa truyền thống dân tộc.
Nghệ nhân Bạch Linh (ngoài cùng bên phải) hướng dẫn các học trò nhí nghệ thuật hát xẩm.
Ươm mầm tài năng trẻ
Giữa tháng 12 vừa qua, em Nguyễn Thị Hồng Ngọc, học trò của nghệ nhân ưu tú Nguyễn Thu Hằng đoạt huy chương đồng tại Hội thi “Tài năng trẻ học sinh, sinh viên các cơ sở đào tạo văn hóa nghệ thuật toàn quốc”, khiến cô giáo còn vui hơn trò. Hồng Ngọc là một trong số học trò do nghệ nhân ưu tú Thu Hằng giảng dạy trong 2 khóa học ca trù thuộc Trường trung cấp Văn hóa nghệ thuật và Du lịch Hải Phòng. Trước đó, chị tham gia trao truyền tình yêu và ươm mầm tài năng ca trù tại Trường tiểu học Nguyễn Công Trứ (quận Lê Chân).
Song, nghệ nhân ưu tú Thu Hằng còn đi sau NSƯT Đỗ Quyên trong trao truyền ca trù tại Hải Phòng. Từ lâu, những người yêu ca trù của thành phố quá đỗi quen thuộc với lớp học ca trù do NSƯT Đỗ Quyên tổ chức giảng dạy tại đình Hàng Kênh (quận Lê Chân). Vào sáng thứ 7 hằng tuần, tại đây lại vang lên tiếng hát, tiếng trống, phách của lớp học ca trù. Trong không gian tĩnh mịch, 4 học sinh từ lứa tuổi tiểu học đến THCS say sưa học hát ca trù, gõ phách. Chưa kể, trong dịp hè, lớp học vào ngày thứ 5. Ngồi sát 4 ca nương, nghệ sĩ Đỗ Quyên tay cầm phách uốn nắn từng “học viên” tập hát điệu “Hoa Phong lan”. NSƯT Đỗ Quyên cho biết, đây là khóa học thứ 2 của bộ môn ca trù do bà phối hợp Trường trung cấp Văn hóa nghệ thuật và Du lịch Hải Phòng giảng dạy.
Không chỉ bộ môn ca trù, nghệ nhân Bạch Linh, Chủ nhiệm Câu lạc bộ Hát xẩm Hải Phòng (thuộc Trung tâm Văn hóa thành phố) cũng là người nhiệt huyết khôi phục, phát triển nghệ thuật hát xẩm. Ngoài dạy 2 khóa hát xẩm tại Trường trung cấp Văn hóa nghệ thuật và Du lịch Hải Phòng, nghệ nhân Bạch Linh lúc lên Hà Nội, lúc xuống Ninh Bình dạy các lớp hát xẩm, phát triển câu lạc bộ hát xẩm ở các tỉnh, thành phố này. Tại Hải Phòng, số học trò theo học nghệ nhân lên đến vài chục học viên, già có, trẻ có. Vì thế, nghệ thuật hát xẩm được nhiều người biết đến và thấm tình yêu nghệ thuật ca trù, hát xẩm, góp phần phát triển mạnh mẽ các loại hình nghệ thuật dân gian, sau thời gian dài tưởng chừng như mai một.
Mong khâu tổ chức giảng dạy ngày càng bài bản
Có thế thấy, vài năm trước, việc trao truyền, giảng dạy các bộ môn nghệ thuật dân gian đều do các nghệ nhân tự mở lớp, do tâm huyết với nỗ lực giữ “hồn cốt” dân tộc. Điều đó góp phần không nhỏ để thời gian gần đây, các loại hình hát xẩm, ca trù phục hồi, phát triển trở thành thế mạnh nghệ thuật của Hải Phòng. Vì thế, các bộ môn nghệ thuật này được đưa vào trường chuyên nghiệp để đào tạo bài bản, tạo được sức hút đối với học viên.
Qua phối hợp trao truyền nghệ thuật dân gian, NSƯT Đỗ Quyên cho biết, ca trù được đưa vào giảng dạy chính thức trong trường văn hóa chuyên nghiệp, học viên sẽ được cấp bằng chính quy thay vì chỉ trao truyền trong cộng đồng như trước kia. Đây là cơ hội để các thế hệ trẻ sau ra trường làm việc trong các đoàn nghệ thuật chuyên nghiệp để cống hiến, phát huy tài năng. Bên cạnh đó, các nghệ nhân được hỗ trợ thỉnh giảng. Ngoài ra, hằng năm Sở Văn hóa và Thể thao cũng hỗ trợ một phần kinh phí hoạt động của câu lạc bộ ca trù do NSƯT Đỗ Quyên làm chủ nhiệm. Dù chỉ mang tính chất động viên, nhưng điều đó thể hiện sự quan tâm bước đầu của thành phố, ngành Văn hóa đối với các nghệ nhân cũng như hoạt động giữ gìn, phát triển các loại hình nghệ thuật dân gian.
Nghệ nhân Bạch Linh cũng thông tin, mới đây, bộ môn hát xẩm trở thành mã ngành học chính thức của Trường trung cấp Văn hóa nghệ thuật và Du lịch Hải Phòng. “Bản thân mỗi nghệ nhân vất vả thu hút, tập hợp học sinh đến với các môn nghệ thuật này, nhưng nay còn phải trực tiếp hướng dẫn, hoàn thiện hồ sơ học bạ của học sinh. Trong khi, chúng tôi không có chuyên môn hành chính. Vì thế, tôi mong trường đảm nhiệm tiếp nhận và quản lý hồ sơ học sinh, sinh viên để các nghệ nhân yên tâm giảng dạy, ươm mầm những tài năng trẻ cho thành phố” - nghệ nhân Bạch Linh nói.
Như vậy, các nghệ nhân dân gian đang góp phần trao truyền, giảng dạy các bộ môn nghệ thuật dân gian đến lớp trẻ của thành phố. Song, họ chỉ là giáo viên thỉnh giảng, nên chưa có nhiều chế độ. Trường trung cấp Văn hóa nghệ thuật và Du lịch thành phố hiện thiếu giáo viên và hướng tới nâng cấp thành trường cao đẳng, mở rộng khoa nghệ thuật sân khấu. Do đó, Trường trung cấp Văn hóa nghệ thuật và Du lịch Hải Phòng mong muốn lãnh đạo Sở Văn hóa và Thể thao quan tâm, tham mưu, đề xuất thành phố những cơ chế, chính sách nhằm bổ sung, phát triển đội ngũ giáo viên dạy các môn nghệ thuật dân gian đang là thế mạnh của Hải Phòng, nhất là tuyển dụng các nghệ nhân ưu tú, NSƯT của các loại hình nghệ thuật dân gian để động viên các nghệ nhân trao truyền vốn quý văn hóa dân tộc đến thế hệ trẻ.
Bài và ảnh: MẠNH QUANG
