(HPĐT)- “Sự dâng hiến không vụ lợi và những sáng tạo của các nhà văn lão thành cho dân tộc đã trở thành di sản vô giá trong đời sống tinh thần của con người Việt Nam và là một phần quan trọng trong hành trang của các thế hệ nhà văn trẻ trên con đường sáng tạo của mình”, đó là khẳng định của Chủ tịch nước Võ Văn Thưởng tại Hội nghị đại biểu Nhà văn lão thành lần thứ nhất diễn ra tại Hải Phòng sáng 30-9 vừa qua.
Quang cảnh Hội nghị đại biểu nhà văn lão thành lần thứ nhất diễn ra tại Hải Phòng sáng 30-9. Ảnh: Hoàng Phước
“Di sản” nền văn học cách mạng
Ở tuổi 81, là một trong 3 nhà văn lão thành được tôn vinh tại hội nghị, nhà thơ Hữu Thỉnh, nguyên Chủ tịch Liên hiệp các Hội Văn học nghệ thuật Việt Nam, nguyên Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam khẳng định, với những tác phẩm đi vào lòng người, văn học phát huy truyền thống “Lấy đạo nghĩa thắng hung tàn, lấy chí nhân thay cường bạo”, làm rạng danh chủ nghĩa nhân văn thời đại Hồ Chí Minh, góp phần làm cho nhân dân thế giới hiểu rõ Việt Nam không chỉ là tên gọi cuộc chiến tranh, mà còn là tên gọi của nền văn hiến lâu đời. Thời kỳ đổi mới, nhiều tác giả xông xáo đi vào những lĩnh vực mới mẻ, đấu tranh đẩy lùi cái xấu, góp phần lành mạnh hóa, nhân đạo hóa các mối quan hệ xã hội. Về đề tài chiến tranh, họ viết về cuộc chiến đấu giải phóng miền Nam, chống chiến tranh phá hoại ở miền Bắc, thực hiện nghĩa vụ quốc tế ở Campuchia, bảo vệ biên giới phía Bắc… với cách nhìn mới, khắc phục những né tránh, một chiều, dựng lên những tượng đài anh hùng, làm xúc động lòng người. Kết thúc chiến tranh, họ là những cây bút tiên phong về đề tài biển đảo, đưa hình ảnh người chiến sĩ trên tuyến đảo Trường Sa đi vào văn học. Và, với lòng biết ơn Bác vô hạn, lớp nhà văn này có nhiều công trình nghiên cứu, tác phẩm công phu được trao giải thưởng trong cuộc vận động “Học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh”…
Theo nhà lý luận phê bình Nguyễn Đăng Điệp, đóng góp nổi bật nhất của các nhà văn lão thành là họ đã cùng những nhà văn của thế hệ mình tạo nên thời đại văn học mới khác hẳn văn học trước năm 1945 cả về quan niệm và thi pháp nghệ thuật. Niềm cảm hứng bao trùm trong sáng tác của họ là ngợi ca vẻ đẹp của đất nước và con người Việt Nam trong những thời khắc hào hùng nhất của lịch sử. Nhân vật trung tâm trong văn học kháng chiến là quần chúng nhân dân lao động vươn lên làm chủ cuộc đời mới, sẵn sàng hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc. Vẻ đẹp ấy được thể hiện sinh động trong tác phẩm của nhiều nhà văn lão thành…
Là một trong 3 nhà văn lão thành được tôn vinh tại hội nghị lần này, nhà thơ Nguyễn Khoa Điềm, quê gốc ở huyện An Dương, nhấn mạnh: Hải Phòng là miền đất thiêng, nơi sản sinh và nuôi dưỡng nhiều tài năng văn học nghệ thuật của cả nước, trong đó có nhiều nhà văn, nhà thơ tên tuổi, như: Nguyễn Đình Thi, Nguyên Hồng (viết “Bỉ vỏ” ở Hải Phòng), Văn Cao (viết trường ca “Những người trên cửa biển” về Hải Phòng)… “Văn học Hải Phòng là một nền văn học của nhân dân lao động, của giai cấp công nhân, của Cảng biển lớn của đất nước. Tôi rất tin, nơi đây sẽ có một thế hệ nhà văn mới đầy sức sống, năng động, tiếp cận với những giá trị mới của dân tộc và thời đại…”, ông chia sẻ.
Chăm lo phát triển nền văn học toàn diện hơn
Nhận định về thế hệ các nhà văn Việt Nam, nhà thơ Nguyễn Quang Thiều, Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam chia sẻ, nền văn học Việt Nam giống như dòng chảy của con sông lớn, một dòng chảy không bao giờ ngưng nghỉ và luôn hướng về biển lớn. “Mỗi thế hệ nhà văn luôn tiếp nhận giá trị và sự truyền cảm của thế hệ nhà văn đi trước. Trong mỗi thế hệ nhà văn hôm nay đều hiện diện tinh thần của các nhà văn ở từng thế hệ trước đó. Trong dòng sông kỳ vĩ có những con nước nhỏ và mỗi con nước nhỏ hòa vào nhau làm nên dòng sông kỳ vĩ. Mỗi thế hệ nhà văn Việt Nam cũng giống mỗi thế hệ nước của một dòng sông đã làm nên dòng chảy kỳ vĩ của nền văn học Việt Nam”, ông nhấn mạnh.
Đánh giá đây là dịp các nhà văn trẻ hiểu thêm về thế hệ nhà văn cao tuổi và nhà văn cao tuổi trao truyền các kinh nghiệm, tích lũy của mình tới thế hệ tiếp nối, nhà thơ Nguyễn Khoa Điềm, nguyên Ủy viên Bộ Chính trị, nguyên Tổng thư ký Hội Nhà văn Việt Nam cho rằng, trải qua hai cuộc kháng chiến và những năm tháng đầu tiên xây dựng đất nước trong hòa bình, các nhà văn cao tuổi đã làm tốt trách nhiệm của mình. Ông tin tưởng các nhà văn trẻ sẽ làm nhiều hơn nữa để giải quyết trọn vẹn “bài toán” của văn chương, bên cạnh phục vụ sự nghiệp của đất nước, dân tộc và chủ nghĩa xã hội; còn chăm lo đến linh hồn, đến phẩm giá con người, đến số phận buồn vui của con người.
Khẳng định thế hệ nhà văn trẻ luôn học hỏi các nhà văn tiền bối, tác giả Lê Vũ Trường Giang, người được trao giải “Tác giả trẻ” của Hội Nhà văn năm 2022 bày tỏ hy vọng những giá trị văn chương thế hệ đi trước tạo dựng sẽ được kế thừa, phát triển. Các nhà văn trẻ luôn trân trọng, biết ơn những giá trị đó, xem đây là hành trang tinh thần để tiếp tục tiến bước trên con đường văn chương nhiều đam mê, hấp dẫn nhưng cũng lắm thử thách, chông gai./.
HẢI HẬU
