Các cây viết trẻ cùng lãnh đạo Hội nhà văn Việt Nam tại Hội nghị những người viết văn trẻ toàn quốc lần thứ 9.
Khoảng 10 năm gần đây, những cây viết trẻ đem đến không khí văn học mới mẻ từ sự đa dạng thể loại, phong phú về đề tài, táo bạo, phá cách trong ngôn ngữ, sáng tác. Nhìn từ đời sống văn học, dễ dàng nhận thấy nắm giữ vị trí chủ lực của văn học trẻ hiện nay là những tác giả thuộc thế hệ 8X và 9X. Có thể kể ra nhiều tác giả trẻ tiêu biểu, có các sáng tác chất lượng khá tốt, được đông đảo bạn đọc đón nhận như: Khúc Hồng Thiện, Phạm Thanh Thúy, Lương Đình Khoa, Văn Thành Lê, Đinh Phương, Hoàng Công Danh, Nguyễn Phong Việt, Tiểu Quyên, Nhật Phi, Lý Hữu Lương, Nguyễn Thị Kim Nhung, Viễn Hải, Ngô Gia Thiên An...
Theo nhà phê bình văn học Bùi Việt Thắng, người viết trẻ hiện nay có nhiều lợi thế, như thông tin đa dạng phong phú qua internet, mạng xã hội; có sắc thái táo bạo, phá cách trong sáng tác. “Phải thừa nhận, nhiều người viết văn trẻ có ý thức làm mới văn chương khi quyết liệt tìm cách viết mới”. Nhiều nhà văn cũng thừa nhận các nhà văn trẻ đã nhập cuộc mạnh mẽ, có ý thức trách nhiệm cao với thời cuộc. Có cái nhìn tích cực về một bộ phận người viết trẻ, nhà văn Nguyễn Vinh Huỳnh cho rằng họ chủ động sáng tạo ra thế giới nghệ thuật riêng,theo góc nhìn của mình với biên độ ngoại vi được mở hết cỡ, tính đa thanh, đa văn hóa khá rõ nét. Các tác giả đưa ra những khái niệm, triết luận, suy tưởng về con người, xã hội nhân sinh, cùng mọi chủ đề liên quan cuộc sống..., với thuật dẫn dắt hấp dẫn, logic. Cấu trúc truyện theo lối mở có khả năng vẫy gọi người đọc đồng sáng tạo... “Tôi đánh giá cao và hết sức tin tưởng những cây viết thế hệ này, đặc biệt trong bối cảnh chúng ta đang hội nhập vào thế giới phẳng. Đội ngũ này thực sự thúc đẩy văn học Việt Nam phát triển gần hơn với thế giới. Những tác giả này đem lại sinh khí mới cho văn học” - nhà văn Nguyễn Vinh Huỳnh đánh giá.
Ở góc nhìn khác, bên cạnh một số tác giả trẻ có tác phẩm chất lượng với việc dấn thân vào đề tài mới, lạ, văn phong mới mẻ được bạn đọc đón nhận, cũng có những người trẻ sáng tác theo trào lưu đánh vào tâm lý đám đông và chạy theo yếu tố thị trường nên sáng tác còn thường nhạt nhẽo, nông cạn.
Một trong những nguyên nhân khiến văn trẻ chưa đáp ứng được kỳ vọng của xã hội, xuất phát từ quan niệm về văn chương và tâm thế của người viết trẻ đối với văn chương. Nhà phê bình Bùi Việt Thắng thẳng thắn chia sẻ: Còn có người trẻ chưa thực sự hết mình hoặc không mấy mặn mà với nghề chữ này. Một số người có khát vọng làm mới văn chương bằng cách hướng ra thế giới với tinh thần tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại nhưng đáng tiếc là hiệu quả chưa cao. Một số bạn trẻ bị “đứt rễ” với mảnh đất màu mỡ của đời sống nhân dân vốn luôn là nguồn dinh dưỡng tinh thần cho sáng tạo nghệ thuật. Đọc văn trẻ, nhiều người có cảm giác thiếu vắng hơi thở của đời sống thực tế.
Bên cạnh việc nhìn nhận các yếu tố tích cực, giới sáng tác, lý luận phê bình cũng chỉ ra một số hạn chế của các bạn viết trẻ. Trong những tác phẩm của các tác giả trẻ dễ dàng bắt gặp những phát ngôn thái quá, những chi tiết, sống sượng do tác giả đang đà cao hứng hoặc bê nguyên từ đời sống vào không theo chủ ý hay ăn theo chủ đề của tác phẩm, ngôn từ trần trụi như cuộc sống hằng ngày. Điều đáng tiếc nữa là do quá chú trọng yếu tố tưởng tượng nên các tác giả bỏ phí nhiều dữ liệu vốn sống đô thị hiện đại cực kỳ phong phú, chưa khái quát hóa được vấn đề, cũng như chưa chuyển tải được thông điệp ý nghĩa cuộc sống vào tác phẩm.
Nhìn từ đời sống văn chương, nhất là với những cây bút trẻ thời gian qua có ít nhiều khởi sắc, bạn đọc mong ở họ nỗ lực bứt phá hơn nữa, tìm được lối đi riêng để khẳng định bút lực trên văn đàn.
Hoàng Quân
