Trung Quốc xây dựng công trình trái phép trên quần đảo Trường Sa của ViệtNam. Ảnh: EPA
Diễn ra trong bối cảnh tình hình thế giới và khu vực đang tiếp tục có những diễn biến phức tạp và thay đổi sâu sắc, Hội nghị An ninh châu Á hay còn được gọi là Đối thoại Shangri-La lần thứ 17 tại Xin-ga-po, bế mạc ngày 3-6, được dư luận đặc biệt quan tâm với một loạt các chủ đề thảo luận mang ý nghĩa thiết thực, góp phần thúc đẩy duy trì hòa bình, ổn định cùng sự thịnh vượng chung tại khu vực.
Bất chấp những bất đồng, các nước đều để ngỏ xu thế đối thoại và hợp tác để tăng cường hiểu biết lẫn nhau và xây dựng lòng tin. Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Giêm Ma-tít cho biết nước này sẵn sàng hợp tác xây dựng với Trung Quốc dựa trên mối quan hệ "hướng đến những thành quả”, đồng thời, Mỹ cũng tăng cường hợp tác an ninh với các nước thành viên Hiệp hội Các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN). Hàn Quốc đề cao vai trò của đối thoại và ngoại giao trong việc giải quyết vấn đề hạt nhân trên bán đảo Triều Tiên.
Về vấn đề hạt nhân Triều Tiên, mặc dù còn một số quan điểm khác biệt trong việc đề xuất duy trì áp dụng các biện pháp trừng phạt đối với Bình Nhưỡng, nhưng nhìn chung, các đại biểu tại đối thoại đều bày tỏ sự tin tưởng và lạc quan về những diễn biến tốt đẹp trong thời gian gần đây, nhất là kết quả có thể đạt được tại cuộc gặp thượng đỉnh Mỹ-Triều dự kiến diễn ra tại Xin-ga-po vào ngày 12-6 tới.
Chiến lược châu Á-Thái Bình Dương của Mỹ dưới thời Tổng thống Đô-nan Trăm, đặc biệt là cấu trúc an ninh “Ấn Độ Dương -Thái Bình Dương” đang hình thành vẫn tiếp tục là chủ đề được quan tâm, trong đó một số ý kiến cho rằng có thể Mỹ đang chủ trương thu hẹp sự hiện diện cũng như can dự tại khu vực.
Về vấn đề Biển Đông, đại diện nhiều nước tiếp tục bày tỏ sự lo ngại trước tình trạng leo thang căng thẳng ở vùng biển chiến lược này, đồng thời khẳng định cần giải quyết các tranh chấp khu vực trên cơ sở tuân thủ luật pháp quốc tế. Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Giêm Ma-tít cũng bày tỏ quan ngại trước việc Trung Quốc Trung Quốc đẩy mạnh quân sự hóa trái phép tại các thực thể ở Biển Đông, cho rằng hành động trên không chỉ đi ngược lại cam kết của chính Bắc Kinh, mà còn đe dọa và tạo ra các thách thức mới đối với tình hình an ninh khu vực. Theo ông, các bên cần có hành động trên thực địa phù hợp với các cam kết và luật pháp quốc tế, mọi hành động đơn phương thiếu kiềm chế hoặc quân sự hóa đều đi ngược lại trật tự luật pháp, gây căng thẳng cho tình hình khu vực.
Một trong những sự kiện được chú ý đặc biệt tại Đối thoại Shangri-La năm nay là bài phát biểu dẫn đề của Thủ tướng Ấn Độ Na-ren-đra Mo-di, bởi đây là lần đầu một thủ tướng Ấn Độ có bài phát biểu tại diễn đàn an ninh hàng đầu khu vực này, và cũng bởi Ấn Độ hiện giữ một vai trò quan trong trong cấu trúc an ninh Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương. Tôn trọng luật lệ, tuân thủ các quy định và luật pháp quốc tế, bảo đảm bình đẳng cho các quốc gia, không phân biệt nước lớn hay nước nhỏ.... là những thông điệp được Thủ tướng Ấn Độ nêu bật trong lần xuất hiện tại Đối thoại Shangri-La 2018, trong đó đề cao các nguyên tắc hòa bình, hợp tác, bình đẳng và tôn trọng lẫn nhau… Ấn Độ thể hiện quan điểm nhất quán với cam kết sẽ tiếp tục thúc đẩy đối thoại, hợp tác với các nước, nhất là với các nước Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) để xây dựng khu vực Ấn Độ Dương -Thái Bình Dương hòa bình và phát triển thịnh vượng.
Tại đối thoại, Đại tướng Ngô Xuân Lịch, Bộ trưởng Quốc phòng Việt Nam có bài phát biểu được nhiều quan chức quốc phòng và học giả các nước đánh giá cao, trong đó khẳng định rõ ràng quan điểm của Việt Nam đối với các vấn đề an ninh khu vực và quốc tế. Trên cơ sở phân tích và đánh giá khách quan về diễn biến tình hình và các thách thức an ninh đang nổi lên tại khu vực, Bộ trưởng Ngô Xuân Lịch khẳng định, độc lập, tự chủ, tăng cường hợp tác và tuân thủ luật pháp quốc tế là nền tảng của an ninh, hòa bình và phát triển tại khu vực cũng như trên thế giới. Đại diện Việt Nam cũng một lần nữa nhấn mạnh nguyên tắc giải quyết bất đồng, tranh chấp bằng biện pháp hòa bình, thông qua các cơ chế đối thoại dựa trên luật pháp quốc tế; thay vì đối đầu, đe dọa sử dụng vũ lực hoặc hành động đơn phương. Quan điểm này của ViệtNamđược nhiều đại biểu chia sẻ. Thông qua diễn đàn, một lần nữa, ViệtNamlại đóng góp tích cực, chủ động và thể hiện trách nhiệm xây dựng của mình nhằm thiết lập một trật tự an ninh khu vực dựa trên luật pháp quốc tế.
XUÂN VỊNH
