(HPĐT)- Thời tiết chuyển lạnh, là môi trường thuận lợi để virus, vi khuẩn gây bệnh phát triển. Ngoài ra, các đợt gió mùa cùng thời tiết rét buốt thường khiến trẻ em- đối tượng có hệ miễn dịch yếu- dễ nhiễm nhiều loại bệnh. Bác sĩ chuyên khoa 2 PHẠM VĂN ĐIỆP, Trưởng khoa Nhi, Bệnh viện Đa khoa quốc tế Hải Phòng trò chuyện với phóng viên Báo Hải Phòng cuối tuần về một số bệnh mà trẻ em thường gặp trong mùa lạnh và các biện pháp phòng ngừa hiệu quả.
Thời tiết chuyển mùa, nhiều trẻ em dễ nhiễm bệnh về đường hô hấp.
- Bác sĩ có thể cho biết một số bệnh điển hình trẻ em thường mắc phải vào mùa đông và mức độ nguy hiểm của các bệnh đó?
- Vào mùa lạnh trẻ rất dễ mắc các bệnh nhiễm khuẩn đường hô hấp, gồm viêm hô hấp trên như viêm tai- mũi- họng, viêm tai giữa hay các bệnh viêm hô hấp dưới như viêm phổi, viêm phế quản. Trong trường hợp trẻ chỉ bị viêm hô hấp trên, bệnh thường nhẹ, phần lớn trẻ sẽ tự khỏi trong vòng 10 – 14 ngày nếu được chăm sóc tốt. Tuy nhiên, khoảng 20-25% số trẻ có thể diễn tiến thành viêm phổi, viêm phế quản cần điều trị kháng sinh thích hợp để tránh biến chứng.
Ngoài ra, vào mùa đông, trẻ dễ mắc các bệnh như tiêu chảy cấp do virus Rota. Đây là bệnh nhiễm khuẩn dạ dày ruột cấp do virus Rota gây nên. Bệnh thường gặp ở trẻ nhỏ, nhất là lứa tuổi từ 3-24 tháng. Sau 1- 4 ngày lây nhiễm, trẻ đi ngoài nhiều lần, phân lỏng không thành khuôn hoặc toàn nước. Ở một số trẻ, tiêu chảy còn gây nôn kèm theo đau bụng. Biến chứng nguy hiểm của bệnh là mất nước và điện giải quá nhiều dẫn đến trụy mạch, thậm chí là tử vong nếu không được bù nước và điện giải kịp thời.
Thời điểm vào mùa đông- xuân là lúc bệnh cúm mùa xuất hiện. Gần đây, nhiều trẻ bị mắc cúm A, cúm B. Dù là loại cúm lành tính nhưng khả năng lây nhiễm mạnh; nếu chuyển thành thể nặng rất dễ gây suy hô hấp. Năm nay, do diễn biến dịch tay- chân- miệng phức tạp, diễn ra muộn hơn mọi năm nên các bậc cha mẹ cũng cần theo dõi trẻ thường xuyên để phát hiện bệnh kịp thời vì bệnh này có tốc độ lây lan, chuyển độ nhanh, dễ gây biến chứng não.
Bên cạnh đó, do hệ miễn dịch yếu, nên trẻ có thể bị nhiễm nhiều bệnh cùng lúc.
- Vậy khi trẻ bị nhiễm bệnh, các bậc cha mẹ cần chăm sóc trẻ thế nào cho đúng cách?
- Cha mẹ nên dành thời gian chủ động tìm hiểu một số phương pháp chăm sóc cơ bản khi trẻ bị ốm. Cụ thể, khi trẻ ngạt mũi, có đờm gây khó thở, cha mẹ có thể thực hiện hút mút cho con bằng dụng cụ hút mũi được bác sĩ tư vấn hoặc bằng máy khí dung và hút mũi gia đình. Sử dụng thuốc hạ sốt theo đúng chỉ định khi trẻ sốt từ 38 độ trở lên. Vì nhiều trường hợp, trẻ sốt nhưng cha mẹ không áp dụng các biện pháp hạ sốt nên có trẻ nhập viện trong tình trạng sốt quá cao, bị co giật và li bì, tím tái. Còn đối với trường hợp trẻ bị tiêu chảy, cha mẹ cần pha Oresol đúng liều lượng cho trẻ uống để bù nước, tránh việc trẻ bị mất nước dẫn đến cơ thể bị suy kiệt.
Cùng với đó, khi trẻ có dấu hiệu mắc bệnh viêm đường hô hấp, bị ho và sổ mũi, thì việc vệ sinh mũi hằng ngày rất quan trọng, nhưng phải đúng cách. Cha mẹ cần ngâm lọ nước muối trong nước ấm, tan giá, thử giọt lên mu bàn tay thấy hơi âm ấm là có thể nhỏ mũi cho trẻ. Trong điều trị các bệnh về đường hô hấp, cha mẹ nên cân nhắc việc bổ sung cho trẻ các thuốc uống, các loại vitamin, men tiêu hóa, thuốc bổ khác theo đúng chỉ định của bác sĩ. Tuyệt đối không được tự mua thuốc cho trẻ, nhất là sử dụng kháng sinh không theo đơn của bác sĩ có thể làm trẻ kháng thuốc và bệnh tình sẽ nặng hơn. Đặc biệt, tiêm kháng sinh phải được thực hiện ở bệnh viện và các cơ sở y tế có chuyên môn và đầy đủ trang thiết bị hỗ trợ để sẵn sàng ứng phó với tình trạng dị ứng kháng sinh ở trẻ.
Khi thấy trẻ có biểu hiện ốm nặng lên, ở trẻ nhỏ thì bé thể hiện khó chịu, bú ít hơn ngày thường, khóc khi đang bú, có giấc ngủ bất thường (ngủ nhiều hơn bình thường hoặc ít hơn bình thường, quấy khóc), cha mẹ cần theo dõi chặt chẽ. Lúc này, ngoài quan sát cách thở của bé qua cánh mũi (khi thở, hai cánh mũi phập phồng lên xuống rõ ràng), thì nên vén áo lên để quan sát ngực con. Thấy bé thở nhanh, ngực lõm hơn bình thường, cha mẹ cần đưa con đến cơ sở y tế ngay vì có thể bệnh đã diễn biến nặng. Ở trẻ nhỏ, viêm phổi diễn tiến rất nhanh, nên việc phát hiện, đưa con đi khám sớm là vô cùng quan trọng, phòng biến chứng đáng tiếc có thể xảy ra.
Khi trẻ bị ốm, cha mẹ không nên để quá nhiều người đến thăm trẻ, đề phòng sức đề kháng của trẻ khi đó còn kém, dễ bị lây chéo nếu người đến thăm mắc các bệnh về đường hô hấp khác hoặc mang theo khói bụi, virus, vi khuẩn đến gần trẻ.
- Bác sĩ có thể đưa ra một số lời khuyên về các biện pháp phòng bệnh trong mùa đông, giúp trẻ nâng cao sức đề kháng khi thời tiết chuyển lạnh?
- Để phòng bệnh tốt nhất trong thời tiết này là điều chỉnh cách ăn mặc để cơ thể thích nghi được với sự thay đổi thời tiết. Buổi sáng đi học có thể mặc ấm cho trẻ, nhưng nên mặc nhiều lớp áo, dễ cởi để khi đến trường, trẻ vận động, chạy nhưng làm người nóng lên, chạy nhảy có thể dễ dàng cởi bỏ lớp áo bên ngoài. Ở nhà, thấy trẻ dinh dính mồ hôi, nên mạnh dạn cởi bỏ áo ấm, mặc áo thu đông mỏng để trẻ không bị ra mồ hôi, thấm ngược vào cơ thể gây bệnh. Lau mồ hôi, thay áo khi áo ẩm do ngấm mồ hôi.
Về cách giữ ấm cơ thể cho trẻ, một số bộ phận cần phải giữ ấm là cổ, tai và chân. Tuy nhiên, quan trọng nhất đó chính là đường thở của trẻ, đây là bộ phận cơ thể sẽ tiếp xúc trực tiếp với không khí. Chính vì thế, nhà cửa thông thoáng, sạch sẽ, nhiệt độ và độ ẩm phù hợp là quan trọng nhất. Bên cạnh đó, tránh dừng lại ở những nơi đông người quá lâu. Ở những nơi chật kín người, không khí lưu thông không tốt nên tăng nguy cơ lây bệnh. Tránh tiếp xúc đột ngột với không khí lạnh. Khi đi từ trong nhà ra ngoài, hãy mở cửa từ từ để cơ thể thích nghi dần. Tuyệt đối không ra ngoài ngay khi mở cửa vì dễ “sốc nhiệt”.
Thời gian tắm cho trẻ nhỏ trong mùa lạnh không nên kéo dài quá 10 phút, không nhất thiết ngày nào cũng phải tắm. Một tuần có thể tắm 2 - 3 lần, tuy nhiên vẫn phải bảo đảm trẻ được lau rửa và thay quần áo sạch sẽ hằng ngày. Trẻ em chỉ cần lau người, rửa chân tay, mặt mũi bằng nước ấm trong phòng kín gió, có thiết bị sưởi và ủ ấm ngay để không bị nhiễm lạnh. Nếu tắm gội cần dùng nước ấm. Nên cho trẻ sử dụng dung dịch nhỏ mũi sát khuẩn, súc miệng bằng nước muối hằng ngày.
Để nâng cao sức đề kháng, chống lại tác nhân xấu gây hại sức khỏe của tr, các bậc cha mẹ nên cho trẻ ăn nhiều rau xanh, hoa quả giàu vitamin C, bổ sung sắt, kẽm (trứng, sữa…) giúp trẻ tăng sức đề kháng, tăng cường hệ miễn dịch. Trước khi đi ngủ, hoặc sau khi ngủ dậy nên cho trẻ uống sữa ấm hoặc mật ong để tốt cho đường hô hấp và giữ cho thân nhiệt luôn ấm áp.
Một điểm đáng lưu ý nữa, đó là các bậc cha mẹ cần đưa trẻ đi tiêm chủng mở rộng lẫn tự nguyện đầy đủ, đúng lịch để tăng cường hệ miễn dịchcho trẻ.
- Trân trọng cảm ơn bác sĩ!
Phương Linh (thực hiện) - Ảnh: Đỗ Hiền
