(HPĐT)- Đến nay, nhiều thế hệ học sinh vẫn nhớ truyện ngắn "Cỏ non" của nhà văn Hồ Phương được đưa vào nội dung sách giáo khoa. Truyện gây xúc động khi xây dựng nhân vật Nhẫn - anh chăn bò giản dị, giàu tình cảm. Nhà văn Hồ Phương từng chia sẻ, tác phẩm được ông viết từ những chuyến đi thực tế nông trường ở Ba Vì và Mộc Châu. Nhờ đó, nhà văn gặp anh Hồ Giáo, sau này được phong tặng Anh hùng Lao động, tạo cảm hứng giúp ông sáng tác truyện ngắn này.
.png)
Theo nhà văn Trần Vũ Long, anh Nhẫn trong truyện "Cỏ non" là nhân vật điển hình hóa của những con người lao động, của những anh bộ đội giải ngũ, sau khi đã cống hiến xương máu ngoài mặt trận, trở về với đời thường. Truyện ngắn "Cỏ non" ra đời từ chuyến đi thực tế của nhà văn Hồ Phương với ý định viết về đơn vị bộ đội huấn luyện. Hiện thực cuộc sống của những người lao động, nhất là những người lính từng chiến đấu ngoài mặt trận làm ông xúc động, thôi thúc ông viết về họ. Nhân vật trong "Cỏ non" sống cuộc đời bình dị, họ không đặt vấn đề được và mất, không đòi hỏi sự bù đắp của xã hội đối với những năm tháng chiến đấu không tiếc xương máu ngoài mặt trận. Vậy là sau nhiều tháng đi thực tế, nhà văn Hồ Phương không viết được chữ nào về bộ đội huấn luyện, thay vào đó ông cho ra đời tác phẩm hay về người lao động tại một nông trường chăn nuôi ở Ba Vì, gần đơn vị bộ đội nọ. Truyện ngắn "Cỏ non" từng đoạt giải ba của Báo Văn Nghệ, sau đó được chọn in trong sách giáo khoa môn văn lớp 9.
Nhà văn Hồ Phương tên thật là Nguyễn Thế Xương, sinh ngày 15-4-1930 tại Hà Đông, Hà Nội. Ông là hội viên sáng lập Hội Nhà văn Việt Nam năm 1957. Năm 16 tuổi, ông gia nhập lực lượng tự vệ thành Hoàng Diệu, rồi gia nhập quân đội, trở thành "Chiến sĩ Quyết tử" trên các chiến lũy ở Hà Nội trong những ngày bắt đầu toàn quốc khánh chiến. Suốt cuộc kháng chiến chống Pháp, nhà văn trực tiếp tham gia nhiều chiến dịch lịch sử, ông là một trong những chính trị viên xuất sắc của Đại đoàn 308.
Nhà văn bắt đầu viết một số truyện ngắn đầu tay về hình tượng người bộ đội từ năm 17 tuổi. Năm 1949, ông phụ trách một trong những tờ báo đầu tiên của quân đội là Báo Quân Tiên phong của Đại đoàn 308. Trưởng thành từ người chiến sĩ, Hồ Phương làm phóng viên, cán bộ phụ trách Báo Quân Tiên phong của Đại đoàn 308, rồi làm Chính trị viên đại đội.
Trong sự nghiệp văn học của mình, nhà văn Hồ Phương sáng tác nhiều tác phẩm nổi tiếng. Ở thể loại truyện và truyện ngắn, nổi bật là "Thư nhà" (1948), "Vài mẩu chuyện về Điện Biên Phủ" (1956), "Lá cờ chuẩn đỏ thắm" (1957), "Cỏ non" (1960), "Nhằm thẳng quân thù mà bắn" (1965), "Phía Tây mặt trận" (1978), "Ông trùm" (1992)… Ở thể loại tiểu thuyết, ông ghi dấu ấn đậm nét trong lòng độc giả với "Những tiếng súng đầu tiên" (1955), "Kan Lịch" (1967), "Những tầm cao" (1974), "Biển gọi" (1978), "Cánh đồng phía Tây" (1994), "Yêu tinh" (2001), "Ngàn dâu" (2002), "Những cánh rừng lá đỏ" (2005), "Cha và con" (2007)...
Năm 2012, nhà văn Hồ Phương được trao tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học nghệ thuật với các tác phẩm "Ngàn dâu", "Những cánh rừng lá đỏ"./.
Hà Linh
