Thời gian qua, xã Nam Sách (Hải Phòng) nỗ lực thực hiện đồng bộ các giải pháp với quyết tâm xóa bỏ ruộng hoang.

Vốn là địa bàn trung tâm với sự phát triển năng động của công nghiệp, dịch vụ nên sản xuất nông nghiệp không phải là lợi thế nổi trội của xã Nam Sách. Vì vậy trước đây, nhiều diện tích đất nông nghiệp tại địa phương bị hỏ hoang, nhất là ở những nơi gần khu dân cư, khu công nghiệp, cụm công nghiệp. Khu vực này thường gặp bất lợi về tưới tiêu, chuột phá hoại nhiều khiến hiệu quả canh tác không cao. Trước thực trạng này, xã Nam Sách đã đẩy mạnh vận động, tích cực tuyên truyền để người dân không bỏ ruộng hoang, gây lãng phí tài nguyên. Trong đó, phát huy tinh thần gương mẫu, đi đầu của các cán bộ, đảng viên.
Anh Lê Đức Hưng, Chủ tịch Hội Nông dân xã Nam Sách đã xung phong nhận gieo cấy 4,7 ha ruộng bị bỏ hoang tại thôn Trần Hưng Đạo. Ruộng anh Hưng nhận nằm ở giáp khu dân cư, bị chia mảnh, xen kẹp nên canh tác khó khăn và chuột phá hoại cũng nhiều hơn. Tuy vậy, anh Hưng vẫn quyết tâm xanh hóa ruộng hoang để tạo động lực cho hội viên nông dân bám ruộng.
Anh Hưng cho biết: “Vụ đầu, tôi mất nhiều thời gian, công sức để cải tạo lại ruộng. Còn những vụ sau thì bớt vất vả hơn vì đưa máy móc vào sản xuất. Tôi cũng không lo ngại nhiều về việc chuột phá hoạt lúa bởi thực hiện diệt chuột tập trung. Năng suất lúa vụ sau luôn cao hơn vụ trước”.

Trước thực tế đồng ruộng bị bỏ hoang, ông Đỗ Trung Thành, Bí thư Chi bộ thôn Vạn Tải, Giám đốc Hợp tác xã Dịch vụ nông nghiệp Hồng Phong cũng gom hơn 5 ha ruộng trũng của bà con để sản xuất tập trung. Do có nhiều kinh nghiệm trong sản xuất nên ông Thành sớm đưa khu đồng vốn gieo cấy lúa bấp bênh thành cánh đồng mẫu lớn. Chỉ sau vài năm, diện tích ruộng hoang ngày nào được hồi sinh bằng nỗ lực và tâm huyết của ông Thành. Mỗi vụ gia đình ông thu hơn 30 tấn thóc từ khu ruộng vừa trũng, vừa xa. Không những vậy, diện tích ruộng này ông Thành còn tích cực đưa giống mới, kỹ thuật mới vào sản xuất, trở thành mô hình điểm trong gieo cấy lúa tại địa phương.
Ông Thành chia sẻ: “Nhìn thấy đồng ruộng bỏ hoang tôi rất trăn trở vì lãng phí. Không những vậy, diện tích hoang hóa sẽ thành nơi trú ngụ của chuột hại, ảnh hưởng tới các khu vực gieo cấy khác. Điều này đã thôi thúc tôi mượn và gom ruộng gieo cấy. Nhìn đồng ruộng tốt tươi cho những mùa vàng, tôi thấy công sức bỏ ra là xứng đáng”.
Xã Nam Sách là một trong những địa phương điển hình về phong trào xóa ruộng hoang của thành phố. Nhờ những hạt nhân gương mẫu đi đầu, diện tích đất nông nghiệp bỏ hoang tại xã ngày càng thu hẹp.
Mỗi vụ, địa phương gieo cấy khoảng 750 ha. Số diện tích đất bỏ hoang giảm dần theo từng vụ. Trước kia, các xã Hồng Phong, Đồng Lạc và thị trấn Nam Sách (nay là xã Nam Sách) có diện tích ruộng bỏ hoang khoảng từ 40 - 50 ha/vụ. Đến cuối năm 2025, diện tích bỏ hoang của xã còn hơn 30 ha. Hiện tại, địa phương chỉ còn 15 ha bỏ hoang. Trong đó có 8 ha gần bãi rác, cụm công nghiệp, nghĩa trang nhân dân, 4,6 ha ruộng nhỏ hẹp, sát khu dân cư nên đưa máy móc vào sản xuất khó khăn, còn lại là diện tích nông dân đã chuyển nhượng cho người ở nơi khác, chủ mới không có nhu cầu sản xuất. Với những diện tích bỏ hoang này, địa phương đã xây dựng phương án xử lý để hướng tới mục tiêu xóa ruộng hoang.

Ở các thôn có diện tích bỏ hoang ít, xã Nam Sách vận động nhân dân, đoàn thể tham gia trồng các loại cây phù hợp với điều kiện canh tác. Còn khu vực có diện tích bỏ hoang lớn sẽ thực hiện chuyển đổi cơ cấu cây trồng, ưu tiên trồng các loại cây dược liệu. Còn diện tích đã chuyển nhượng cho người ở nơi khác sẽ tuyên truyền chủ đất canh tác hoặc để người dân trong thôn mượn đất đầu tư sản xuất.
Hiện nay, toàn xã Nam Sách có khoảng 20 hộ nhận ruộng hoang để sản xuất. Nhiều hộ đã đầu tư máy móc phục vụ sản xuất, góp phần giảm chi phí, tăng hiệu quả kinh tế. Bên cạnh thuê, nhận ruộng bỏ hoang tại xã, một số hộ còn sang các địa phương lân cận gom ruộng, mở rộng sản xuất.
Anh Lê Đức Hưng thông tin thêm, Hội Nông dân xã dự định sẽ thành lập Tổ gom ruộng để các hộ nhận ruộng bỏ hoang có thể trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm và hỗ trợ nhau trong sản xuất.
Để khai thác, sử dụng hiệu quả đất nông nghiệp, UBND xã Nam Sách đang nghiên cứu thực hiện một số cơ chế hỗ trợ nông dân về giống, phân bón, thủy lợi, giao thông nội đồng… Qua đó, giúp nông dân gắn bó với đồng ruộng. Việc xóa ruộng hoang không chỉ thực hiện trong vài vụ sản xuất mà sẽ duy trì ổn định, lâu dài.
NGUYỄN MƠ