Cần cải tạo kênh thủy lợi tại xã Hữu Bằng

Ngay từ đầu thôn Kim Đới 1, con kênh thủy lợi rộng 5–7 m chạy dọc gần 2 km đường làng trở thành nỗi ám ảnh của người dân. Nước kênh đen kịt, nổi váng bọt trắng và rác thải sinh hoạt lềnh bềnh. Vào những ngày nắng nóng, mùi hôi thối bốc lên nồng nặc, bám vào không khí, nhà cửa, đồ đạc, khiến cuộc sống sinh hoạt của bà con đảo lộn. Bà Nguyễn Thị L., sống gần giữa tuyến kênh, bức xúc: Nhà tôi quanh năm đóng kín cửa mà vẫn không thoát nổi mùi xú uế. Buổi trưa và chiều tối, mùi bốc lên kinh khủng, đến bữa ăn cũng mất ngon. Trẻ con hay ho, dị ứng, người lớn thì thường xuyên đau đầu vì không khí ô nhiễm. Cùng tâm trạng, ông Trần Văn Q., có ruộng ngay bên cạnh hệ thống kênh, cho biết: "Trước kia, nước kênh trong xanh, tưới tiêu thuận lợi. Giờ thì nước đen đặc, hôi thối, không dám dùng để tưới rau màu vì sợ ảnh hưởng sức khỏe người tiêu dùng”. 

Theo người dân địa phương, tình trạng ô nhiễm kéo dài nhiều năm. Nguồn gây ô nhiễm chủ yếu do nước thải sinh hoạt xả trực tiếp từ các hộ dân hai bên kênh, cùng với một số hộ chăn nuôi gia súc, gia cầm chưa có biện pháp xử lý phù hợp. Việc thiếu hệ thống thu gom nước thải và xử lý chất thải rắn khiến rác bị vứt bừa bãi xuống kênh, gây tắc dòng chảy, nước tù đọng, sinh mùi hôi thối và phát sinh vi khuẩn có hại cho sức khỏe. Thôn và các đoàn thể tổ chức nhiều đợt dọn rác, vớt bèo, tuyên truyền vận động người dân giữ gìn vệ sinh chung, nhưng đây chỉ là giải pháp tạm thời, tình trạng không được giải quyết triệt để. Nếu không có biện pháp xử lý tận gốc, không xây dựng hệ thống thu gom, xử lý nước thải thì kênh vẫn ô nhiễm, người dân vẫn phải sống chung với mùi hôi. 

Trao đổi với phóng viên, Chủ tịch UBND xã Hữu Bằng Đỗ Văn Mười cho biết, tình trạng ô nhiễm tại kênh thủy lợi thôn Kim Đới 1 và 2 tồn tại từ lâu. Đây là vấn đề nan giải vì liên quan đến thói quen sinh hoạt, hạ tầng kỹ thuật và trách nhiệm quản lý của nhiều bên. Thời gian qua, xã huy động lực lượng thanh niên, dân quân tự vệ và người dân tổ chức tổng vệ sinh, khơi thông dòng chảy. Đồng thời lắp đặt bảng tuyên truyền, vận động người dân không xả rác, không xả thải ra kênh. Tuy nhiên, theo đồng chí Đỗ Văn Mười, để xử lý triệt để cần nguồn lực đầu tư xây dựng hệ thống cống thu gom và nhà máy xử lý nước thải tập trung cho toàn xã, hoặc ít nhất cụm dân cư Kim Đới 1 và 2. Việc này vượt quá khả năng ngân sách địa phương. UBND xã kiến nghị lên cấp trên, đề xuất đưa vào danh mục đầu tư các dự án hạ tầng bảo vệ môi trường giai đoạn 2025-2030. Đồng thời mong muốn các cơ quan chuyên môn và doanh nghiệp liên quan phối hợp hỗ trợ kỹ thuật xử lý ô nhiễm nguồn nước. 

Từ thực tế đó, không chỉ chính quyền xã Hữu Bằng mà cả các đơn vị quản lý thủy lợi cũng đặc biệt quan tâm, tích cực tham gia xử lý, khắc phục tình trạng ô nhiễm kênh thủy lợi trên địa bàn. Đồng chí Vũ Hữu Trung, Trạm trưởng Trạm Khai thác công trình thủy lợi Kiến Thụy (Công ty TNHH MTV Khai thác công trình thủy lợi Đa Độ) - đơn vị được giao quản lý hệ thống thủy lợi - cho biết, đơn vị chỉ thực hiện quản lý, nạo vét, duy tu dòng chảy phục vụ tưới tiêu nông nghiệp, không có chức năng xử lý nước thải sinh hoạt hay ô nhiễm môi trường. Tuy nhiên, công ty thường xuyên phối hợp với xã tổ chức khơi thông dòng chảy, hỗ trợ nạo vét đoạn kênh chính mỗi năm một lần. Để cải thiện lâu dài, cần có sự phối hợp từ chính quyền, người dân và nhất là đầu tư hạ tầng xử lý nước thải. Đơn vị sẵn sàng hỗ trợ kỹ thuật nếu có dự án cụ thể. 

Xã Hữu Bằng đang trong lộ trình xây dựng nông thôn mới kiểu mẫu với nhiều tiêu chí về môi trường, cảnh quan, chất lượng sống. Tuy nhiên, tình trạng ô nhiễm nghiêm trọng tại kênh thủy lợi thôn Kim Đới 1, 2 gây ảnh hưởng đến chất lượng sống và bộ mặt nông thôn. Về lâu dài, để làm sạch tuyến mương, bảo đảm môi trường sống cho người dân, cần triển khai đồng bộ các giải pháp: đầu tư hạ tầng xử lý nước thải, thay đổi thói quen sinh hoạt và nâng cao ý thức cộng đồng. Nếu không, chính những kênh mương từng nuôi sống cánh đồng sẽ trở thành mối nguy đe dọa sức khỏe và chất lượng sống của cả cộng đồng.