(HPĐT)- Vấn đề cải tạo chung cư cũ từng nhiều lần được đặt ra nhưng đến nay thành phố Hồ Chí Minh, Hà Nội và nhiều địa phương khác vẫn loay hoay trong huy động nguồn lực cũng như cách thức tiến hành, hầu như chưa có chung cư lớn nào được xây dựng lại. Việc huy động vốn của doanh nghiệp thì chưa có cơ chế, việc dùng vốn ngân sách thì đòi hỏi nguồn lực rất lớn và không phải địa phương nào cũng có khả năng. Vì thế, công việc này mặc dù rất cấp bách nhưng chính quyền chưa có biện pháp nào hữu hiệu. Trong khi đó, hàng chục nghìn hộ dân phải bám trụ trong những căn hộ cũ nát, xập xệ, có thể đổ sập bất cứ lúc nào.
(Ảnh minh họa: KT)
Trong khó khăn chung đó, thành phố Hải Phòng đột phá đi đầu bằng cách huy động vốn doanh nghiệp cùng tham gia cải tạo, xây dựng lại chung cư cũ theo hình thức BT. Vượt qua nhiều khó khăn, vướng mắc, trong hơn 3 năm qua, thành phố cải tạo, xây dựng mới 6 tòa chung cư cao 5-29 tầng với hàng nghìn căn hộ, mang lại cuộc sống tốt hơn cho người dân. Tuy nhiên, theo Luật Đầu tư theo phương thức đối tác công tư, có hiệu lực thi hành từ ngày 1-1-2021, thời gian tới, các dự án mới sẽ không được áp dụng hình thức hợp đồng Xây dựng-Chuyển giao (BT) nữa. Do đó, Hải Phòng phải chuyển hướng, bố trí nguồn vốn ngân sách để đầu tư xây dựng chung cư. Đây là việc rất khó khăn bởi xây dựng chung cư đòi hỏi nguồn lực lớn, nếu chỉ trông vào ngân sách sẽ nan giải, thời gian thực hiện kéo dài. Đó là chưa kể một loạt khó khăn khác liên quan tới giải phóng mặt bằng, tạm cư, tái định cư…
Để tạo cơ chế thông thoáng hơn, Bộ Xây dựng đề xuất Chính phủ sửa đổi Nghị định 101 năm 2015 về cải tạo, xây dựng lại nhà chung cư cũ theo hướng thông thoáng hơn, giúp doanh nghiệp, nhà đầu tư có thể tham gia quá trình xã hội hóa xây dựng lại các khu nhà chung cư cũ xuống cấp tại các đô thị. Theo Bộ Xây dựng, trường hợp cần thiết, có thể rà soát, lựa chọn 1 - 2 khu chung cư cũ để đề xuất Thủ tướng Chính phủ đồng ý một số cơ chế, chính sách đặc thù thúc đẩy tái thiết trong thời gian nhất định. Các cơ chế được chỉ ra gồm: Quy định hệ số bồi thường, tái định cư cho các hộ ở tầng 1 và từ tầng 2 trở lên áp dụng từng khu vực khác nhau; giao trách nhiệm cho chính quyền cấp quận trong thực hiện giải phóng mặt bằng dự án thay vì để chủ đầu tư tự thỏa thuận với người dân… Thậm chí, để thuận lợi hơn, cần cho phép thực hiện điều chỉnh quy hoạch khu vực nội đô để bảo đảm phù hợp hiện trạng dân số tại khu vực dự án cải tạo chung cư cũ…
Có thể thấy, đây là bước chuyển quan trọng nhằm tháo gỡ các vướng mắc trong đầu tư xây dựng lại chung cư cũ. Tuy nhiên, vẫn chưa xử lý tận gốc được vấn đề về nguồn vốn đầu tư xây dựng chung cư. Nếu chỉ trông vào nguồn ngân sách thì có thể hàng chục năm hoặc vài chục năm, chung cư cũ chưa được cải tạo. Còn việc huy động doanh nghiệp bỏ vốn đầu tư thì liên quan tới một loạt quy định, thực sự là những rào cản mà các địa phương và doanh nghiệp dù mong muốn, quyết tâm cũng không thể vượt qua. Do đó, điều cần thiết nhất hiện nay là các ngành liên quan nghiên cứu, đề xuất xây dựng, ban hành các cơ chế, chính sách huy động nguồn lực để cải tạo, xây dựng lại chung cư và các cơ chế cần hết sức thông thoáng mới giải quyết được tận gốc, căn cơ về nguồn lực cải tạo, xây dựng chung cư đang bế tắc tại các thành phố lớn hiện nay./.
Thanh Nhân
