(HPĐT)- Gần hai chục năm trước, tôi rất thích thú và ngỡ ngàng khi lần đầu chiêm ngưỡng vẻ đẹp của những cành đào rừng mà giới buôn đào gọi là “đào đá”, được bày bán ở chợ hoa xuân khu vực dải vườn hoa trung tâm thành phố. Hồi ấy, những cành đào mốc meo, vặn vẹo, xù xì với dáng, thế độc đáo cùng những bông hoa cánh đơn, dày, to màu hồng phớt được đem về từ vùng sơn cước trở nên nổi bật giữa chợ hoa, gây chú ý với người chơi đào bởi vẻ đẹp tự nhiên, hoang sơ. Từ đó, chơi đào rừng trở thành “mốt” của nhiều gia đình trong những năm qua.
(Ảnh minh họa: CTV)
Một người nhiều năm buôn đào kể rằng, thời kỳ đầu, đào rừng rất sẵn. Gần đến Tết, họ lên các tỉnh miền núi như Sơn La, Lai Châu, Lạng Sơn, Hòa Bình, Hà Giang... thuê người dân địa phương dẫn vào rừng chặt hoặc chính người địa phương chặt, gom, bó lại rồi vận chuyển ra bìa rừng. Dân buôn chỉ việc chất lên xe chở về xuôi bán. Khi những cây đào ở “mặt tiền” bị “khai thác” hết, người địa phương phải đi sâu hơn vào rừng, thậm chí ở những chỗ địa hình hiểm trở để “đốn hạ” nên giá đào qua mỗi năm một tăng cao. Đào rừng tự nhiên ngày càng khan hiếm và khó khai thác, nên những năm gần đây thị trường xuất hiện loại đào “nhân tạo” do chính những người dân bản địa chiết, ghép giống đào núi vào gốc đào đồi, đào vườn nhà họ rồi cấy địa y, phong lan lên cây đào, thậm chí còn bẻ cành, khoét “sẹo”... cho giống với tự nhiên. Hầu hết yêu cầu “độc-lạ” này đều do người buôn đào “đưa lên” miền núi, “đặt hàng” người dân địa phương và dần trở thành “công nghệ tạo tác” của chính người trồng đào miền núi. Mặc dù đây là loại “đào rừng công nghiệp”, song khi đưa về xuôi vẫn được quảng cáo là “đào đá”, “đào rừng tự nhiên” và “hét” mức giá trên trời. Người mua tinh ý là phát hiện ra đây mới hàng “fake”.
Nhiều năm liền, tôi cũng là một trong những “fan” của đào rừng tự nhiên cho đến khi chúng ngày càng trở nên khan hiếm, đắt đỏ và nhất là khi “đào rừng công nghiệp” xuất hiện. Loại đào này cũng chính là câu trả lời rõ ràng, thuyết phục cho sự cạn kiệt, khan khiếm đào rừng tự nhiên mà nhiều người băn khoăn, lo ngại từ vài năm trước. Bởi vậy, mới đây Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc gay gắt chỉ đạo: "Phải cấm tuyệt đối việc chặt hoa đào, các loại cây khác của núi rừng, nhất là núi rừng Tây Bắc mang về Hà Nội bán dịp Tết. Tôi tuyên bố, ai chặt phá, mua bán, vận chuyển, tiêu thụ cây rừng là vi phạm". Ý kiến của Thủ tướng là cấm chặt phá, khác thác đào rừng tự nhiên, chứ không phải như cách hiểu của một số người là cứ đào từ miền núi, bất kể là đào rừng tự nhiên hay đào vườn, đào đồi, đào rừng trồng đều “hết đường” về xuôi. Điều đó có nghĩa người dân vẫn được phép khai thác, buôn bán canh tác, buôn bán đào do người dân tự trồng.
Đào rừng tự nhiên là vẻ đẹp của thiên nhiên, núi rừng, đặc biệt là vùng Tây Bắc, là “tài nguyên” du lịch, môi trường và thậm chí là cảm hứng nghệ thuật của các họa sĩ, nhà nhiếp ảnh giúp công chúng có cơ hội chiêm ngưỡng và tự hào về vẻ đẹp của quê hương, đất nước. Bởi vậy, việc nghiêm cấm chặt đào rừng tự nhiên là chủ trương đúng đắn, hợp lòng dân. Tuy vậy, để không gây băn khoăn, lúng túng khi thực hiện chủ trương trên, các cơ quan chức năng cần có những giải pháp phù hợp để phân biệt giữa đào rừng tự nhiên và đào trồng. Việc dán nhãn chỉ dẫn địa lý của tỉnh Sơn La là một giải pháp. Song biện pháp tối ưu có lẽ nên là “xử lý tại nguồn”, tức là lực lượng kiểm lâm cần tăng cường tuần tra, kiểm soát, bảo vệ rừng tự nhiên, xử lý nghiêm những trường hợp chặt đào tại rừng tự nhiên để làm gương./.
Mạnh Cường
