Nạn nhân nghi bị tấn công hoá học ở Đu-ma (Xy-ri). Nguồn EPA
Những căng thẳng leo thang gần 1 tuần nay sau thông tin về vụ tấn công vũ khí hóa học tại Xy-ri, nguy cơ tên lửa Tomahawk của Mỹ dội xuống Xy-ri, kéo theo khả năng nổ ra xung đột trực tiếp với Nga - một cường quốc hạt nhân đang có sự hiện diện quân sự tại Xy-ri - có vẻ tạm lắng. Tổng thống Mỹ Đô-nan Trăm chưa đưa ra quyết định cuối cùng về vụ tấn công quân sự nhằm vào Xy-ri, dẫu mọi phương án vẫn được đặt trên bàn. Song song với đó, những nỗ lực ngoại giao nhằm hạ nhiệt “những cái đầu nóng” xoay quanh câu chuyện vũ khí hóa học tại Xy-ri xem ra bắt đầu có đà.
Trước hết phải kể đến những nỗ lực tích cực của Liên hợp quốc nhằm làm rõ thông tin về việc sử dụng vũ khí hóa học tại Xy-ri, với những kết quả cụ thể đầu tiên. Các chuyên gia của Tổ chức Cấm vũ khí hóa học (OPCW) đang trên đường tới Xy-ri và sẽ bắt đầu làm việc vào ngày 14-4 để điều tra vụ tấn công nghi sử dụng khí độc tại thị trấn Đu-ma (Đô-ma). Nga và Xy-ri trước đó đều yêu cầu các chuyên gia OPCW tới tận Đu-ma, đồng thời cam kết sẵn sàng hợp tác và tạo mọi điều kiện để phái đoàn có thể điều tra khách quan vụ việc.
Tại Hội đồng Bảo an LHQ, các bên vẫn tiếp tục thảo luận về chủ đề “vũ khí hóa học” tại Xy-ri. Liên tiếp, ngày 12-4 diễn ra phiên họp theo đề nghị củaBolivia, để thảo luận về "sự leo thang những phát biểu gây hấn về Xy-ri và những đe dọa hành động quân sự đơn phương", và cuộc họp ngày 13-4 theo đề nghị của Nga. Việc không xuất hiện thông tin về những “màn khẩu chiến” giữa các nước ủy viên HĐBA như trong các phiên họp trước đó, đang được xem là tín hiệu tích cực ban đầu. Trao đổi với các phóng viên sau cuộc họp, Đại sứ Nga tại LHQ Va-xi-li Nê-ben-di-a cho biết "ưu tiên trước mắt là tránh nguy cơ xảy ra chiến tranh", nhất là đụng độ trực tiếp giữa Nga và Mỹ tại Xy-ri.
Trẻ em Xy-ri – nạn nhân của cuộc chiến tàn khốc. Ảnh AP
Bên phía chính quyền Mỹ, những lời đe dọa chiến tranh cũng “giảm tông” đáng kể. Từ cảnh báo của Tổng thống Trăm rằng "những tên lửa thông minh sẽ được phóng tới" Xy-ri và Nga nên "chuẩn bị sẵn sàng" cho cuộc tấn công của Mỹ vào Xy-ri, tới tuyên bố đăng tải trên mạng xã hội Twitter hôm 12-4: "Tôi chưa bao giờ nói khi nào cuộc tấn công Xy-ri sẽ xảy ra”, dường như ông chủ Nhà Trắng bớt cứng rắn hơn trong những đe dọa về hành động quân sự tại Xy-ri.
Còn có những dấu hiệu khác về những nỗ lực ngoại giao nhằm tránh cuộc leo thang chiến tranh tại Xy-ri. Cùng với việc Thủ tướng Đức An-giê-la Méc-ken ngày 12-4 tuyên bố Béc-lin sẽ không tham gia bất kỳ cuộc tấn công quân sự nào nhằm vào chính quyền Xy-ri để đáp trả vụ tấn công nghi sử dụng vũ khí hóa học, Tổng thống Pháp Em-ma-nuy-en Ma-crông cũng hạ thấp khả năng Pháp tấn công Xy-ri, và nói thêm rằng "Pháp sẽ không để bất kỳ sự leo thang nào có thể gây tổn hại ổn định tại khu vực".
Nhiều tờ báo và kênh truyền hình lớn ở Mỹ như Oa-sinh-tơn Post, CNN, New York Times... có chung nhận định rằng xuất hiện những dấu hiệu về các nỗ lực nhằm ngăn chặn cuộc chiến có quy mô toàn cầu. Theo nhà phân tích Ni-cô-lát Hê-rát thuộc Trung tâm An ninh Mỹ, những tuyên bố trong ngày 12-4 của hai tổng thống Trăm và Ma-crông chứng tỏ Mỹ và Pháp phải công nhận những cuộc tấn công thiếu chiến lược sẽ không đạt hiệu quả. Theo ông Hê-rát, điều Mỹ và Pháp đang nhắm đến là “buộc Nga phải ngồi xuống đàm phán”. Điều đó hé lộ quan điểm của Mỹ trong vụ này có thể là dùng “vũ lực quân sự để đạt mục đích ngoại giao".
Tuy vậy, hiện vẫn chưa thể loại trừ cuộc tấn công quân sự nhằm vào Xy-ri, bởi quyết định tấn công chỉ bị hoãn chứ không bị hủy bỏ, hơn nữa Tổng thống Trăm vẫn được xem là người không nhất quán với những hành động khó lường. Những “cái đầu nóng” xem ra mới nguội bớt chứ chưa hoàn toàn dịu lại, và đây là thời điểm của những đề xuất ngoại giao. Dù thế nào, Hội đồng Bảo an LHQ vẫn là địa điểm "lý tưởng" để Mỹ, Nga và các quốc gia liên quan trực tiếp nêu quan điểm, hóa giải những mâu thuẫn, hoặc chí ít là kéo dài thời gian cho những “cuộc mặc cả” hậu trường diễn ra quyết liệt qua những kênh khác. Hy vọng các phiên họp tiếp theo của HĐBA sẽ hé mở những cách tiếp cận phi bạo lực để giải quyết câu chuyện vũ khí hóa học tại Xy-ri.
Minh Nga
