(HPĐT)- Tuần qua, tại kỳ họp thứ 3, khi Quốc hội thảo luận về dự án Luật Khám bệnh, chữa bệnh (sửa đổi), nhiều đại biểu Quốc hội đề cập đến những vấn đề “nóng” của ngành y tế bộc lộ sau hơn 2 năm tác động của đại dịch COVID-19. Hệ lụy sau những sai phạm về mua sắm thiết bị, vật tư y tế trong phòng, chống dịch liên quan đến Công ty Việt Á, không chỉ là hàng loạt cán bộ bị kỷ luật về đảng, xử lý hình sự, mà còn là tình trạng thiếu thuốc, sinh phẩm, vật tư, thiết bị y tế đang diễn ra ở nhiều nơi. Nhiều người có trách nhiệm trong hệ thống y tế không dám thực hiện việc đấu thầu, mua sắm vì sợ sai, sợ vi phạm.
Tranh: Bạch Liên
Tuy nhiên, ngành y tế không phải là trường hợp cá biệt. Sợ trách nhiệm là căn bệnh trầm kha, xảy ra từ nhiều năm nay, ở nhiều ngành, lĩnh vực. Căn bệnh này từng được các đại biểu Quốc hội đề cập tại nhiều nhiệm kỳ Quốc hội trước. Song, có lẽ, đại dịch COVID-19 là chất xúc tác khiến căn bệnh này bộc lộ rõ hơn. Theo Đại biểu Mai Thị Phương Hoa (Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Nam Định), Phó chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp của Quốc hội, “Có cán bộ bây giờ làm việc gì cũng sợ sai, làm xong rồi cũng không biết có sai hay không, nếu sai cũng không biết là sai ở chỗ nào, thậm chí không làm gì cũng có thể sai phạm”. Đại biểu Mai Thị Phương Hoa cũng phân tích thực trạng này bắt nguồn từ nhiều nguyên nhân. Nguyên nhân khách quan là quy định của pháp luật có những điểm chưa cụ thể, đồng bộ, thiếu quy định trách nhiệm rõ ràng cũng như quy định của pháp luật về bảo vệ người dám nghĩ, dám làm, dám đột phá, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung… Bên cạnh đó, nhiều nguyên nhân chủ quan về năng lực, trình độ của một bộ phận cán bộ còn hạn chế, không kịp thời cập nhật quy định của pháp luật có liên quan để tránh làm sai; người có thẩm quyền quyết định thiếu chuyên môn lại không dám tin cấp dưới; cấp dưới có trình độ còn hạn chế, tinh thần làm việc thụ động, sợ trách nhiệm lại thụ động chờ ý kiến cấp trên…
Tham gia thảo luận ở tổ, đại biểu Trần Lưu Quang, Bí thư Thành ủy, Trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Hải Phòng nêu ý kiến, không chỉ trong lĩnh vực y tế mà ở lĩnh vực giải ngân vốn đầu tư công, cán bộ cũng gặp áp lực rất lớn. Như tại Hải Phòng, nguồn lực đầu tư khá lớn, hiện còn hơn 5000 tỷ đồng chưa phân bổ, nhưng tiến độ giải ngân rất chậm. Một trong những nguyên nhân kìm hãm đó là tư tưởng sợ sai, không dám làm của một bộ phận cán bộ. Từ thực tế đó, đại biểu đề nghị cần nghiên cứu xây dựng quy định, nguyên tắc cụ thể, rõ ràng. Cán bộ nào cố tình làm sai sẽ bị xử lý nghiêm. Nhưng nếu sai do rủi ro, do cơ chế vướng mắc, cũng cần cân nhắc, xác định rõ để khuyến khích, động viên cán bộ.
Nhìn nhận dưới góc độ pháp luật và thực tế qua thực hành quyền công tố và kiểm sát việc tuân theo pháp luật của cơ quan tiến hành tố tụng, đại biểu Lê Minh Trí, Viện trưởng Viện KSND tối cao cho rằng, pháp luật hình sự hiện nay có một số quy định cần xem xét, bởi đang “tạo áp lực và rủi ro cao đối với cán bộ”. Bởi, không chỉ hành vi cố ý làm trái gây thiệt hại mà theo Điều 219 Bộ luật Hình sự, đối với hành vi do vô ý hoặc do cấp dưới đề xuất mà kiểm soát không được dẫn tới thiệt hại từ 100 triệu đồng đến dưới 300 triệu đồng cũng có thể bị xem xét xử lý hình sự, với khung hình phạt tù từ 1-5 năm.
Để chữa “căn bệnh” sợ trách nhiệm này, nhiều đại biểu Quốc hội cho rằng, việc sớm thể chế hóa Kết luận 14 của Bộ Chính trị về chủ trương khuyến khích và bảo vệ cán bộ năng động, sáng tạo vì lợi ích chung sẽ là “đơn thuốc” hữu hiệu. Kết luận 14 của Bộ Chính trị giúp cán bộ dám nghĩ, dám sáng tạo và dám hiện thực hóa sự sáng tạo, cách làm mới, vượt lối mòn. Cách làm mới đó có thể chứa đựng những yếu tố rủi ro, cần thời gian dài để kiểm chứng. Song, cần phân biệt giữa dám nghĩ, dám làm, đổi mới sáng tạo với làm liều, làm ẩu, làm vì lợi ích cá nhân. Và trên hết, sự năng động, sáng tạo đều vì lợi ích chung của tập thể, đơn vị, vì nhân dân, do đó rất cần thể chế hóa, có cơ chế bảo đảm, nguyên tắc nhất định, cũng như kiểm tra, giám sát thường xuyên.
Tại Hải Phòng, ngoài rà soát, quy hoạch cán bộ, tăng cường luân chuyển, điều động, có cơ chế, chính sách thu hút cán bộ có triển vọng vào vị trí lãnh đạo, quản lý, kể cả vượt cấp, nâng cao trách nhiệm người đứng đầu…, một trong những nhiệm vụ trọng tâm về công tác cán bộ được Ban Thường vụ Thành ủy xác định trong năm 2022 là nghiên cứu, ban hành và thực hiện cơ chế bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm trong thực thi nhiệm vụ, vì sự phát triển của thành phố. Chủ trương này nhằm cụ thể hóa Kết luận số 14 của Bộ Chính trị về khuyến khích và bảo vệ cán bộ năng động, sáng tạo vì lợi ích chung và các quy định của Nhà nước, phù hợp với tình hình thực tế của thành phố./.
Hoàng Minh
