Cần quan tâm điều gì khi sáp nhập, chia tách thôn, tổ dân phố?

Chủ trương sắp xếp các thôn, tổ dân phố đã có từ năm 2025 và đến gần đây lại được đặc biệt chú ý khi Ban Chấp hành Trung ương Đảng vừa ban hành chương trình hành động thực hiện Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, giao Đảng uỷ Quốc hội, Đảng uỷ Chính phủ chủ trì, các Tỉnh uỷ, Thành uỷ, Đảng uỷ trực thuộc Trung ương phối hợp thực hiện sắp xếp các thôn, tổ dân phố ở xã, phường và người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố phù hợp với yêu cầu trong tình hình mới, thực hiện trong quý II/2026.

Hiện nay đã là tháng 2/2026. Thời điểm quý II/2026 không còn xa, việc thực hiện sắp xếp thôn, tổ dân phố ở Hải Phòng nói riêng, trên cả nước nói chung cần tiến hành khẩn trương.

Trên địa bàn tỉnh Hải Dương cũ và thành phố Hải Phòng (cũ) đã nhiều lần thực hiện sáp nhập, chia tách các thôn, tổ dân phố, khu dân cư. Gần đây nhất, sau hợp nhất Hải Dương - Hải Phòng, thành phố Hải Phòng mới đã thực hiện sắp xếp, ghép cụm 95 thôn, tổ dân phố. Thành phố hiện có hơn 3.000 thôn, tổ dân phố.

Với tổ chức bộ máy hành chính nhà nước, việc sắp xếp thôn, tổ dân phố có thể không ảnh hưởng quá lớn đến cơ cấu tổ chức, biên chế, trụ sở, ngân sách...

Với người dân, việc sáp nhập, chia tách thôn, tổ dân phố nơi họ sinh ra, lớn lên là vấn đề sát sườn cả về giá trị tinh thần và giá trị vật chất mà họ rất quan tâm, cả người trẻ tuổi hay người cao tuổi.

Vừa qua, cả nước đã thực hiện sáp nhập đơn vị hành chính cấp tỉnh, cấp xã và đến nay được đánh giá đã hoạt động ổn định, bước đầu đạt những kết quả tích cực.

Quá trình sắp xếp đơn vị hành chính thời gian qua sẽ là kinh nghiệm quý báu trong việc thực hiện sắp xếp thôn, tổ dân phố thời gian tới. Tuy nhiên, việc sắp xếp ở các đơn vị cấp thôn có nhiều điểm khác biệt so với cấp tỉnh, cấp huyện, cấp xã trước đây cần được lưu ý để việc sắp xếp thành công và thực sự mang lại ý nghĩa tốt đẹp, giữ trọn tình đoàn kết keo sơn của người dân những ngôi làng từ xưa tới nay.

Trước tiên, việc sắp xếp không chỉ dựa vào vị trí địa lý, điều kiện tự nhiên, giao thông, cơ sở hạ tầng mà phải căn cứ vào yếu tố lịch sử, giá trị văn hoá, truyền thống. Có nhiều thôn, làng, tổ dân phố dù nằm trên cùng một vùng đất, một khu vực, cùng xã, phường và nằm giáp ranh nhau nhưng cũng có những nét khác nhau về văn hoá, lối sống cũng như các phong tục, tập quán truyền thống khác. Do đó, khi sáp nhập cần quan tâm đến sự tương đồng hay những mâu thuẫn trong lịch sử giữa các thôn, làng trong lịch sử và hiện tại.

Việc chia tách lại càng cần cân nhắc thật kỹ lưỡng bởi có thể có những thôn, tổ dân phố quá nhỏ được chia tách để nhập vào các đơn vị mới khác nhau. Nếu việc này làm không thoả đáng, không dựa trên yếu tố thực tiễn có thể ảnh hưởng đến tinh thần đoàn kết trong nhân dân.

Khi đã có phương án sắp xếp dựa trên các yếu tố về địa lý, lịch sử, văn hoá, thì phương án đặt tên thôn, tổ dân phố mới phải được nghiên cứu kỹ lưỡng để được cử tri, nhân dân đồng tình.

Trên thực tế, ở một số thôn, khu dân cư, tổ dân phố đã sáp nhập từ các giai đoạn trước, người dân đến nay vẫn gọi những tên cũ. Nếu tên mới không được người dân yêu thích, đón nhận, nó sẽ mãi chỉ là những địa giới hành chính vô hồn trên giấy tờ mà không đi vào tâm hồn của người dân, không trở thành một phần quê hương, máu thịt của họ.

Sau sáp nhập, nhà văn hoá trung tâm đặt ở đâu, dùng một nhà văn hoá hay nhiều nhà văn hoá cũng là câu hỏi lớn đặt ra. Về con người, người của thôn, tổ dân phố nào làm bí thư chi bộ, trưởng thôn, phân bổ, lựa chọn các vị trí nhân sự khác cũng cần hết sức quan tâm.

Đó là những vấn đề lớn đặt ra cùng với nhiều nhiệm vụ quan trọng khác khi thực hiện sắp xếp thôn, tổ dân phố trong thời gian tới đòi hỏi cấp uỷ, chính quyền các cấp phải lưu tâm để thực hiện tinh gọn, hiệu quả, được cử tri, nhân dân đồng tình cao.