Cần sự nỗ lực từ nhiều phía

Qua trả lời của đại diện Ngân hàng Nhà nước chi nhánh Hải Phòng cho thấy, hiện Chính phủ có nhiều chính sách hỗ trợ doanh nghiệp thông qua các gói tín dụng ưu đãi như: gói hỗ trợ lãi suất 2%/năm từ nguồn ngân sách theo Nghị định 31/2022/NĐ-CP; gói tín dụng 120.000 tỷ đồng từ nguồn vốn của các ngân hàng thương mại với lãi suất cho vay thấp hơn từ 1,5%-2% lãi suất cho vay bình quân của các ngân hàng trên thị trường đối với chủ đầu tư, người mua nhà ở xã hội, nhà ở công nhân, dự án cải tạo, xây dựng lại chung cư cũ; gói tín dụng 15.000 tỷ đồng để hỗ trợ cho lĩnh vực lâm sản, thủy sản...Ngoài ra, còn có chính sách cơ cấu lại thời hạn trả nợ và giữ nguyên nhóm nợ nhằm hỗ trợ khách hàng gặp khó khăn theo Thông tư 02/2023/TT-NHNN của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam… Các ngân hàng cũng tích cực giảm lãi suất cho vay, tạo điều kiện cho doanh nghiệp có nhu cầu vay vốn.

Tuy nhiên, vấn đề ở đây là dù có nhiều chính sách tín dụng ưu đãi, song nhiều doanh nghiệp không thể tiếp cận được. Theo phản ánh của doanh nghiệp, để tiếp cận nguồn vốn vay ưu đãi, có rất nhiều điều kiện doanh nghiệp không thể đáp ứng được. Nói cách khác, điều kiện cho vay không sát với tình hình thực tế của doanh nghiệp hiện nay. Kết quả phân tích chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) năm 2022 của thành phố cũng phản ánh rõ khó khăn này của các doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp quy mô siêu nhỏ và nhỏ. Về các trở ngại khi tiếp cận tín dụng, trong số doanh nghiệp được khảo sát, 81,8% cho rằng không thể vay vốn nếu không có tài sản thế chấp; 56,25% cho rằng việc bồi dưỡng cho cán bộ tín dụng để vay được là phổ biến; 39,73% phản ánh ngân hàng, tổ chức tín dụng áp đặt điều kiện bất lợi cho doanh nghiệp; 37,95% phản ánh thủ tục vay vốn rất phiền hà; 30,80% phàn nàn cán bộ tín dụng cố tình “bắt lỗi”, kéo dài thời gian xử lý hồ sơ. Đáng chú ý hơn, các tỷ lệ trên đều cao hơn năm 2021.

Ở góc độ của mình, các ngân hàng, tổ chức tín dụng lý giải, việc nhiều doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa chưa tiếp cận nguồn vốn ưu đãi do chưa bảo đảm các điều kiện vay vốn, như quy mô vốn, vốn chủ sở hữu, năng lực tài chính, trình độ quản trị còn hạn chế. Đáng chú ý, nhiều doanh nghiệp có số liệu tài chính thiếu minh bạch, chính xác; không có báo cáo tài chính được kiểm toán; báo cáo thuế không thống nhất với báo cáo nội bộ, chứng từ kế toán không đáp ứng các chuẩn mực theo quy định… Riêng với tài sản bảo đảm, doanh nghiệp nhỏ và vừa thường gặp vướng mắc tài sản là hợp đồng thế chấp tại khu công nghiệp; tình trạng quy hoạch treo, công trình trên đất không có giấy phép xây dựng hoặc chưa hoàn công…dẫn đến không đáp ứng được điều kiện vay vốn.

Từ thực tế này, để các chính sách hỗ trợ đi vào cuộc sống, có nhiều doanh nghiệp tiếp cận được vốn vay ưu đãi, cần sự nỗ lực từ nhiều phía. Trước hết, ngành ngân hàng tiếp tục cải cách quy trình, thủ tục cho vay theo hướng công khai, minh bạch hơn nữa. Ngân hàng Nhà nước chi nhánh Hải Phòng tăng cường công tác kiểm tra, giám sát để hạn chế, giảm thiểu một số tiêu cực trong quá trình cho vay của các ngân hàng, tổ chức tín dụng trên địa bàn theo như kết quả khảo sát PCI năm 2022. Về phía doanh nghiệp, cần nâng cao năng lực quản trị, minh bạch tài chính, làm đúng với yêu cầu đã cam kết với ngân hàng khi vay vốn. Cuối cùng là sự tích cực hỗ trợ của sở, ngành, chính quyền địa phương các cấp trong thực thi các chính sách liên quan đến quy hoạch, đất đai..., giúp doanh nghiệp đáp ứng các yêu cầu về tài sản bảo đảm./.