Bác sĩ Đơn vị đột quỵ, Khoa Thần kinh (Bệnh viện Việt- Tiệp) khám, chăm sóc người bệnh.
(HPĐT)- Theo ghi nhận của Khoa Thần kinh (Bệnh viện Hữu nghị Việt-Tiệp), hiện mỗi ngày khoa điều trị nội trú khoảng 100 người bệnh, trong đó số người bệnh bị đột quỵ (tai biến mạch máu não) khoảng 70 người. Những ngày thời tiết lạnh sâu (tính từ ngày 7-1 đến nay), số người bị đột quỵ nhập viện tăng 15%. Tuy nhiên, không phải người nào cũng được đưa đến bệnh viện điều trị kịp thời, khiến di chứng để lại do tổn thương não quá nặng.
Không bỏ lỡ “thời gian vàng”
Ông N.V.B., 61 tuổi, ở thôn Lương Câu, xã Tân Viên (huyện An Lão) đang điều trị ở phòng 600, đơn vị đột quỵ, Khoa Thần kinh (Bệnh viện Việt- Tiệp) vừa trải qua cơn “thập tử, nhất sinh”. Bác sĩ Đào Bá Dương, người trực tiếp điều trị ông B. cho biết, người bệnh có tiền sử tăng huyết áp nhưng không uống thuốc thường xuyên. Chiều ngày 6-1, ông B. được người nhà đưa đến bệnh viện trong tình trạng liệt nửa người bên trái, hôn mê, nói khó. Kết quả chụp chiếu cho thấy người bệnh bị nhồi máu não giờ thứ 3. Nhận thấy người bệnh vẫn trong “thời gian vàng” nên bác sĩ chỉ định tiêm thuốc tiêu sợi huyết tĩnh mạch cho người bệnh. Sau tiêm, ông B. tỉnh táo, hồi phục tốt, chân tay co duỗi được. Không may mắn như ông B., bà N.T.T., 68 tuổi, ở phố Cấm, phường Gia Viên (quận Ngô Quyền) nằm giường kế bên với ông B., nhập viện chiều 9-1, dù được điều trị tích cực nhưng hiện vẫn liệt nửa người bên trái do đến bệnh viện muộn.
Đột quỵ não là hiện tượng ngưng trệ đột ngột dòng máu cung cấp tới não gây nên tổn thương cấp tính vùng thiếu máu não. Sự thiếu máu nuôi dưỡng não có thể do bị chèn ép bởi cục máu đông (do tổn thương tim) hoặc do xơ vữa mạch máu não dẫn đến xuất huyết não (tăng huyết áp kịch phát, xơ vữa động mạch). Người bệnh bị đột quỵ thường có biểu hiện méo miệng, nhất là khi yêu cầu họ cười, nhe răng; cơ thể mất thăng bằng hoặc không thể thực hiện vận động theo ý muốn, có thể yếu hoặc liệt tay, chân; nói ngọng, không thể lặp lại một số từ đơn giản. Khi thấy các dấu hiệu này, phải để người bệnh nằm nghiêng một bên, không cho uống bất cứ thuốc gì, kể cả thuốc huyết áp; đưa người bệnh đến bệnh viện sớm nhất, tránh bỏ lỡ “thời gian vàng”, bởi thống kê cho thấy, nếu không cấp cứu kịp thời, đúng cách, cứ một phút trôi qua có khoảng 2 triệu tế bào não bị chết.
Về điều trị đột quỵ não, TS. Phùng Đức Lâm, Phó trưởng Khoa Thần kinh (Bệnh viện Việt-Tiệp) thông tin, hiện y học có bước đột phá mới làm tái thông động mạch bị tắc nghẽn, cứu sống nhiều người bệnh và hạn chế các di chứng do đột quỵ gây lên. Cả 2 phương pháp này đều đang được Bệnh viện Việt-Tiệp áp dụng. Đó là kỹ thuật điều trị tiêu huyết khối đường tĩnh mạch, được chỉ định trên người bệnh bị đột quỵ nhồi máu não cấp trong vòng 4, 5 giờ đầu kể từ thời điểm đầu phát hiện bệnh và kỹ thuật lấy huyết khối bằng dụng cụ cơ học, được chỉ định với người bệnh đột quỵ có tắc mạch lớn và đến trước 6 giờ tính từ lúc khởi phát. Các kỹ thuật này làm thông mạch máu với tỷ lệ cao, nhiều người bệnh sau can thiệp phục hồi hoàn toàn, sau 3 tháng có khoảng 70% số người bệnh có thể đi lại được.
Chủ động phòng, tránh đột quỵ
Theo Tổ chức Y tế thế giới, đột quỵ não gây tử vong đứng hàng thứ ba sau bệnh tim mạch và ung thư, di chứng tàn tật đứng hàng đầu. Theo số liệu của Hội Đột quỵ thế giới, cứ 6 người, sẽ có 1 người bị đột quỵ. Ở Việt Nam, mỗi năm có 200 nghìn người bị đột quỵ; tỷ lệ tử vong do đột quỵ ở nam giới là 18%, ở nữ giới là 23%. Tại Bệnh viện Việt-Tiệp, mỗi năm tiếp nhận khoảng 1700 - 1800 người bị đột quỵ não. Người hơn 50 tuổi, tuổi càng cao nguy cơ đột quỵ càng lớn, nhất là trong thời tiết thay đổi từ nóng sang lạnh đột ngột, mạch nuôi máu não dễ bị tắc nghẽn hoặc ở người bệnh mắc các bệnh lý nền như tăng huyết áp, đái tháo đường, tim mạch, rối loạn giấc ngủ. Hiện bệnh cũng có xu hướng trẻ hóa, thường gặp ở người từ 20-40 tuổi do các yếu tố nguy cơ, như: thường xuyên bị stress, làm việc căng thẳng, lối sống ít vận động, lạm dụng bia rượu, thuốc lá; thức quá khuya, cơ thể bị nhiễm lạnh…
Theo TS. Phùng Đức Lâm, nếu quan tâm chăm sóc sức khỏe, người dân hoàn toàn có thể chủ động phòng ngừa đột quỵ, nhất là trong thời tiết lạnh sâu. Cụ thể, hạn chế thời gian ở ngoài trời lạnh; nếu phải ra ngoài, hãy mặc ấm, nhiều lớp, che đầu và tay, đi tất, giày ấm; ngâm chân nước ấm trước khi đi ngủ. Bên cạnh đó, không cố gắng hoạt động quá sức hoặc để cơ thể trở nên quá nóng. Ví dụ, nếu chúng ta mặc quần áo ấm sau đó tham gia hoạt động thể chất dẫn đến cơ thể bị nóng bức, làm các mạch máu đột ngột giãn ra và có thể dẫn đến hạ huyết áp ở một người bị bệnh tim mạch. Ngoài ra, ở tuổi nào cũng cần kiểm soát và điều trị các bệnh lý làm tăng nguy cơ đột quỵ như tiểu đường, tim mạch, mỡ máu, cao huyết áp,…; ăn uống khoa học, hạn chế uống bia, rượu, hút thuốc lá để ngăn chặn quá trình xơ vữa động mạch, giảm nguy cơ tái phát đột quỵ; nên thay đổi lối sống, cân bằng giữa công việc và nghỉ ngơi, giảm bớt stress, nóng giận… Nếu buộc phải thức quá khuya, cần giữ ấm cơ thể; tập thể dục ít nhất 30 phút mỗi ngày, 5 ngày/tuần. Đồng thời, khám sức khỏe định kỳ 6 tháng/lần để tầm soát bệnh, kịp thời phát hiện sớm nhất nguy cơ đột quỵ và các bệnh lý tiềm ẩn, từ đó, bác sĩ sẽ có các biện pháp can thiệp chủ động để điều trị và hướng dẫn phòng ngừa hiệu quả cao./.
Bài và ảnh: Việt Hoàng
