Trào lưu 'đi chùa online' thu hút nhiều người dùng mạng, nhưng chuyên gia cảnh báo nguy cơ lộ dữ liệu cá nhân, truy cập website giả mạo và bị dẫn dụ lừa đảo.
Những ngày gần đây, trào lưu “đi chùa online” thu hút sự quan tâm của nhiều người dùng mạng xã hội, đặc biệt là những người muốn trải nghiệm không gian tâm linh thông qua nền tảng số. Thay vì đến chùa, người dùng có thể truy cập các website mô phỏng, tạo nhân vật đại diện, bước vào không gian chùa ảo và thực hiện những thao tác như chắp tay, lạy Phật, dâng hoa, thắp đèn, thiền định...
Theo ông Võ Đỗ Thắng, Giám đốc Trung tâm An ninh mạng Athena, người dùng cần thận trọng trước những xu hướng mới xuất hiện trên không gian mạng, bởi các đối tượng xấu có thể lợi dụng sự quan tâm của cộng đồng để phát tán website, ứng dụng giả mạo.
Đi chùa online là một xu hướng mới xuất hiện trong thời gian gần đây. Tuy nhiên, việc tạo ra các xu hướng trên không gian mạng không phải hiện tượng mới mà từng diễn ra nhiều lần trước đó.
Chuyên gia cho rằng, những xu hướng thu hút sự quan tâm lớn của cộng đồng có thể trở thành cơ hội để các đối tượng xấu triển khai những hoạt động ăn theo. Chúng có thể tạo ra ứng dụng giả mạo, đường link giả hoặc sự kiện ảo, tận dụng sự tò mò và tâm lý muốn tham gia của người dùng. “Việc tạo lập website, ứng dụng hiện nay ngày càng đơn giản nhờ sự hỗ trợ của công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI). Khi một nền tảng trở thành xu hướng, các đối tượng có thể nhanh chóng tạo ra những sản phẩm tương tự để thu hút người truy cập”, ông Thắng nói.
Theo chuyên gia, trong quá trình tham gia các hoạt động trên nền tảng, họ có thể được yêu cầu cung cấp nhiều thông tin như họ tên, địa chỉ, sở thích hoặc những dữ liệu cá nhân khác. Đây là những thông tin có giá trị đối với các đối tượng có ý đồ thu thập dữ liệu. Khi nắm được thông tin cá nhân, sở thích và quan điểm của người dùng, chúng có thể sử dụng dữ liệu để phục vụ nhiều mục đích khác nhau, trong đó có hoạt động lừa đảo trực tuyến.
Đặc biệt, với những thông tin liên quan đến sở thích, quan điểm hoặc xu hướng tôn giáo, các đối tượng có thể xây dựng phương thức tiếp cận riêng, tìm cách lôi kéo người dùng tham gia những hoạt động không phù hợp. Vì vậy, theo ông Thắng, người dùng không nên chỉ quan tâm đến giao diện hay tính năng của một website mà cần tìm hiểu cả đơn vị vận hành, nguồn gốc và mục đích thu thập thông tin của nền tảng đó.
Một trong những yếu tố khiến các website, ứng dụng giả mạo có thể xuất hiện nhanh là sự phát triển của công nghệ AI. Theo ông Thắng, công nghệ này giúp rút ngắn đáng kể thời gian tạo lập các ứng dụng có giao diện và chức năng tương tự những nền tảng đang được quan tâm. Ông cho rằng, khi một ứng dụng trở thành xu hướng, các đối tượng có thể sử dụng AI để tạo ra sản phẩm tương tự chỉ trong thời gian ngắn, thậm chí một đến hai giờ. Sau đó, chúng có thể cài cắm thông tin hoặc nội dung nguy hiểm đối với người dùng.
Trong bối cảnh đó, người dùng cần chủ động tìm hiểu trước khi truy cập hoặc cài đặt ứng dụng. Một trong những việc quan trọng là kiểm tra đường dẫn, xác định nguồn cung cấp và tìm hiểu xem ứng dụng có phiên bản chính thức hay không.
Đối với các ứng dụng yêu cầu cài đặt trên thiết bị, người dùng nên trang bị phần mềm bảo mật có khả năng phát hiện, ngăn chặn mã độc và bảo vệ dữ liệu. Việc duy trì các công cụ bảo vệ thiết bị là cần thiết, nhất là khi thường xuyên truy cập những nền tảng chưa có thông tin rõ ràng. Bên cạnh đó, chuyên gia khuyến cáo người dùng không nên cài đặt ứng dụng chỉ vì thấy nhiều người tham gia hoặc nội dung đang được chia sẻ rộng rãi trên mạng xã hội.
Theo ông Thắng, tâm lý đám đông có thể khiến người dùng bỏ qua các bước kiểm tra cần thiết. Khi quá chú ý đến sự mới lạ hoặc muốn trải nghiệm ngay, họ dễ nhấp vào đường link không rõ nguồn gốc, cài đặt ứng dụng chưa được kiểm chứng hoặc cung cấp thông tin theo yêu cầu của nền tảng.
Chuyên gia đề xuất người dùng dành khoảng 2 - 3 phút tìm hiểu thông tin trước khi truy cập. Có thể kiểm tra tên ứng dụng, phiên bản, đơn vị phát triển và đường dẫn chính thức; đồng thời tận dụng các công cụ AI để hỗ trợ tìm hiểu, phân tích những dấu hiệu bất thường.
Đi chùa online hay các hình thức trải nghiệm tâm linh trên môi trường số có thể tiếp tục xuất hiện cùng sự phát triển của công nghệ. Tuy nhiên, người dùng cần phân biệt giữa việc tiếp cận một trải nghiệm trực tuyến và việc tin tưởng, cung cấp dữ liệu cho một nền tảng chưa được xác minh.
NGUYỄN LIÊN
