(HPĐT)- Bệnh tai biến lặn trên biển liên quan đến giảm áp suất nước là bệnh có tỷ lệ tử vong cao, thường gặp ở ngư dân làm nghề lặn ở vùng nước sâu. Theo ghi nhận của các cơ sở y tế chuyên về lĩnh vực y tế biển đảo, hằng năm có hàng chục ca bị tai biến khi lặn, khai thác hải sản tại ngư trường vịnh Bắc bộ. Điều đáng nói, nhiều ngư dân, thợ lặn không biết hoặc không tuân thủ nghiêm quy định về an toàn lặn.
Người bệnh bị tai biến lặn được bác sĩ Trung tâm Y tế quân dân y Bạch Long Vỹ chăm sóc sức khỏe.
Liên tiếp xảy ra nhiều ca tai biến lặn
Vào hồi 19 giờ 40 phút ngày 13-1, anh V.V.Q., 28 tuổi, quê ở xã Phả Lễ (huyện Thủy Nguyên) được đưa vào cấp cứu tại Trung tâm Y tế quân dân y Bạch Long Vỹ trong tình trạng không đi lại được, yếu và tê 2 tay, 2 chân, chóng mặt, tức ngực, hạ thân nhiệt, được chẩn đoán mắc bệnh tai biến lặn do giảm áp. Khai thác tiền sử bệnh được biết, người bệnh lặn ở độ sâu khoảng 20 m, trong điều kiện thời tiết khoảng 15 độ C. Ngay lập tức, các bác sĩ, nhân viên y tế của trung tâm tiến hành ủ ấm, cho thở oxy, dùng thuốc cấp cứu. Sau khoảng một giờ, tay chân người bệnh vận động được nhưng yếu, 2 chân còn tê. Người bệnh tiếp tục được theo dõi, điều trị tích cực, hôm sau chuyển về Viện Y học biển Việt Nam để tiếp tục điều trị.
Nhắc tới các ca tai biến lặn nặng trên biển, các bác sĩ, nhân viên y tế Trung tâm Y tế quân dân y Bạch Long Vỹ vẫn nhớ trường hợp người bệnh B.D.C., 33 tuổi, quê ở huyện đảo Cô Tô (tỉnh Quảng Ninh). Theo đó, sáng 4-10-2019, trung tâm tiếp nhận người bệnh bị tai biến lặn trong tình trạng nguy kịch, người tím tái, mạch nhanh nhỏ, huyết áp không đo được. Các bác sĩ tiến hành hồi sức cấp cứu tích cực, sau 30 phút, huyết động tạm ổn định, nhưng vẫn duy trì thuốc vận mạch và theo dõi sát. Được biết, người bệnh đi lặn từ 2 giờ sáng, lặn sâu khoảng 30 m. Sau khi xuống nước khoảng 1 giờ, người bệnh ngoi lên và thấy tức ngực, khó thở ngày càng tăng. Những người đi cùng tàu đưa anh C. xuống biển để giảm áp tuy nhiên không đỡ, sau đó đưa người bệnh vào đảo cấp cứu.Qua hệ thống Telemedicin, các bác sĩ trung tâm tiến hành hội chẩn với bác sĩ của Viện Y học biển Việt Nam, thống nhất ngay hôm sau, khi tình trạng người bệnh tạm ổn, chuyển về đất liền điều trị.
Lặn biển là nghề mưu sinh của những người dân vùng biển đảo, cũng là cách “bám biển, bám đảo”, góp phần bảo vệ chủ quyền quốc gia, nhưng cũng rất nguy hiểm. Tuy nhiên, thực tế trên cả nước, hằng năm có rất nhiều ngư dân, thợ lặn bị tai biến trong quá trình khai thác hải sản. Do không tuân thủ quy trình an toàn lặn, thợ lặn có thể gặp nhiều loại tai biến, nhẹ thì đau cơ, thủng màng nhĩ, chóng mặt, tổn thương thần kinh, đặc biệt tai biến type 2 có thể để lại di chứng liệt nặng nề, thậm chí đánh đổi bằng cả sinh mạng. Theo bác sĩ Phạm Hải, Giám đốc Trung tâm Y tế quân dân y Bạch Long Vỹ, mỗi năm, trung tâm cấp cứu hàng chục trường hợp bị tai biến lặn. Họ là ngư dân, thợ lặn của Hải Phòng hoặc Quảng Ninh, bị tai biến trong quá trình lặn khai thác hải sản ở ngư trường vịnh Bắc bộ. Nhiều người bệnh được trung tâm tư vấn sơ cứu, điều trị cấp cứu kịp thời, đỡ các triệu chứng nguy hiểm, sau đó chuyển về Viện Y học Hải quân hoặc Viện Y học biển Việt Nam để điều trị theo quy trình của buồng tái tăng áp chuyên dụng (buồng oxy cao áp).
Thực hiện nghiêm quy định an toàn lặn
Nguyên nhân gây tai biến lặn ở ngư dân hoặc thợ lặn có thể là do người bệnh lặn quá sâu (35 m) và nhiều lần trong ngày. Trong khi đó, theo khuyến cáo của Hiệp hội Lặn quốc tế, không được lặn quá 2 ca một ngày, thời gian lặn ca sau phải ngắn hơn ca trước. Ngoài ra, tai biến có thể xảy ra trong quá trình lặn do thời gian lặn ở đáy nước quá dài (hơn 5 giờ đồng hồ); độ sâu của lần lặn sau sâu hơn lần lặn trước; lúc lên ngoi quá nhanh, giảm áp không đúng theo quy định (thường là 5 phút); sức khỏe những lần lặn sau không được tốt; người bệnh tự điều trị không đúng phương pháp (tự giảm áp)... Trong khi ở các nước phát triển, thợ lặn được đào tạo bài bản, đầu tư thiết bị chuyên nghiệp thì với ngư dân, thợ lặn Việt Nam, phần lớn lặn theo kinh nghiệm và tự học lẫn nhau; ít hoặc chưa từng được đào tạo về kỹ thuật và an toàn lặn cũng như việc cấp cứu ban đầu nếu bị tai biến lặn trên biển.
Theo thầy thuốc nhân dân, GS.TS Nguyễn Trường Sơn (Viện Y học biển Việt Nam), tỷ lệ tai biến lặn cao, xảy ra chủ yếu ở các thợ lặn không tuân thủ quy trình an toàn lặn, một phần do thiếu sự hiểu biết và một phần do chính sự chủ quan của các thợ lặn. Vì vậy, các ngư dân cũng như thợ lặn cần được trang bị nhữngkiến thức cơ bản về an toàn lặn, quy trình an toàn lặn và cách xử trí cấp cứu ban đầu các tai biến lặn ngay trên tàu. Để bảo đảm an toàn, phòng ngừa tai biến khi lặn, người lặn phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định: không nên lặn quá 2 ca/ngày; thời gian ở dưới đáy tốt nhất là dưới 30 phút; độ sâu và thời gian lần lặn sau phải nông và ngắn hơn lần lặn trước. Bên cạnh đó, thời gian nổi lên mặt nước phải tuân thủ theo đúng quy trình (chỉ nên 0,3 m/phút). Trước khi đi lặn không nên ăn những đồ ăn sinh hơi vì làm tăng nguy cơ bị tai biến lặn./.
Bài và ảnh: Đông Hải
