Cảnh giác với những 'bánh vẽ' bất động sản

Từ vụ án Lê Thanh Hồng với số tiền chiếm đoạt hơn 444 tỷ đồng vừa được xét xử cho thấy nguy cơ lừa đảo từ những “bánh vẽ” bất động sản vẫn hiện hữu, đòi hỏi cơ quan chức năng chủ động phòng ngừa, xử lý nghiêm và người dân nâng cao cảnh giác, phòng ngừa rủi ro, lừa đảo.

Thủ đoạn tinh vi

Sau 3 ngày xét xử, ngày 7/9, Tòa án Nhân dân thành phố Hải Phòng tuyên Lê Thanh Hồng (sinh năm 1973), Chủ tịch HĐQT Công ty CP Đầu tư AVISA lĩnh án tù chung thân về tội “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản”. Theo hồ sơ vụ án, năm 2021, Hồng cùng vợ là Nguyễn Thị Vân Anh thuê Công ty TNHH Be Việt Nam vẽ bản đồ quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500 cho một dự án gồm khu đô thị hiện đại với khoảng 1.400 lô đất đặt tên là “AVISA City”, “Khu đô thị Ái Quốc”, dù chưa được cơ quan có thẩm quyền chấp thuận đầu tư.

Từ bản đồ được thuê vẽ, những lô đất chưa hình thành về mặt pháp lý được “đóng gói” thành sản phẩm chào bán. Hồng và Vân Anh đưa thông tin dự án chuẩn bị được phép mở bán, người đặt tiền sớm được mua giá gốc hoặc giảm 10% dưới nhiều hình thức như phiếu thu, ký hợp đồng, biên bản vay tiền. Theo cơ quan tố tụng, từ tháng 9/2021 đến tháng 11/2024, vợ chồng Hồng đã chiếm đoạt hơn 444,3 tỷ đồng của nhiều bị hại.

Chị Phạm Thị Nh. ở khu Đỗ Xá, phường Tứ Minh, thành phố Hải Dương cũ, một bị hại, cho biết: Chị qua người quen giới thiệu, biết đến dự án rồi bị chiếm đoạt 630 triệu đồng. Phiếu thu và hợp đồng vay tiền với Công ty AVISA ghi nhận 450 triệu đồng. Người giới thiệu cho chị được hưởng chênh lệch 130 triệu đồng/lô đất. Theo chị Nh., thời điểm đó, giá được chào bán khoảng 16 triệu đồng/m² đất dự án, trong khi giá đất khu vực cao hơn nhiều. Cùng với tin vào uy tín chủ đầu tư vẽ ra, chị đã sập bẫy lừa.

Tại phiên tòa, ngoài 227 bị hại được triệu tập theo danh sách, còn có thêm khoảng 90 người đến trình bày quyền lợi. Nhiều người cho rằng số người bị ảnh hưởng thực tế còn lớn hơn, khoảng 600 người.

Ông Nguyễn Vũ Quang, Trưởng Phòng Nghiệp vụ 1, Viện Kiểm sát nhân dân thành phố, kiểm sát viên thực hành quyền công tố tại phiên tòa cho rằng, một trong những nguyên nhân khiến vụ án có nhiều bị hại là ngoài giá chào mua đất hấp dẫn còn là cơ chế trả hoa hồng trực tiếp trên mỗi lô đất. Người giới thiệu được hưởng từ 50 triệu đồng đến hơn 100 triệu đồng. Khi lợi ích được đặt ngay trước mắt, người mua rất dễ trở thành người bán. Người này giới thiệu người kia. Cứ như vậy, thông tin về một “cơ hội đầu tư” được lan truyền không phải qua quảng cáo đơn thuần mà qua chính mạng lưới quan hệ cá nhân. Đây cũng là điểm nguy hiểm của những “bánh vẽ” bất động sản. Đối tượng không chỉ tạo ra một sản phẩm tưởng như có thật mà còn tạo ra niềm tin có thật quanh sản phẩm đó.

Trước vụ Lê Thanh Hồng, Hải Phòng từng xét xử vụ án Phạm Thị Hòa, nguyên Giám đốc Công ty TNHH Pros Land. Trong giai đoạn 2020 - 2022, Hòa đưa ra thông tin gian dối về việc doanh nghiệp hợp tác với các dự án lớn, có “suất đối ngoại”, suất bất động sản ưu đãi hoặc góp vốn vào dự án chưa mở bán. Mức lợi nhuận được đưa ra rất cao, có thời điểm 20%/tháng hoặc 10% trong 10 - 15 ngày. 44 người đã chuyển hơn 840 tỷ đồng. Thực tế, Hòa không đầu tư vào các dự án như quảng bá mà sử dụng tiền của người sau trả người trước và chiếm đoạt khoảng 290 tỷ đồng. Tháng 8/2024, bị cáo bị tuyên phạt tù chung thân.

Các vụ án thời gian qua cho thấy thủ đoạn chung của các đối tượng lừa đảo là đánh trúng tâm lý muốn sinh lời nhanh, sợ bỏ lỡ cơ hội và lợi dụng sự tin tưởng của người dân để lừa đảo, chiếm đoạt tài sản.

Không để “bánh vẽ” có đất sống

Hải Phòng đang phát triển mạnh, nhiều dự án hạ tầng, khu đô thị được triển khai. Mỗi thông tin về quy hoạch, dự án mới đều có thể tạo ra kỳ vọng và bị lợi dụng để tung ra những lời mời gọi đầu tư hấp dẫn. Vì vậy, phòng ngừa lừa đảo bất động sản không thể chỉ chờ đến khi hậu quả xảy ra. Cần chủ động phòng ngừa từ sớm, từ cơ sở; công khai, minh bạch thông tin để người dân có thể tự kiểm chứng khi đầu tư.

Theo ông Nguyễn Quang Văn, Giám đốc Công ty CP Đầu tư Văn Minh, điểm chung của nạn nhân trong nhiều vụ lừa đảo “bánh vẽ bất động sản” là tin tưởng quá nhanh vào những cơ hội tưởng như không thể bỏ lỡ. Do đó, cần cơ chế minh bạch hơn với các dự án, đồng thời nhà đầu tư cần tìm hiểu thật kỹ, cảnh giác đối với dự án cam kết lợi nhuận cao bất thường; chủ đầu tư sử dụng hợp đồng hợp tác, hợp đồng vay tiền thay cho hợp đồng mua bán theo quy định...

Từ góc độ kiểm sát viên, ông Nguyễn Vũ Quang, Trưởng Phòng nghiệp vụ 1, Viện kiểm sát nhân dân thành phố cho biết: Qua các vụ án được truy tố, xét xử giai đoạn vừa qua cho thấy, thủ đoạn lừa đảo bất động sản ngày càng tinh vi. Người dân cần nâng cao cảnh giác, xác minh thông tin tại các cơ quan chức năng, tìm hiểu kỹ hồ sơ pháp lý và không chuyển tiền chỉ dựa trên lời giới thiệu hoặc cam kết lợi nhuận hấp dẫn. Với chức năng của đơn vị, chúng tôi cũng sẽ có những kiến nghị tới cơ quan chức năng để nâng cao công tác quản lý, phòng ngừa các vụ việc tương tự xảy ra. Bên cạnh đó, Viện sẽ phối hợp các cơ quan liên quan đẩy mạnh công tác kiểm sát đơn tố giác, chủ động phát hiện sớm các vụ việc có dấu hiệu vi phạm để kiến nghị, góp phần phát hiện sớm vụ việc.

Bên cạnh sự vào cuộc quyết liệt của các cơ quan chức năng, mỗi người dân cần nâng cao ý thức cảnh giác, chủ động tìm hiểu, xác minh đầy đủ thông tin trước khi tham gia đầu tư. Chỉ khi thị trường phát triển minh bạch, an toàn và người dân được trang bị đầy đủ kiến thức, những “bẫy” đầu tư mới có thể được ngăn chặn, góp phần xây dựng môi trường đầu tư lành mạnh, bền vững trên địa bàn thành phố.