(HPĐT)- Cùng với công tác giải ngân vốn đầu tư công, việc đấu thầu lựa chọn nhà thầu là một trong vấn đề được thành phố đặc biệt quan tâm hiện nay. Theo báo cáo của Sở Kế hoạch và Đầu tư thành phố, tiết kiệm qua đấu thầu của thành phố trong giai đoạn 2019-2021 luôn thấp hơn so với bình quân chung của cả nước. Cụ thể, trong năm 2019-2020, số lượng gói thầu của thành phố chiếm khoảng 10% số các gói thầu thực hiện của cả nước, song tiết kiệm qua đấu thầu của thành phố lần lượt chỉ đạt 2,44% và 1,69%, trong khi tiết kiệm qua đấu thầu của cả nước đạt lần lượt là 5,58% và 4,87%. Năm 2021, số lượng gói thầu của thành phố cao gấp 3 lần năm 2020, tiết kiệm qua đấu thầu đạt 3,49% - mức cao nhất trong 3 năm song vẫn thấp hơn bình quân chung của cả nước.
Ảnh minh họa.
Theo các chuyên gia pháp lý, tỷ lệ tiết kiệm thấp sau đấu thầu có thể cho thấy, công tác lập hồ sơ mời thầu, xây dựng giá dự toán và thẩm định kết quả lựa chọn nhà thầu có “vấn đề”. Không những thế, theo kết quả đánh giá chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh Việt Nam năm 2021 của VCCI, Hải Phòng có 2 chỉ tiêu về đấu thầu đứng vị trí thấp: minh bạch trong đấu thầu xếp 42/63 tỉnh, thành phố; chi trả “hoa hồng” là cần thiết để có cơ hội thắng thầu xếp hạng 48/63. Kết quả này cho thấy tính minh bạch trong đấu thầu các gói thầu của thành phố ở mức thấp.
Có nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng trên. Do công tác đấu thầu chưa được lãnh đạo các địa phương coi trọng; hiệu quả lập, thẩm định, phê duyệt chủ trương đầu tư còn hạn chế là tăng chi phí GPMB hoặc chi phí xây lắp. Đáng lưu ý hơn, theo phản ánh của các nhà thầu có giá đề nghị thấp nhất nhưng không trúng thầu, khi tổ chức đánh giá hồ sơ kỹ thuật họ bị đánh trượt bởi một số nguyên nhân “không quan trọng” (như yêu cầu nhà thầu ngoại tỉnh phải có điểm tập kết nguyên vật liệu- được cho là yêu cầu gây khó với nhà thầu)… Ngoài ra, theo ý kiến của một số đơn vị, hiện nay, trong công tác đấu thầu có hiện tượng nhà thầu bỏ giá sát dự toán giá gói thầu, trong khi dự toán giá gói thầu chỉ chủ đầu tư được biết…
Từ thực tế này, lãnh đạo Thành ủy, UBND thành phố yêu cầu các sở, ngành, địa phương, đơn vị tăng cường công tác lãnh đạo, chỉ đạo, bảo đảm công tác đấu thầu công khai, minh bạch; tuyệt đối không để xảy ra tình trạng can thiệp đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư; tăng cường công tác kiểm tra đối với lĩnh vực này. Để nâng cao trách nhiệm của lãnh đạo cơ quan, đơn vị và địa phương trong công tác đấu thầu, Sở Kế hoạch và Đầu tư thành phố đề xuất một số giải pháp. Trong đó, người đứng đầu các sở, ngành, địa phương, chủ đầu tư nâng cao trách nhiệm trong công tác thẩm định, phê duyệt dự toán dự án; nâng cao hiệu quả lập, thẩm định, phê duyệt chủ trương đầu tư; thủ trưởng các cơ quan đơn vị có liên quan, lãnh đạo phụ trách công tác đấu thầu chịu trách nhiệm cá nhân trước Chủ tịch UBND thành phố về công tác đấu thầu trong phạm vi quản lý. Tăng cường công khai, minh bạch thông tin trong đấu thầu: chủ đầu tư nâng cao chất lượng hồ sơ mời thầu, không đưa ra tiêu chí nhằm hạn chế sự tham gia của các nhà thầu. Song song với đó, đẩy mạnh đấu thầu qua mạng; chủ động đề xuất hình thức lựa chọn nhà thầu qua mạng kể cả gói thầu không trong hạn mức phải đấu thầu qua mạng...
Có bảo đảm tính cạnh tranh, minh bạch trong đấu thầu mới bảo đảm hiệu quả đầu tư. Để phát triển bứt phá Hải Phòng, thành phố đang và sẽ triển khai nhiều dự án, công trình. Do đó, rà soát, chấn chỉnh những hạn chế trong công tác đấu thầu là cấp thiết./.
Nguyên Hà
