(HPĐT)- Nhiều người dân ở khu vực bãi bồi ven sông Văn Úc và sông Lạch Tray chảy qua địa bàn huyện An Lão hiện “mất ăn, mất ngủ” vì “cát tặc” quấy phá, ảnh hưởng đến sản xuất. Thậm chí, có nơi xảy ra xung đột giữa người dân và “cát tặc”, nhưng chỉ người dân bị thiệt hại, còn “cát tặc” vẫn hút cát thâu đêm suốt sáng.
Vùng bãi bồi ở xã Trường Thọ (huyện An Lão) bị xói lở mạnh vì nạn “cát tặc”.
Nhà cửa, ruộng vườn bị xói lở
Thôn Quán Trang (xã Bát Trang) có 30 hộ sản xuất ở vùng bãi ven sông Lạch Tray và sông Văn Úc trên địa bàn xã. Thời gian gần đây, phần lớn các hộ ở khu vực này bức xúc vì “cát tặc” làm xói lở các bờ vùng, bờ thửa, nhiều cây cối, hoa màu bị dòng sông "nuốt chửng”. Chị Nguyễn Thị Liển, ở thôn Quán Trang cho biết, gia đình chị có 7 ha vùng bãi, trồng các loại cây ăn quả, nhưng gần đây gần 1 ha bị xói lở do hoạt động của các tàu hút cát...
Tại một số địa phương lân cận có các sông Văn Úc, Lạch Tray chảy qua như các xã: An Tiến, Trường Thành, Trường Thọ, Quang Trung..., nhiều người dân cũng bức xúc về nạn “cát tặc”. Theo anh Trần Văn Vường, có vườn cây ăn quả ở vùng bãi Liễu Dinh (xã Trường Thọ), trong số hơn 30 hộ của thôn phát triển kinh tế ở vùng bãi ven sông, hộ nào cũng mất dần diện tích sản xuất vì nạn “cát tặc” hút cát ven sông. Như gia đình anh mất 1.500 m2. Anh trồng 30 cây chay và một số cây mít trên đất bãi, nhưng bờ bị xói lở làm 20 cây chay bị trôi xuống sông.
Người dân địa phương phản ánh, dọc các đoạn sông Văn Úc và Lạch Tray chảy qua địa bàn một số xã của huyện An Lão, luôn có 3-4 tàu thường xuyên hút cát về đêm, chia ca để hoạt động. Ca đầu thường có 2 tàu hoạt động từ 19 giờ đến 21 giờ 30; ca sau có 2 tàu hoạt động từ 22 giờ đến sáng hôm sau. Các tàu này vừa chạy chậm vừa hút cát, nếu thấy có động là dạt về bờ sông phía tỉnh Hải Dương. Trên tàu có người canh chừng, khi thấy động tĩnh, lập tức đưa tàu rời khỏi vị trí... Phương tiện hút cát được lắp đặt các thiết bị giảm tiếng ồn để tránh bị cơ quan chức năng và người dân phát hiện.
Nan giải xử lý nạn “cát tặc”
Trước vấn nạn “cát tặc”, chính quyền địa phương và người dân đều đau đầu, vất vả. Ông Đoàn Văn Thế, ở thôn Quán Trang cho biết, vài năm nay, “cát tặc” lộng hành thường xuyên khiến người dân địa phương ngày đêm cắt cử người xua đuổi tàu hút cát để giữ diện tích bãi bồi của mình. Nhưng nhiều tàu khai thác cát trái phép vẫn ngang nhiên hoạt động. Thậm chí, có nơi xảy ra xô xát giữa người dân và “cát tặc”.
Về phía chính quyền cơ sở, các địa phương cũng gặp khó khăn trong việc ngăn chặn “cát tặc”, bảo vệ diện tích đầm, bãi của người dân. Theo Phó chủ tịch UBND xã Bát Trang Phan Viết Huy, khi nhận được tin báo của bà con về tàu hút cát trái phép, lãnh đạo xã đến ngay hiện trường. Tuy nhiên, địa phương không có phương tiện và không có đủ thẩm quyền để bắt và xử phạt tàu hút cát nên chỉ cùng bà con xua đuổi “cát tặc” là chính. Tàu bị xua đuổi lại chạy về bên phía tỉnh Hải Dương.
Trưởng Phòng Nông nghiệp- Phát triển nông thôn huyện An Lão Nguyễn Phú Thọ thông tin, cuộc chiến với “cát tặc” diễn ra nhiều năm qua trên địa bàn. Huyện thành lập tổ công tác để chống nạn “cát tặc”. Khi các cơ quan chức năng huyện phối hợp chính quyền địa phương triển khai ráo riết các giải pháp phòng, chống, nạn này được dẹp yên, nhưng chỉ một thời gian sau lại hoạt động trở lại.
Công an huyện An Lão cho biết, đơn vị công khai số điện thoại của lãnh đạo, Đội trưởng Đội điều tra tội phạm về hình sự, kinh tế, ma túy để người dân dễ dàng báo tin tố giác. Khi nhận được tin báo của quần chúng về “cát tặc” đang hoạt động, Công an huyện đều cử lực lượng đến tận nơi. Tuy nhiên, có khi đến hiện trường thì tàu hút cát đã bỏ chạy trước đó. Việc bắt giữ, xử lý các chủ tàu cũng gặp nhiều khó khăn. Bởi thực tế, Công an huyện không có phương tiện đường thủy, cán bộ cũng không được đào tạo chuyên sâu về việc thực hiện nhiệm vụ trên sông nước nên thường phải phối hợp Cảnh sát giao thông đường thủy mới kiểm tra, bắt giữ được tàu hút cát. Khi bắt được tàu, chỉ có thể phạt hành chính, còn việc tịch thu tàu không đủ thẩm quyền, vì theo luật định, cấp quận, huyện chỉ được phép tịch thu phương tiện có giá trị dưới 50 triệu đồng. Trong khi các tàu hút cát thường có giá trị lớn hơn nhiều. Huyện cũng không có bến bãi neo đậu để tạm giữ phương tiện nên sau khi xử phạt hành chính phải trả phương tiện cho chủ tàu. Việc xử lý như vậy không đủ răn đe, các tàu hút cát lại lén lút hoạt động.
Để ngăn chặn và xử lý nghiêm hoạt động hút cát trái phép tại địa phương, Đội trưởng Đội điều tra tội phạm hình sự, kinh tế, ma túy Công an huyện An Lão Lương Tiến Dũng đề nghị người dân các địa phương chủ động xua đuổi; thông tin kịp thời đến các cơ quan chức năng khi tàu hút cát xuất hiện, đồng thời phối hợp chặt chẽ với cơ quan chức năng để có biện pháp xử lý. Các cơ quan chức năng của thành phố như Cảnh sát đường thủy phối hợp, hỗ trợ huyện trong việc đấu tranh với loại tội phạm này. Huyện mong muốn thành phố sớm có chế tài xử phạt nghiêm để bắt giữ, xử lý các tàu hút cát trái phép./.
Bài và ảnh: HƯƠNG ANTừ đầu năm 2022 đến nay, Công an huyện An Lão phối hợp cơ quan chức năng, công an huyện bạn ở tỉnh Hải Dương, giáp ranh với địa bàn huyện, bắt giữ và xử lý 6 vụ khai thác cát, xử phạt hành chính gần 200 triệu đồng. Mới đây, ngày 16-5-2022, Công an huyện phối hợp bắt giữ một tàu đang khai thác cát trái phép tại thôn Cát Tiên (xã Quang Trung).
