“Cát tặc” ngang nhiên tàn phá đầm nuôi trồng thủy sản tại các vùng bãi ven sông: Người dân bức xúc chẳng lẽ bó tay (!) (kỳ cuối)

Kỳ cuối: Cần xử lý kịp thời, kiên quyết

Người dân bức xúc khi bị “cát tặc” phá hoại đầm nuôi trồng thủy sản, nhưng một số chính quyền địa phương, cơ quan chức năng vẫn như chưa biết tới thủ đoạn tinh vi, hung hăng này của chúng. Để bảo vệ hoạt động sản xuất, ngăn chặn việc khai thác cát trái phép, cần có sự vào cuộc kiên quyết của các cơ quan chức năng, chính quyền địa phương, sự phối hợp chặt chẽ của người dân trong truy quét, xử lý “cát tặc”.

Lực lượng chức năng kiểm tra tàu hút cát tại khu vực sông Cấm.

Chính quyền địa phương, cơ quan chức năng chưa tròn trách nhiệm

Cuối tháng 6-2019, trao đổi với phóng viên Báo Hải Phòng, một vị lãnh đạo UBND huyện Tiên Lãng khẳng định, chưa có người dân nào thông tin đến chính quyền địa phương về việc các tàu khai thác cát trái phép hoạt động  sát đầm nuôi trồng thủy sản. Nếu có,  chúng tôi sẽ cử cán bộ xác minh, đồng thời có biện pháp ngăn chặn kịp thời. Tuy nhiên, lâu nay, các dòng sông trên địa bàn huyện đều bình yên trước nạn “cát tặc”. Vị này cũng cho rằng phản ánh việc người dân bức xúc về “cát tặc” hoạt động trên sông Văn Úc gây ảnh hưởng, thiệt hại đến các hộ nuôi trồng thủy sản là không có căn cứ. Việc sạt lở này do thiên tai, biến đổi khí hậu…chứ không thể do “cát tặc” gây hại…

Trong khi đó, một số người dân ở xã Toàn Thắng (Tiên Lãng) cho biết, “cát tặc” ngang nhiên hút cát ven đầm nuôi trồng thủy sản. Theo ông Vũ Văn Kiên, ở xã Tiên Thắng, “Tàu khai thác cát trộm hoạt động sát các đầm nuôi trồng thủy sản, thiệt hại thấy rõ. Đầm nuôi rươi của tôi trước đây mỗi vụ thu cả tấn rươi. Vụ vừa qua chỉ thu được vài tạ. Nhiều đầm nuôi trồng thủy sản hàng xóm lân cận cũng bị xói lở hết bờ đầm…”.

Một số người dân ở các địa phương khác như các xã An Tiến, Trường Thành, Quang Trung (An Lão), Kiến Quốc (Kiến Thụy) có sông Lạch Tray, Văn Úc chảy qua phản ánh, tại các địa phương này khi người dân báo thông tin về hoạt động của “cát tặc”, đại diện các phòng chức năng như Phòng Tài nguyên - Môi trường, Phòng Nông nghiệp- Phát triển nông thôn, Công an huyện đùn đẩy trách nhiệm với lý do không thuộc thẩm quyền  giải quyết(!).

Một số cơ quan, đơn vị chức năng được các huyện giao nhiệm vụ thường trực phòng, chống hoạt động khai thác cát trái phép thực tế còn chậm trễ trong việc thực thi do một số điều kiện khó khăn. Như trường hợp anh Đỗ Văn Đông ở xã An Tiến (An Lão) phản ánh về việc tàu “cát tặc” hút cát ở đầm nuôi trồng thủy sản từ đầu năm 2019, người dân có gửi đơn kêu cứu hoặc gọi trực tiếp đến Công an huyện, Phòng Tài nguyên- Môi trường, Phòng Nông nghiệp-Phát triển nông thôn, song chưa được giải quyết. Thượng tá Nguyễn Đức Yên, Phó trưởng Công an huyện An Lão cho biết, Công an huyện cử Đội Cảnh sát hình sự, kinh tế, ma túy chuyên trách việc điều tra nguồn tin nhân dân phản ánh. Nhưng khi người dân báo tin, chiến sĩ công an xuống đến nơi, tàu khai thác cát trái phép đã di chuyển không để lại dấu vết. Đơn vị không được trang bị phương tiện thủy để truy đuổi. Trong trường hợp mượn được phương tiện thủy của đơn vị khác thì cũng thiếu người điều khiển có kỹ thuật lái tốt… Có lần Công an huyện bắt được tàu hút cát lậu trộm, song chỉ xử lý hành chính vài triệu đồng theo quy định, chưa đủ sức răn đe.

Tại các xã An Tiến, Trường Thành (huyện An Lão), Toàn Thắng (Tiên Lãng), Ngũ Phúc (Kiến Thụy)… chính quyền địa phương cho biết có nhận được tin báo của người dân về việc các tàu hút cát hoạt động ven các đầm nuôi trồng thủy sản, gây thiệt hại cho các hộ dân, song không có thẩm quyền đề xử lý vụ việc,  chỉ báo cáo, phối hợp với cơ quan chức năng giải quyết.

Chặn nguồn tiêu thụ cát lậu

"Khi nào không còn  nạn “cát tặc” thì chúng tôi mới yên tâm sản xuất. Đặc biệt là không thường trực nỗi lo bị hại vì đấu tranh với các đối tượng này”- anh Trần Văn Luyện, ở xã An Lư (Thủy Nguyên) bộc bạch. Sau lần bị “cát tặc” tấn công, cơ quan chức năng giám định anh Luyện bị tổn thương sức khỏe 20%. Anh Luyện cũng như bao hộ dân có đầm nuôi nuôi trồng sản ven sông mong muốn, tin báo của người dân về hoạt động của “cát tặc” được lực lượng chức năng khẩn trương điều tra, xử lý

Trưởng Phòng Nông nghiệp- Phát triển nông thôn huyện An Lão Trần Cao Sơn cho rằng, để ngăn chặn tận gốc “cát tặc” các phòng chức năng như Nông nghiệp-Phát triển nông thôn, Tài nguyên - Môi trường, Kinh tế - Hạ tầng cần phối hợp, nâng cao vai trò trách nhiệm trong quản lý khai thác kinh doanh vật liệu cát, xử lý cát khai thác trái phép…Bên cạnh đó, huyện quản lý chặt các bến bãi kinh doanh vật liệu xây dựng; tăng cường kiểm tra nguồn gốc xuất xứ cát nhập về bến bãi. Trong trường hợp tàu khai thác không đủ giấy tờ chứng minh nguồn gốc cát phải xử lý nghiêm theo quy định pháp luật, thậm chí tịch thu tàu.

Tại các quận, huyện, để đấu tranh, phòng, chống “cát tặc”, bảo vệ sản xuất của hộ nuôi trồng thủy sản tại các vùng bãi ven sông, cần kiện toàn hoạt động của Ban chỉ đạo phòng, chống khai thác cát trái phép; phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng thành viên. Ban chỉ đạo hoạt động thường xuyên, có giải pháp nâng cao hiệu quả phối hợp lực lượng, tổ chức xử lý nhanh khi người dân phản ánh về hoạt động của “cát tặc”; người dân có đầm nuôi trồng thủy sản trong việc phối hợp, ngăn chặn hoạt động khai thác cát trái phép.

Theo phản ánh của các ngành chức năng như Công an, Tài nguyên- Môi trường, Nông nghiệp-Phát triển nông thôn, trong xử lý tình trạng khai thác cát trái phép, cơ quan chức năng hiện chủ yếu căn cứ Nghị định số 33 của Chính phủ ngày 3-4-2017 quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực tài nguyên nước và khoáng sản. Tuy nhiên, hình thức xử phạt, mức xử phạt và biện pháp khắc phục hậu quả đối với hành vi khai thác cát trái phép còn quá thấp nên chưa đủ sức răn đe.

Trước thực trạng trên, các bộ, ngành liên quan đề xuất Chính phủ sớm xem xét sửa đổi, ban hành các văn bản quy phạm pháp luật chế tài xử lý mạnh mẽ hơn. Tại thành phố, các cơ quan chức năng phối hợp các huyện giải quyết dứt điểm một số điểm nóng về khai thác cát trái phép; tuần tra thường xuyên trên một số tuyến sông, phát hiện ngăn chặn kịp thời tàu hút cát trái phép. Thành phố xem xét tạo điều kiện về kinh phí, phương tiện cho cơ quan chức năng xử lý người, phương tiện khai thác cát trái phép.

Theo Nghị định số 33 của Chính phủ ngày 3-4-2017  đối với hành vi khai thác cát, sỏi trên sông, hồ gây sạt, lở lòng, bờ, bãi sông, hồ bị phạt tiền 30 - 40 triệu đồng.