Luật không yêu cầu
Anh Trần Văn T., ở phố Đình Đông, phường Đông Hải (quận Lê Chân) làm việc tại công ty thuộc Khu công nghiệp Đình Vũ (huyện Cát Hải). Đầu tháng 11 vừa qua, anh ký hợp đồng lao động (HĐLĐ) có thời hạn với công ty. Đáng nói, công ty yêu cầu anh nộp bổ sung phiếu LLTP số 1 mới đủ điều kiện ký HĐLĐ. Anh T. bức xúc cho biết: Năm 2018, khi xin việc làm vào công ty trên, anh nộp phiếu LLTP số 1. Đến năm 2021, do có việc gia đình nên anh xin nghỉ việc, chấm dứt HĐLD. Tháng 11-2023, anh nộp hồ sơ xin việc lại, công ty yêu cầu phải nộp phiếu LLTP số 1 mới được ký HĐLĐ. Việc này vô cùng phiền hà và tốn kém chi phí với người lao động.
Anh T. là một trong rất nhiều trường hợp tới Sở Tư pháp đề nghị cấp phiếu LLTP số 1, thậm chí số 2 để bổ sung hồ sơ khi xin việc làm tại nhiều công ty, đơn vị tư nhân trong thời gian qua. Về vấn đề này, luật sư Trần Thị Kim Dung, Trưởng văn phòng luật sư Dung Trần và cộng sự (Đoàn Luật sư thành phố) cho biết: Khoản 2 điều 16 Bộ luật Lao động quy định, người lao động phải cung cấp thông tin trung thực về họ tên, ngày tháng năm sinh, giới tính, nơi cư trú, trình độ học vấn, trình độ kỹ năng nghề, xác nhận tình trạng sức khỏe và vấn đề khác liên quan trực tiếp đến việc giao kết HĐLĐ. Luật không quy định rõ về việc người lao động phải nộp LLTP cho người sử dụng lao động khi giao kết HĐLĐ. Ngoài ra, khoản 1 điều 8 bộ luật này cũng nghiêm cấm việc phân biệt đối xử trong lao động. Do đó, nếu người sử dụng lao động dựa vào LLTP của người lao động để không tuyển dụng hoặc trả lương thấp cho người có án tích… là vi phạm pháp luật lao động. Khoản 2 điều 8 Nghị định 22/2022/NĐ-CP của Chính phủ quy định phạt tiền từ 5 triệu đến 10 triệu đồng đối với người sử dụng lao động là cá nhân, gấp đôi với tổ chức nếu có hành vi phân biệt đối xử trong lao động. Nếu người lao động có căn cứ cho rằng người sử dụng lao động phân biệt đối xử do phiếu LLTP có án tích, cần gửi đơn tới Thanh tra Sở Lao đông- thương binh và xã hội để được bảo vệ theo quy định.
Chấn chỉnh việc lạm dụng phiếu lý lịch tư pháp
Theo thống kê của Sở Tư pháp, tính từ đầu năm 2023 đến hết ngày 18-12-2023, Sở tiếp nhận và giải quyết hơn 31 nghìn hồ sơ (tăng 30% so với năm 2022). Tại phụ lục ban hành kèm Chỉ thị số 23/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ về việc đẩy mạnh cải cách hành chính cấp phiếu LLTP đã tổng hợp 154 thủ tục hành chính có yêu cầu về LLTP, trong đó không có thủ tục nộp phiếu LLTP khi xin việc, ký kết HĐLĐ tại doanh nghiệp. Tuy nhiên, theo quy định của Luật LLTP, cá nhân có quyền yêu cầu cấp phiếu LLTP số 1 mà không bị giới hạn mục đích sử dụng. Cũng vì điều này, một số tổ chức, doanh nghiệp lạm dụng yêu cầu cá nhân phải có phiếu LLTP khi nộp hồ sơ tuyển dụng. Việc lạm dụng này có thể dẫn đến phân biệt đối xử trong quan hệ lao động, trở thành rào cản tái hòa nhập cộng đồng của những người đã từng bị kết án.
Ngày 20-12, tại hội nghị triển khai thực hiện Chỉ thị số 23/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ về việc đẩy mạnh cải cách hành chính cấp phiếu LLTP tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp, do UBND thành phố tổ chức, Phó giám đốc phụ trách Trung tâm Lý lịch quốc gia (Bộ Tư pháp) Đỗ Thị Thúy Lan phát biểu: Khó nhất hiện nay là chấn chỉnh các doanh nghiệp lạm dụng yêu cầu người lao động nộp phiếu LLTP, nhưng hiện trong Nghị định 82/2020/NĐ-CP của Chính phủ về xử phạt vi phạm hành chính không có quy định xử phạt việc lạm dụng phiếu LLTP. Vì thế việc bổ sung chế tài xử lý các doanh nghiệp, cá nhân lạm dụng việc yêu cầu người dân xuất trình phiếu LLTP không đúng quy định là cần thiết. Trước mắt, các địa phương tăng cường tuyên truyền, phổ biến tới các hiệp hội, doanh nghiệp để quán triệt thực hiện đúng quy định về tuyển dụng lao động, tránh việc yêu cầu các giấy tờ, thủ tục không cần thiết.
Cũng tại hội nghị này, đồng chí Lê Khắc Nam, Phó chủ tịch UBND thành phố chỉ đạo Sở Tư pháp, tiếp tục đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật về LLTP; kịp thời phát hiện, ngăn chặn tình trạng yêu cầu cung cấp phiếu LLTP không đúng quy định pháp luật, gây khó khăn, phát sinh chi phí cho người dân có nhu cầu lao động. Sở Tư pháp phối hợp chặt chẽ với các cơ quan: Trung tâm Lý lịch Tư pháp quốc gia, Công an, TAND, VKSND, Thi hành án dân sự hai cấp và các cơ quan, đơn vị có liên quan trong việc cập nhật, tra cứu, xác minh, trao đổi và cung cấp thông tin LLTP để kịp thời đáp ứng yêu cầu về sử dụng, khai thác thông tin LLTP phục vụ công tác cấp Phiếu LLTP và xóa án tích cho công dân; tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, cải cách hành chính trong cấp phiếu LLTP bảo đảm thuận lợi cho người dân đúng và trước hạn./.
HẢI VÂN
