Chán nản là thất bại

Giám đốc Công ty DMP Đỗ Minh Phương.

- Quan điểm của anh thế nào về khởi nghiệp?

- Theo tôi, khởi nghiệp đơn giản bắt đầu sự nghiệp mới cho riêng mình.

- Vậy khởi nghiệp không kể độ tuổi, quy mô, tính chất công việc?

- Đúng vậy. Ai cũng có thể khởi nghiệp và khởi nghiệp trong bất cứ lĩnh vực nào miễn pháp luật cho phép. Tuy nhiên, phần đông người khởi nghiệp là các bạn trẻ, mới tốt nghiệp đại học, cao đẳng.

- Đó có phải sự khác biệt giữa sinh viên hiện nay và trước kia không?

- So với thời của tôi trở về trước (anh Phương sinh năm 1980), sinh viên ngày nay năng động và có nhiều cơ hội hơn. Trước đây, phần đông sinh viên sau khi tốt nghiệp mong muốn (và tìm mọi cách) kiếm công việc với thu nhập ổn định tại cơ quan nhà nước, doanh nghiệp… Họ xác định đi xin việc. Ngày nay, nhiều sinh viên sau khi ra trường có xu hướng tạo ra công việc cho bản thân và người khác. Đó là khởi nghiệp. Thậm chí, nhiều bạn khi còn ngồi trên ghế giảng đường đã khởi nghiệp từ những công việc “cỏn con” như bán hàng online, lập trang web cá nhân, tạo kênh trên youtobe… để kiếm tiền.

- Khởi nghiệp với sinh viên sau khi tốt nghiệp có những khó khăn gì?

- Theo tôi, thường là kinh nghiệm, kỹ năng, quan hệ, vốn… Tuy nhiên, quan trọng nhất là uy tín và niềm tin. Đối tác thường “ngại” những bạn còn quá trẻ, lại đang trong quá trình khởi nghiệp.

- Khó khăn ắt có thuận lợi?

- Đó là điều tất nhiên. Thuận lợi dễ thấy nhất là có rất nhiều thông tin cũng như kênh giúp các bạn tiếp cận lĩnh vực, ngành nghề mình muốn khởi nghiệp. Thêm vào đó, gia đình, xã hội cũng như chính quyền, cơ quan chức năng ngày càng quan tâm và ủng hộ khởi nghiệp. Trước đây, khi nghe nói về kinh doanh riêng sau khi ra trường, bố mẹ nhìn tôi như “người giời” và phản đối kịch liệt. Sau phải thuyết phục mãi ông bà mới xuôi, nhưng “mặc kệ muốn làm gì thì làm”.

- Để quá trình khởi nghiệp thành công, các bạn trẻ mới ra trường cần những gì?

- Rất, rất nhiều (trầm ngâm). Theo tôi, trước tiên các bạn phải có kế hoạch rõ ràng, cụ thể và phải được những người có kinh nghiệm trong lĩnh vực, ngành nghề đó, cũng như các nhà đầu tư, ngân hàng… phản biện. Và phải phản biện tốt. Ngoài ra, các bạn phải trang bị cho mình kiến thức, trang bị kỹ năng, học hỏi kinh nghiệm, tạo các mối quan hệ, xây dựng niềm tin…

Không gian tại PUSH Co-working thu hút nhiều bạn trẻ khởi nghiệp tới làm việc.

- Nhiều người cho rằng, khởi nghiệp muốn thành công phải tạo ra sự khác biệt. Anh nói sao về điều này?

- Điều này đương nhiên đúng (cười thoải mái). Muốn có được thành công, phải tạo ra sự khác biệt trong dịch vụ, sản phẩm. Khác biệt ở chỗ, cách thức xử lý vấn đề đó cũng như tạo cho đối tượng mà mình hướng tới cách trải nghiệm mới mẻ. Chẳng hạn, trước đây người đi mua gạo đơn giản chọn loại gạo mình muốn sau đó đưa lên cân, trả tiền và mang về. Còn hiện nay, nhiều người đi mua gạo muốn được trải nghiệm, hay ít nhất xem qua video clip, tranh ảnh… về quy trình từ cấy lúa, chăm sóc, xay xát ra sao để yên tâm có được gạo an toàn.

- Sau khi ra trường, thay vì đi làm tại cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp… để học hỏi và tích luỹ kinh nghiệp, không ít bạn trẻ lại theo hết lớp tập huấn này, khoá đào tạo về khởi nghiệp sau đó “liều lĩnh” khởi nghiệp. Anh nói sao về thực tế này?

- Theo tôi, việc học không bao giờ là thừa. Vấn đề nằm ở chỗ, học như thế nào, việc học có phục vụ mục đích của mình hay không. Nhiều giảng viên, chuyên gia tư vấn khởi nghiệp… nói rất hay trong khi chưa bao giờ khởi nghiệp. Thực tế “nói dễ, làm khó”. Tôi đánh giá rất cao những người tự học để khởi nghiệp. Bên cạnh đó, cần rèn luyện bản lĩnh bằng cách trải nghiệm thực tế, kể cả chịu rủi ro, thất bại. Học hỏi kinh nghiệm của người khác là rất tốt, nhưng không phải lúc họ đang thành công mà học cách vượt qua những khó khăn tương tự mà mình đang phải đối đầu.

- Anh đã từng thất bại chưa?

- Khá nhiều (cười thoải mái). Năm 2015, DMP đối mặt với tình trạng phần đông nhân viên thiếu kinh nghiệm, khách hàng phàn nàn, doanh số thụt lùi, nợ ngày càng tăng… Khi đó, tôi cảm nhận công ty của mình như tình cảnh đất nước ta năm 1945 sau khi giành được độc lập phải đối diện với cả “giặc đói”, “giặc dốt” lẫn giặc ngoại xâm. Học tập cách Đảng, Chính phủ và Bác Hồ diệt các loại giặc như thế nào, tôi ưu tiên tháo gỡ từng khó khăn riêng. Đó là tăng cường tập huấn cho các nhân viên, đàm phán với các bạn ấy chậm lương hay trả lương từng phần, tăng lượng bán hàng bằng cách thêm ưu đãi, dịch vụ, giảm giá… để tăng doanh thu. Nửa năm sau, những khó khăn cơ bản được đẩy lùi. Tôi nắm trong tay đội ngũ nhân viên “thiện chiến”, khách hàng ít phàn nàn hơn và công ty có vốn tái đầu tư, mở rộng kinh doanh…

- Anh có lời khuyên gì với những bạn trẻ có ý định khởi nghiệp?

- Phải không được “hoang tưởng”. Những dự án, mô hình trong trường học không thể bê nguyên áp dụng trong thực tế. Và không thể “thấy người ta ăn khoai, vác mai đi đào”. Phải lường trước, khởi nghiệp là câu chuyện đầy khó khăn. Cái “đầu tiên” cần chuẩn bị không phải “tiền đâu”. Ngoài kiến thức, kỹ năng, kinh nghiệm, mối quan hệ…, quan trọng là chuẩn bị tâm lý đối đầu và đứng dậy sau mỗi thất bại. Các bạn cần ý thức, từ khởi nghiệp đến thành công không dễ dàng và thành công không bao giờ đến với những người dễ nản chí!

- Trân trọng cảm ơn anh!