Bất chấp dịch bệnh COVID-19, nhiều quốc gia tại châu Á vẫn gia tăng chi tiêu quốc phòng nhằm đối phó với thách thức về an ninh trong khu vực.
Tàu khu trục Nhật Bản hoạt động trên Biển Hoa Đông. Ảnh: JMSDF
Theo báo cáo thường niên “Quyết toán quân sự” (Military Balance) vừa công bố, chi tiêu quốc phòng trên toàn cầu trong năm 2020 vào khoảng 1,83 nghìn tỷ USD, tăng 3,9% so với dự toán theo tình hình thực tế. Báo cáo do Viện Nghiên cứu Chiến lược Quốc tế (IISS) có trụ sở tại Anh thực hiện cho biết, con số này chỉ thấp hơn một chút so với năm 2019. Tuy vậy, khi xét về tỷ lệ phần trăm theo GDP, chi tiêu quân sự trên toàn cầu tăng từ mức trung bình 1,85% vào năm 2019 lên 2,08% trong năm 2020. Theo báo cáo do ảnh hưởng của đại dịch COVID19, sản lượng kinh tế toàn cầu giảm 4,4%. Bất chấp suy thoái kinh tế, chi tiêu quốc phòng năm 2020 vẫn ở mức gần bằng chi tiêu của năm 2019. Điều đó phản ánh cuộc cạnh tranh về an ninh ngày càng gia tăng giữa các quốc gia. Xu hướng này nhiều khả năng sẽ không đảo ngược trong ngắn hạn vì không có gì bảo đảm môi trường an ninh ở Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương sẽ sớm ổn định trong thời gian tới.
Đánh giá về mức chi tiêu quân sự trên toàn cầu, nhà phân tích chiến lược Fenella McGerty tại IHS Jane lưu ý, mức gia tăng chi tiêu quốc phòng của Mỹ và Trung Quốc chiếm 2-3% trong tổng mức gia tăng 3,9% chi tiêu nói trên. Ngân sách quốc phòng của Mỹ tăng 6,3% vào năm 2020 và mức tăng của Trung Quốc khoảng 5,2% vào năm 2020, thấp hơn 0,7% so với năm 2019.
Australia –cường quốc tại khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương cũng gia tăng chi tiêu quốc phòng. Bất chấp dịch bệnh, Australia dự tính sẽ chi khoảng 42,75 tỷ đô la Australia, tương đương 2,19% GDP của nước này cho giai đoạn 2021-2022 và dành 2,38% GDP cho giai đoạn 2023-2024. Cùng với Nhật Bản và Ấn Độ, Australia cũng đang bị ảnh hưởng bởi các chính sách cứng rắn của Trung Quốc, đặc biệt trong lĩnh vực thương mại và kinh tế.
Mỹ đang tỏ ra lo lắng về mức gia tăng chi tiêu quốc phòng của Trung Quốc. Theo báo cáo “Quyết toán quân sự” của IISS, chiến lược hiện đại hóa quân đội của Trung Quốc là lý do khiến Mỹ tăng cường chi tiêu cho hoạt động nghiên cứu, phát triển (R&D) và mua sắm vũ khí. Các hoạt động hàng hải của Trung Quốc ở biển Đông, biển Hoa Đông, Ấn Độ Dương và sự hiện diện ngày càng gia tăng của nước này tại Vịnh Belgal, biển Arab khiến các cường quốc hàng hải và nhiều quốc gia tại Đông Nam Á, phải nâng cao năng lực quân sự.
Tại Đông Nam Á, nhiều quốc gia bắt đầu tăng chi tiêu quốc phòng. Singapore tăng mức chi tiêu, lên tới 11,56 tỷ USD. Philippines và Indonesia cũng thực hiện các bước đi tương tự. Theo một số nhà phân tích, hành vi mở rộng ảnh hưởng của Trung Quốc, vấn đề tranh chấp trên biển Đông và mối đe dọa của chủ nghĩa khủng bố thúc đẩy những quốc gia này ưu tiên vấn đề an ninh.
Tại Đông Bắc Á, Nhật Bản thông qua khoản chi tiêu quốc phòng cao kỷ lục 5,34 nghìn tỷ yên (51,7 tỷ USD) cho năm 2021. Mức ngân sách này tăng 0,5% so với năm 2020. Ngân sách quốc phòng của Nhật Bản tăng liên tiếp trong 9 năm qua, nhằm đối phó với các mối đe dọa trong khu vực. Hành vi ngày càng quyết đoán hơn của Trung Quốc cùng mối đe hạt nhân và tên lửa của Triều Tiên là một trong những lý do khiến Nhật Bản tiếp tục tăng chi tiêu quốc phòng. Dịch bệnh COVID-19 ảnh hưởng toàn diện và sâu rộng đến các lĩnh vực kinh tế - xã hội trong khu vực. Tuy vậy, việc gia tăng chi tiêu quốc phòng cho thấy những thách thức về an ninh mà Nhật Bản, Ấn Độ, Australia và các chính phủ tại Đông Nam Á đang phải đối mặt cũng rất lớn.
HỒNG ANH
