Nhân viên y tế lấy mẫu xét nghiệm COVID-19 tại Đại Liên, tỉnh Liêu Ninh, Trung Quốc. Ảnh: AFP
Giới khoa học nhận định làn sóng COVID-19 thứ hai, thậm chí thứ ba đang tấn công nhiều quốc gia và vùng lãnh thổ châu Á, đưa khu vực này vào giai đoạn chống dịch mới được dự báo sẽ khó khăn bởi virus SARS-CoV-2 đã biến chủng với khả năng lây lan mạnh hơn.
Nhiều quốc gia và vùng lãnh thổ châu Á đang chứng kiến số ca nhiễm mới và tử vong liên tục tăng. Như Philippines, ngày 4-8 thông báo thêm 6.352 ca mắc mới, số ca bệnh mới ghi nhận trong ngày cao nhất tại khu vực Đông Nam Á và cao thứ ba thế giới (sau Mỹ và Ấn Độ). Trong khoảng 1 tuần qua, số ca nhiễm mới trong ngày ở quốc gia Đông Nam Á này tăng liên tiếp từ mức trên 4.000 lên hơn 5.000 và nay vượt qua 6.000 ca. Hai tháng sau khi nới lỏng các biện pháp hạn chế nhằm hồi sinh nền kinh tế, các ca mắc mới tại Philippines tăng hơn 6 lần, đến ngày 4-8 là 112.593 ca, trong khi số ca tử vong cũng tăng gấp đôi lên 2.115 ca.
Indonesia cũng là điểm nóng dịch ở khu vực khi liên tiếp ghi nhận khoảng 2.000 ca mắc mới mỗi ngày và số ca tử vong nhiều nhất Đông Nam Á.
Làn sóng lây nhiễm mới cũng xuất hiện tại Đông Bắc Á, khu vực vốn kiểm soát hiệu quả được làn sóng lây nhiễm thứ nhất. Trong những ngày qua, Nhật Bản ghi nhận số bệnh nhân COVID- 19 tăng mạnh, trong đó có những ngày hơn 1.000 ca nhiễm mới.
Tình trạng dịch bệnh tái bùng phát tại nhiều nước và vùng lãnh thổ châu Á trong gần 1 tháng qua khiến số ca mắc COVID-19 ở khu vực này tăng nhanh. Hiện châu Á đứng thứ hai thế giới về số ca mắc COVID-19 với 4.555.058 ca tính đến hết ngày 4-8, chỉ sau khu vực Bắc Mỹ (5.715.557 ca).
Lý giải về làn sóng dịch thứ hai tấn công châu Á, giới chuyên gia cho rằng một phần nguyên nhân là từ những ca ngoại nhập. Tại Hàn Quốc, đây là một trong những yếu tố chính dẫn tới đợt lây nhiễm mới nhất ở nước này. Gần 20 người dương tính với virus SARS-CoV-2 trên tàu đánh cá nước ngoài cập cảng Hàn Quốc tiếp xúc với khoảng 200 người, từ đó gây ra các chùm lây nhiễm. Những ổ dịch mới tại hai tỉnh Cát Lâm và Hắc Long Giang của Trung Quốc được cho cũng bắt nguồn từ các ca ngoại nhập. Tại Việt Nam, các chuyên gia xác định chủng virus ở người bệnh tại Đà Nẵng là chủng mới xâm nhập từ bên ngoài. Ngoài ra, làn sóng thứ hai có cơ hội bùng phát là do không bảo đảm được giãn cách xã hội sau khi các biện pháp hạn chế được nới lỏng. Như tại Nhật Bản, đợt bùng phát mới được cho bắt nguồn từ các quán bar, hàng karaoke, nơi rất đông người, nhân viên và khách hàng thường xuyên tiếp xúc gần.
Bên cạnh đó, các chuyên gia cũng cho rằng tại các nước và vùng lãnh thổ từng chống dịch thành công, chính tâm lý chủ quan, lơ là, mất cảnh giác xuất hiện trong cuộc chiến dài lâu với dịch bệnh là một phần nguyên nhân khiến COVID-19 tái bùng phát. Nhiều người dân có dấu hiệu ho, sốt tỏ ra không quan tâm với suy nghĩ rằng “COVID-19 đã được kiểm soát”.
Trước tình hình hiện nay, nhiều nơi ở châu Á phải tái áp đặt các biện pháp hạn chế, phong tỏa, kiểm soát đi lại, thực hiện giãn cách xã hội, bắt buộc đeo khẩu trang… Như Philippines tái áp dụng biện pháp phong tỏa nghiêm ngặt vùng thủ đô Manila và các tỉnh lân cận từ ngày 4-8, hay Nhật Bản cân nhắc ban bố tình trạng khẩn cấp. Tăng cường xét nghiệm, truy dấu và cách ly cũng là những công cụ hữu hiệu các nước và lãnh thổ ở châu Á dựa vào để chiến đấu với làn sóng lây nhiễm mới.
Tại Việt Nam, thực hiện chỉ thị của Thủ tướng Chính phủ về việc thực hiện phòng, chống dịch COVID-19 trong tình hình mới, nhiều tỉnh, thành phố đồng loạt tái triển khai các biện pháp mạnh mẽ, quyết liệt với phương châm mới: “Mỗi người dân là một chiến sĩ, mỗi ngôi nhà, thôn bản, xóm, làng, khu phố là một pháo đài chống dịch”.
Bên cạnh đó, yếu tố quan trọng để chuẩn bị đối đầu với làn sóng thứ hai chính là mở rộng xét nghiệm và tăng cường năng lực của hệ thống y tế. Một số quốc gia sẽ phải tìm cách cân bằng giữa khôi phục kinh tế và kiểm soát dịch bệnh ở mức hệ thống y tế công cộng có thể xử lý được. Đại dịch COVID-19 chính là lời nhắc nhở về sự cần thiết phải tiếp tục tái đầu tư vào y tế cộng đồng để có thể sẵn sàng đối phó với mọi dịch bệnh.
Cho dù châu Á đang vất vả chống chọi với làn sóng COVID-19 thứ hai, song Giáo sư y khoa Dale Fisher tại Đại học Quốc gia Singapore nhận định châu lục này có khả năng kiểm soát dịch tốt “chừng nào các quốc gia có thể xác định các ca mắc bệnh và dập tắt những trường hợp lây nhiễm trong cộng đồng”. Theo giáo sư, về tổng thể, châu Á đang làm rất tốt nhờ vào hành vi của cộng đồng trong khu vực, là “cộng đồng người dân tôn trọng chính phủ, và chính phủ đang đưa ra các hướng dẫn rõ ràng về những gì sẽ làm”. Đó có thể coi là chìa khóa để châu Á vượt qua những thách thức trong giai đoạn chống dịch mới.
