Châu Âu nỗ lực tự chủ

Khả năng cạnh tranh của EU

Khả năng cạnh tranh của EU trở thành chủ đề trọng tâm của hội nghị thượng đỉnh. Điều này càng trở lên cấp bách trong bối cảnh nền kinh tế toàn cầu đầy biến động, các nhà lãnh đạo EU cần phải tìm cách tăng cường vị thế của liên minh trên trường quốc tế.

Nhiều chuyên gia cảnh báo, Mỹ đang nới rộng khoảng cách về năng suất lao động so với châu Âu, làm dấy lên lo ngại khu vực này sẽ đối mặt với “cuộc khủng hoảng năng lực cạnh tranh”. Dữ liệu được công bố gần đây cho thấy, năng suất của khu vực euro (eurozone) giảm 1,2% trong quý 4- 2023 so với cùng kỳ năm trước. Trong khi đó ở Mỹ, năng suất tăng 2,6% trong cùng kỳ. Điều này cho thấy Mỹ đang có mức tăng trưởng năng suất lao động cao gấp đôi so với EU và Anh trong 2 thập niên qua. Ông Bart van Ark, Giám đốc Điều hành Viện Năng suất tại Anh cho biết, về lâu dài, dự kiến tăng trưởng năng suất ở Mỹ sẽ cao hơn so với châu Âu.

Trên mặt trận kinh tế, EU cũng đang đối mặt với nhiều thách thức, từ căng thẳng thương mại với Trung Quốc, đến cuộc chiến thuế quan do Mỹ phát động thời gian qua. Thực trạng này khiến EU cần tăng cường năng lực cạnh tranh và nâng cao tính tự chủ chiến lược cởi mở và khả năng phục hồi của châu Âu để duy trì sự thịnh vượng và vị thế của khối.

Ông Friedrich Merz, người sẽ trở thành Thủ tướng Đức trong những ngày tới, bày tỏ quan ngại sâu sắc về nguy cơ EU rơi vào cuộc khủng hoảng tài chính nghiêm trọng. Ông cảnh báo rằng nhiều quốc gia thành viên đang gánh vác mức nợ công quá lớn, đẩy khu vực vào tình thế bấp bênh tương tự cuộc khủng hoảng tài chính trước đây. Theo ông Merz, nếu không có những biện pháp kiểm soát chặt chẽ hơn đối với tài chính công, EU có thể sớm đối mặt với làn sóng bất ổn kinh tế trầm trọng, đe dọa sự ổn định của cả khối. Tuy nhiên, những áp lực mới từ Mỹ đối với EU trong việc tăng chi tiêu quốc phòng đang làm dấy lên câu hỏi về khả năng duy trì chính sách tài khóa nghiêm ngặt trên.

Cùng nhau tìm kiếm giải pháp

Đứng trước những thách thức khổng lồ, lựa chọn duy nhất cho châu Âu là tiến lên hoặc đối mặt với nguy cơ bị bỏ lại phía sau. Đây là thời điểm để EU tái định hình vai trò quốc tế của mình. Thông qua việc đồng thuận trong các chính sách phát triển, EU có thể củng cố không chỉ vai trò kinh tế mà còn khẳng định vị trí là trụ cột địa chính trị toàn cầu. Chủ tịch Hội đồng châu Âu António Costa nhấn mạnh 3 lĩnh vực ưu tiên chính: đơn giản hóa các quy định; bảo đảm nguồn cung năng lượng ổn định; phát triển liên minh tiết kiệm và đầu tư.

EU đang có nhiều nỗ lực cắt giảm thủ tục hành chính nhằm cải thiện khả năng tiếp cận vốn cho doanh nghiệp ở châu Âu. Chỉ thị “Đơn giản hóa Omnibus” dài 52 trang mới được EU công bố, dự kiến miễn trừ các công ty nhỏ khỏi nghĩa vụ báo cáo về tính bền vững và giảm bớt các yêu cầu minh bạch chuỗi cung ứng. Cải cách này được quảng bá là nỗ lực nhằm loại bỏ các tầng lớp quan liêu đang tiêu tốn thời gian và tiền bạc của doanh nghiệp châu Âu, đồng thời đặt họ vào thế bất lợi so với các đối thủ có chi phí thấp hơn ở Trung Quốc và Mỹ.

Báo cáo “Tương lai của năng lực cạnh tranh châu Âu” do cựu Chủ tịch Ngân hàng Trung ương châu Âu Mario Draghi thực hiện và được Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen trình bày tại hội nghị, đề xuất một số giải pháp quan trọng để thúc đẩy ngành công nghiệp hydro tại châu Âu. Mặc dù còn đối mặt với một số thách thức, việc phát triển ngành công nghiệp hydro mở ra nhiều cơ hội lớn. Ngành này có thể tạo ra hàng triệu việc làm mới, thúc đẩy đổi mới công nghệ và giúp châu Âu giảm sự phụ thuộc vào nguồn cung năng lượng từ các nước bên ngoài, từ đó tăng cường an ninh năng lượng.

Một ưu tiên khác của châu Âu trong thời gian tới, đó là giảm sự phụ thuộc vào các nước thứ ba, đặc biệt là Mỹ và Trung Quốc, nhất là trong các lĩnh vực công nghệ mang tính đột phá như điện toán đám mây và lượng tử, trí tuệ nhân tạo, cùng các hệ thống tự động.

Nhiều nhà quan sát nhận định, trong bối cảnh đối mặt với những thách thức và xáo trộn về an ninh cũng như kinh tế, những quyết định được các nhà lãnh đạo EU đưa ra tại hội nghị được dự báo góp phần định hình cục diện thế giới trong thời gian tới. EU có lẽ đã nhận ra rằng không thể tiếp tục phụ thuộc vào các quốc gia khác trong việc bảo an ninh và ổn định kinh tế mà cần chuẩn bị các bước đi quyết đoán để tự đứng vững.