Chèo Hải Phòng “trở lại” Thủ đô

Vở chèo “Mưa đỏ” của Đoàn Chèo Hải Phòng công diễn tại Hà Nội, được công chúng Thủ đô đánh giá cao.

Đưa câu chuyện hôm nay vào sân khấu truyền thống

Trưởng Đoàn Chèo Hải Phòng Nguyễn Văn Vận cho biết, tháng 7-2023, sau khi công diễn và truyền hình trực tiếp trên sóng Đài Phát thanh và Truyền hình Hải Phòng, Đoàn mang vở diễn “Mưa đỏ”, do soạn giả Đức Minh chuyển thể chèo từ kịch bản cùng tên của nhà văn Chu Lai, NSND Trịnh Thúy Mùi đạo diễn, Đoàn Chèo Hải Phòng dàn dựng tái hiện khúc tráng ca về cuộc chiến đấu anh hùng của những sinh viên “xếp bút nghiên lên đường chiến đấu”, cùng các chiến sĩ là những người con từ khắp vùng miền đất nước, trong đó có Hải Phòng, tại Thành cổ Quảng Trị mùa hè năm 1972, biểu diễn tại Nhà hát lớn Hà Nội trong 2 đêm 30, 31-7.

Mang đến sân khấu chèo “làn gió mới”, tái hiện câu chuyện chiến tranh và con người thời hậu chiến, nhưng vẫn nóng hổi tính thời sự hôm nay, vở chèo “Mưa đỏ” của Đoàn Chèo Hải Phòng được giới chuyên môn đánh giá là nỗ lực “làm mới” sân khấu bằng vấn đề đương thời và thành công ngay từ đêm diễn đầu tại Nhà hát lớn Hà Nội vốn kén người xem. Từng đọc tiểu thuyết “Mưa đỏ” của nhà văn Chu Lai, PGS.TS Phan Trọng Thưởng, cựu chiến binh, nguyên Phó chủ tịch Thường trực Hội đồng Lý luận, phê bình văn học nghệ thuật Trung ương nhận định: Vở chèo “Mưa đỏ” là sự “lột xác” ngoạn mục từ tiểu thuyết, chuyển thể thành vở chèo rất xúc động. “Qua vở diễn, tôi thấy mở ra hướng mới đối với nghệ thuật chèo. Với tư cách là người xem, một cựu chiến binh, cũng là người nghiên cứu về sân khấu, tôi thấy đây là vở diễn hết sức thành công” - PGS.TS Phan Trọng Thưởng đánh giá.

Còn TS Trần Đoàn Lâm, Chủ tịch Hội đồng biên tập chuyên khảo nghiên cứu Việt Nam cho rằng, chiến tranh luôn là đề tài khó xử lý trên sân khấu truyền thống. “Kịch bản văn học đã hay, tác giả kịch bản chuyển thể Đức Minh và các nghệ sĩ, diễn viên Đoàn Chèo Hải Phòng thể hiện tốt, gây xúc động lớn với người xem. Tôi rất thích chủ đề tư tưởng của vở diễn, bên cạnh ca ngợi sự hy sinh, sự anh hùng, bất khuất của phía chúng ta, còn cảm thông với những mất mát ở phía bên kia mà hình tượng của hai bà mẹ gặp nhau tại nghĩa trang Trường Sơn nói lên tất cả”, TS Trần Đoàn Lâm phân tích.

Thông tin từ Đoàn Chèo Hải Phòng cho biết, cách đây 36 năm, Đoàn lần đầu lưu diễn phục vụ công chúng Thủ đô tại Cung Văn hóa lao động hữu nghị Việt Xô vào tối 10-8-1987, vinh dự đón cố Tổng Bí thư Nguyễn Văn Linh đến thưởng thức. Lần thứ hai trở lại Thủ đô lưu diễn, tối 31-7, trong đêm diễn thứ 2 tại Nhà hát lớn Hà Nội, vở chèo “Mưa đỏ” của Đoàn Chèo Hải Phòng đón Phó thủ tướng Trần Hồng Hà, Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Tạ Quang Đông tới xem và tặng hoa cổ vũ các nghệ sĩ…

Xúc động thông điệp tri ân

Lý giải việc vở chèo “Mưa đỏ” được lựa chọn biểu diễn tại sân khấu Nhà hát lớn Hà Nội vào đúng dịp tháng 7- 2023, Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao Trần Thị Hoàng Mai cho biết, đây là sự khẳng định tinh thần tri ân, “Uống nước nhớ nguồn” của cả nước, đặc biệt của lãnh đạo và nhân dân Hải Phòng trong tháng 7 này. “Cuộc chiến khốc liệt tại Thành cổ Quảng Trị góp phần để đất nước thống nhất, hòa bình hôm nay. Ngành Văn hóa Hải Phòng mang đến vở diễn đến sân khấu Thủ đô như nén tâm nhang tri ân những người hy sinh xương máu vì độc lập, tự do của Tổ quốc.”.

Nhân vật trong vở diễn hầu hết là sinh viên các trường đại học ở miền Bắc, nhập ngũ năm 1972, chiến đấu ở Thành cổ Quảng Trị, thời kỳ đất nước bước vào giai đoạn cuối của cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước. Vở diễn làm sống lại những khoảnh khắc hào hùng, song thấm đẫm những mất mát, hy sinh đó đã chạm tới trái tim của người xem từng chiến đấu tại Thành cổ Quảng Trị. Ông Nguyễn Trọng Hùng, sinh năm 1953, tham gia chiến đấu ở Thành cổ Quảng Trị năm 1972 bày tỏ xúc động sâu sắc khi xem vở chèo “Mưa đỏ” đêm 30-7 tại Nhà hát lớn Hà Nội. “Tôi nhiều lúc lau nước mắt, nhớ lại những đồng đội chiến đấu anh dũng, hy sinh, còn mình được sống. Tôi vẫn nhớ từng người. Sinh viên là chiến sĩ của đại đội tôi vào chiến trường có 13 người, hy sinh hơn một nửa…”. Nhìn lại quá khứ để hướng tới tương lai, ông Hùng bày tỏ mong muốn thế hệ trẻ luôn nhớ truyền thống hào hùng của dân tộc, phát huy truyền thống của cha ông, xây dựng đất nước vững mạnh hơn.

Mang vở chèo “Mưa đỏ” về sân khấu Thủ đô trong những ngày tháng 7, vở diễn nhận được sự quan tâm thưởng thức của công chúng Hà Nội, trong đó có không ít người trẻ. Chị Trần Anh Thi, ở quận Hoàn Kiếm (Hà Nội) nhận xét: “Trước đây, tôi nghĩ rằng đề tài chiến tranh phù hợp hơn với điện ảnh, hoặc sân khấu kịch. Nhưng khi xem “Mưa đỏ”, tôi thấy cách diễn của Đoàn Chèo Hải Phòng rất hiện đại, gần gũi với giới trẻ hơn so với các tác phẩm sân khấu truyền thống khác”./.