(HPĐT)- Không để “lỡ nhịp” trong cuộc đua tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương, Liên minh châu Âu (EU) đưa ra nhiều cách tiếp cận, gần đây nhất là chiến lược “Cửa ngõ toàn cầu”, nhằm gia tăng sự có mặt khu vực này. Các nước thuộc Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) hấp dẫn, đầy tiềm năng và được đặt vào vị trí trung tâm của chiến lược này.
Liên minh châu Âu đặt nhiều kỳ vọng vào chiến lược "Cửa ngõ toàn cầu". Ảnh: Europa
Điểm nóng trên “bàn cờ” chiến lược
Tình hình thế giới hiện có sự biến động nhanh, khó đoán định, xuất hiện xu hướng dịch chuyển sự phát triển kinh tế về châu Á, chuyển dịch “quyền lực” từ Tây sang Đông, dẫn đến sự thay đổi tương quan lực lượng giữa các nước lớn. Tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương, cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn nhằm gia tăng ảnh hưởng, nâng cao vị thế, uy tín ngày càng quyết liệt, kéo theo việc các nước phải thay đổi chiến lược nhằm bảo đảm lợi ích tại khu vực quan trọng này. Mỹ đưa ra chiến lược “Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương tự do và rộng mở”, thành lập nhóm “Bộ tứ” (Mỹ, Australia, Nhật Bản, Ấn Độ), Liên minh quân sự AUKUS (Australia - Anh - Mỹ). Trung Quốc đưa ra sáng kiến “Vành đai và con đường” (BRI).
Trước sự cạnh tranh ngày càng quyết liệt đó, EU đưa ra cách tiếp cận mới đối với khu vực này thông qua chiến lược “Cửa ngõ toàn cầu”. Chiến lược là tập hợp các kế hoạch với mục tiêu thúc đẩy chính sách phát triển kinh tế và đối ngoại; đồng thời bảo đảm lợi ích, an ninh cũng như các giá trị của châu Âu trong khu vực.
Trước khi chiến lược “Cửa ngõ toàn cầu” được chính thức công bố, việc EU hướng tới châu Á - Thái Bình Dương theo phương thức mới được dư luận thế giới phỏng đoán thông qua nhiều động thái quân sự. Tháng 2-2021, Bộ Quốc phòng Pháp xác nhận cho tàu ngầm đi qua biển Đông, tiếp theo hai tàu chiến của nước này tham gia cuộc tập trận chung với đồng minh ở vùng biển Nhật Bản. Cuối tháng 12-2021, tàu khu trục Bayern của Hải quân Đức đến Singapore, chuyến đi đầu tiên của một tàu chiến nước này đến khu vực Đông Á từ hai thập niên qua. Bên cạnh các hoạt động quân sự, “Cửa ngõ toàn cầu” còn hướng tới kết nối cơ sở hạ tầng quốc tế từ nay đến năm 2027, tập trung vào lĩnh vực chuyển đổi kỹ thuật số, chuyển đổi năng lượng sạch, giao thông,… với số tiền lên tới 325 tỷ USD, trong đó hơn 20 tỷ tài trợ không hoàn lại theo các chương trình hỗ trợ bên ngoài của EU; 153 tỷ USD đến từ Quỹ châu Âu về phát triển bền vững; 164 tỷ USD từ các tổ chức tài chính phát triển và tài chính châu Âu…
Vị trí trung tâm của ASEAN
Tương tự như nhiều chiến lược khác, chiến lược “Cửa ngõ toàn cầu” tập trung làm sâu sắc hơn quan hệ với các đối tác trong khu vực châu Á - Thái Bình Dương dựa trên cam kết và sáng kiến hiện có. ASEAN là đối tác chủ yếu của chiến lược này.
Đặc biệt, sự kiện Diễn đàn hợp tác khu vực châu Á - Thái Bình Dương diễn ra tại Paris (Pháp) vào tháng 2-2022 thêm phần khẳng định quyết tâm của EU trong việc tiếp cận nhanh khu vực quan trọng này. Diễn đàn thu hút hơn 60 quan chức ngoại giao của các nước thành viên EU, ASEAN, các nước Đông Á, Nam Á cùng một số quốc đảo Nam Thái Bình Dương. Ngày 14-12, nhân dịp kỷ niệm 45 năm quan hệ ASEAN-EU, các nhà lãnh đạo của hai khu vực quan trọng trên thế giới họp tại Brussels (Bỉ), cho thấy tầm quan trọng của các đối tác Đông Nam Á với EU và mối quan hệ nâng lên tầm "chiến lược" trong năm 2020 đang được triển khai một cách thực chất.
Theo nhận định của nhiều nhà phân tích quốc tế, để “ghi điểm” tại khu vực, EU cần coi ASEAN là trọng tâm trong chính sách hợp tác, bởi ASEAN đang ở “thời điểm vàng” phát triển. Cùng với đó, ASEAN nằm ở vị trí trung tâm kết nối Ấn Độ Dương với Thái Bình Dương, nơi cư ngụ của khoảng 630 triệu người, nền kinh tế lớn thứ năm thế giới với tổng sản phẩm quốc nội (GDP) gần 3 nghìn tỷ USD, theo nhiều dự báo đến năm 2050 trở thành nền kinh tế lớn thứ tư thế giới. Ngoài ra, EU cũng cần đẩy mạnh quan hệ hợp tác với các nước ASEAN, theo hướng đa dạng hóa trên tất cả lĩnh vực, hỗ trợ các cơ chế, cấu trúc an ninh do ASEAN định hình, dẫn dắt./.
xuân nhi (tổng hợp)
