Lực lượng Cảnh sát giao thông kiểm tra phương tiện trên đường bộ.
(HPĐT)- Sau 16 năm thực hiện Luật Giao thông đường bộ (GTĐB) 2008 và các văn bản quy phạm pháp luật, liên quan đến hướng dẫn thi hành xử phạt các trường hợp vi phạm trật tự an toàn giao thông đường bộ trên địa bàn Hải Phòng nói riêng, cả nước nói chung đang bộc lộ một số bất cập, dẫn đến nhiều tình huống xử phạt gây tranh cãi, ảnh hưởng đến uy tín của lực lượng chức năng và khó khăn cho người vi phạm. Do đó, rất cần sự thống nhất để bảo đảm sự nghiêm minh của pháp luật…
Nhiều quy định còn mơ hồ
Tại cuộc giám sát thực hiện chính sách pháp luật về bảo đảm trật tự an toàn giao thông do Đoàn giám sát số 3 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội tiến hành tại thành phố Hải Phòng vừa qua, Phó giám đốc Sở Giao thông- Vận tải Nguyễn Minh Tuấn thông tin: Một số quy tắc giao thông trong Luật GTĐB 2008 còn chưa thống nhất dẫn đến vướng mắc trong quá trình thực hiện. Cụ thể, về sử dụng làn đường quy định tại Khoản 1, Điều 13 “người điều khiển phương tiện chỉ được chuyển làn đường ở những nơi cho phép”, thế nhưng trên thực tế lại không có quy định nơi cho phép chuyển làn, thậm chí cũng không giao cơ quan nào giải thích vấn đề này.
Cũng liên quan đến làn đường, do không có giải thích cụ thể nên mỗi cơ quan, thậm chí mỗi cá nhân hiểu một kiểu. Một trong những vướng mắc chính là xử lý lỗi xe vượt trên cầu. Theo điểm b, Khoản 5, Điều 14, cấm vượt đối với phương tiện lưu thông trên “cầu hẹp có 1 làn xe”. Do không có dấu phẩy (,) giữa từ "cầu hẹp có 1 làn xe", nên mặc định được hiểu cấm vượt đối với cầu phải có đủ 2 điều kiện là “cầu hẹp” và “có 1 làn xe”. Ngoài ra, từ “có 1 làn xe” cũng không quy định rõ là có 1 làn xe cả cầu hay có 1 làn xe mỗi chiều đi và thực tế cũng không thể tìm thấy cây cầu nào có đủ điều kiện như vậy, cho dù lỗi vượt xe trên cầu rất nguy hiểm, tiềm ẩn nguy cơ gây tai nạn cao. Liên quan đến Điều 14, điểm c, Khoản 5 cấm vượt xe ở đường vòng, đầu dốc nhưng không có quy định liên quan đến 2 trường hợp này. Cụ thể, theo Quy chuẩn quốc gia về báo hiệu đường bộ (QC41.2019) chỉ có biển báo đường cong và không có biển báo đường vòng. Đầu dốc cũng không có quy định ngoài có biển báo độ dốc của toàn cây cầu, vì thế khó có cơ sở để xác định đâu là đầu dốc, đâu là giữa dốc và đâu là đỉnh dốc.
Việc áp dụng Luật GTĐB hiện nay còn nhầm lẫn giữa Khoản 6 Điều 85 (quyền hạn về quản lý giao thông) và điểm b, Khoản 2, Điều 37 (quyền hạn về tổ chức giao thông). Theo đó, các cấp UBND được quyền quản lý giao thông, nhưng chỉ có Chủ tịch UBND cấp tỉnh (giao cho cơ quan chuyên ngành) mới có thẩm quyền tổ chức giao thông (bao gồm quy định về đường 1 chiều, đường đôi, cắm biển báo giao thông…). Theo luật sư Nguyễn Đào Tơ, Trưởng Văn phòng Luật sư Hoàng Huy (Hà Nội), cơ quan chuyên ngành (ở đây là Sở Giao thông- Vận tải) sẽ thực hiện tổ chức giao thông, các địa phương muốn tổ chức giao thông phải được Sở Giao thông- Vận tải chấp thuận (hoặc nghiệm thu), không được tự ý tổ chức giao thông, vì không phải cơ quan chuyên ngành, cho dù có văn bản ủy quyền. Luật sư Nguyễn Đào Tơ đưa ví dụ: Nếu 1 tuyến đường đi qua 3-4 quận, mỗi lãnh đạo quận lại tự ý tổ chức giao thông theo kiểu riêng, giao thông sẽ bị rối loạn.
Những vướng mắc cần tháo gỡ
Luật GTĐB đi vào cuộc sống 16 năm qua, những bất cập và không còn phù hợp với tình hình thực tế rất cần có sự thay đổi, vừa thuận lợi cho người tham gia giao thông, vừa bảo đảm để lực lượng chức năng tính xử lý tình huống đúng đắn, phù hợp thực tiễn.
Theo Phó giám đốc Sở Giao thông- Vận tải Nguyễn Minh Tuấn, một trong những bất cập về dừng, đỗ xe chiếm một phần đường xe chạy là phải có cảnh báo nguy hiểm phía trước và sau xe. Nếu ở các tuyến đường ngoài đô thị sẽ hợp lý, vì phần lớn đường ngoài đô thị cho phép xe chạy với tốc độ cao, nhưng áp dụng với việc đỗ xe trong đô thị chưa hợp lý, nhất là đối với đường một chiều hoặc đường đôi. Liên quan đến vấn đề này, anh Đào Trọng Việt, thành viên diễn đàn An toàn Văn hóa giao thông Hải Phòng cho rằng trong đô thị, nơi không cấm đỗ xe, các xe phần lớn đều đỗ sát nhau, không có khoảng trống để đặt biển cảnh báo. Thậm chí nếu có đặt biển cảnh báo, việc phải trông… biển còn khó hơn trông xe, bởi biển có thể bị lấy mất bất cứ lúc nào. Không những thế, Khoản 1 Điều 19 “phải cho xe dừng, đỗ sát theo lề đường, hè phố theo chiều đi, bánh xe gần nhất không được cách quá 0,25 m”, thế nhưng trong các loại văn bản của ngành Giao thông- Vận tải, không có văn bản định nghĩa thế nào là lề đường. Quy định về đèn tín hiệu giao thông hiện cũng đang gây tranh cãi về vượt đèn vàng. Theo quy định chung, đèn đỏ là cấm đi, đèn xanh được phép đi, đèn vàng “phải dừng lại trước vạch dừng, trường hợp đi quá vạch dừng hoặc quá gần vạch dừng nếu dừng lại thấy nguy hiểm thì được đi tiếp”. Nếu như đèn vàng nhưng xe vượt qua vạch, thì đó là vi phạm về vạch, không có quy định vi phạm về vạch là vi phạm về đèn. Tuy nhiên, trong QC41.2019, vạch trước đèn tín hiệu giao thông lại thuộc nhóm vạch không cấm đè.
Được biết, ngoài các quy định trên, Luật GTĐB còn nhiều quy định đặt ra chưa sát với thực tế như về cài dây an toàn, sử dụng làn đường, vượt xe, chuyển làn, quy định về các loại phương tiện…, cần thay đổi. Điều cần thiết là hệ thống các văn bản quy phạm pháp luật về giao thông đường bộ phải được nghiên cứu, ban hành có hệ thống, thống nhất, tránh chồng chéo, bảo đảm về công tác quản lý nhà nước, tạo thuận lợi cho các cơ quan, đơn vị, người dân và bảo đảm an toàn giao thông.
BÀI: MAI LÂM
