Thông qua các điểm giao dịch xã, NHCSXH tuyên truyền đến người dân về chương trình vay vốn.
Trong ảnh: Người dân giao dịch tại điểm giao dịch NHCSXH xã Đại Hà (huyện Kiến Thụy)
(HPĐT)- Thực hiện các Quyết định 29/2014/QĐ-TTg và 02/2020/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về “tín dụng đối với hộ gia đình và người nhiễm HIV, người sau cai nghiện ma túy, người điều trị nghiện các chất dạng thuốc phiện bằng thuốc thay thế, người bán dâm hoàn lương” (người lầm lỡ), Ngân hàng Chính sách xã hội (NHCSXH) Hải Phòng giúp các hộ tiếp cận vốn vay, góp phần tiếp thêm sức mạnh để họ vượt qua mặc cảm, vươn lên hòa nhập cộng đồng. Tuy nhiên, sau 6 năm (2014-2020), việc triển khai chương trình cho vay còn hạn chế.
Hỗ trợ người lầm lỡ hòa nhập cộng đồng
Theo các Quyết định 29 và 02, gia đình hoặc người sau cai nghiện ma túy, bán dâm hoàn lương được vay từ 20-30 triệu đồng để phát triển kinh tế, ổn định cuộc sống. Chương trình này được thí điểm thực hiện tại 15 tỉnh, thành phố, trong đó có Hải Phòng.
Theo đánh giá của NHCSXH chi nhánh Hải Phòng và tổ chức đoàn thể nhận ủy thác, việc cho vay các đối tượng lầm lỡ rất cần thiết bởi với những cải thiện gần đây về điều trị, chăm sóc y tế và xã hội, nhu cầu về việc làm cho người sống chung với HIV và người sau cai nghiện ma túy ngày càng trở nên cấp thiết. Việc cung cấp các dịch vụ tín dụng, tiết kiệm nhỏ, phù hợp với nhóm đối tượng này được xác định là một trong những chiến lược và giải pháp hữu hiệu giúp nhóm đối tượng này tự tạo việc làm, độc lập hơn về mặt kinh tế, tái hòa nhập cộng đồng. Chương trình bước đầu giúp những người nhiễm HIV, người sau cai nghiện ma túy, người bán dâm được vay vốn để khởi sự kinh doanh, tự tạo thu nhập và phần nào tự lo cuộc sống của bản thân và gia đình. Cũng từ thực tế kiểm tra sử dụng vốn, phần lớn cuộc sống của người được vay vốn cải thiện đáng kể.
Ví dụ trường hợp anh Bùi Văn T, thôn Quỳnh Hoàng 2, xã Nam Sơn (huyện An Dương). Anh T., bị bạn bè rủ rê và mắc nghiện ma túy. Được gia đình động viên, khi địa phương triển khai chương trình điều trị nghiện thay thế bằng thuốc Methadone, anh T., là những người đầu tiên đăng ký cai nghiện bằng phương pháp này. Nhờ cách điều trị hiệu quả, anh dần lấy lại sức khỏe, dồn công sức để lao động nuôi bản thân và đỡ đần vợ con, bố mẹ. Được NHCSXH cho vay 30 triệu đồng theo Quyết định 29, anh T., đầu tư phát triển chăn nuôi. Đến nay, gia đình anh nuôi 20 con lợn thịt, 200 con ngan và mấy đàn gà. Hay như trường hợp gia đình chị Trần Thị Anh V., ở phường Đằng Lâm (quận Hải An) được vay 30 triệu đồng từ NHCSXH. Thông qua Hội Phụ nữ phường, gia đình chị tiếp cận nguồn vốn vay ưu đãi này để xây lán làm mộc. Đến nay, kinh tế gia đình chị ổn định, hoàn thành trả nợ ngân hàng.
Cần điều chỉnh phù hợp
Tuy đạt hiệu quả thiết thực song theo báo cáo của NHCSXH chi nhánh Hải Phòng, sau 6 năm (2014-2020) triển khai chính sách tín dụng cho người lầm lỡ, đến cuối năm 2020, dư nợ cho vay của chương trình đạt 394 triệu đồng với 15 hộ còn dư nợ. Trong khi nguồn vốn cho vay của chương trình này được Trung ương phân bổ 415 triệu đồng. Con số này cho thấy, tuy chương trình mang lại hiệu quả thiết thực nhưng việc cho vay còn hạn chế.
Theo báo cáo của NHCSXH chi nhánh Hải Phòng, nguyên nhân của tình trạng này do việc triển khai còn gặp một số vướng mắc. Đơn cử, theo quy định, để cho vay phải có xác nhận của chính quyền địa phương, nhưng chính quyền các địa phương đều khó có thể xác nhận người bán dâm hoàn lương. Cũng do quy định này nên bản thân người lầm lỡ mặc cảm không tiếp cận nguồn vốn. Bên cạnh đó, một số địa phương, tổ chức, tổ tiết kiệm và vay vốn ngại trong triển chương trình. Theo phản ánh của các địa phương, nhu cầu vay vốn của các trường hợp lầm lỡ khá nhiều. Tuy nhiên, ngân hàng chỉ giới hạn cho vay ưu đãi trong một chương trình hoặc dự án. Nếu đã vay ở dự án khác thì không được vay theo chính sách này. Do đó, đề nghị ngân hàng xem xét lại điều kiện để người lầm lỡ tiếp cận vốn vay.
Được biết, chương trình kết thúc giải ngân vào 31-12-2020. Năm 2021, Chính phủ giao Bộ Lao động-Thương binh và Xã hội chủ trì, phối hợp các bộ, ngành có liên quan đánh giá kết quả đạt được và tác động của chính sách, báo cáo Thủ tướng Chính phủ xem xét quyết định việc mở rộng thực hiện Quyết định trên phạm vi cả nước. Trong trường hợp được tiếp tục triển khai và mở rộng, để chương trình thực sự phát huy hiệu quả, trở thành giải pháp thiết thực hỗ trợ người lầm lỡ tái hòa nhập cộng đồng, cần thêm sự vào cuộc tích cực của các tổ chức hội, đoàn thể nhận ủy thác vốn vay và chính quyền địa phương các cấp. Trong đó, bên cạnh việc tuyên truyền để giảm kỳ thị trong xã hội, các tổ chức tín chấp vay vốn cũng phải quan tâm, coi người lầm lỡ là một đối tượng vay vốn, đồng thời kết nối với các tổ chức xã hội, các nhóm đồng đẳng, tự lực, câu lạc bộ địa phương... quan tâm, giúp đỡ kịp thời giúp họ sản xuất, kinh doanh, buôn bán ổn định./.
Hà Minh
