Chợ truyền thống trong làn sóng kinh doanh online

5 giờ sáng, khi nhiều người còn đang say ngủ, bà Nguyễn Thị Hòa, 56 tuổi đã trở dậy, đạp xe ra chợ đầu mối lấy hàng rồi trở về góc sạp quen giữa khu chợ dân sinh cũ.

Mấy bó cải xanh, rổ cà chua, mớ rau muống còn đẫm sương sớm được bà bày ngay ngắn trên tấm bạt đã sờn mép. Hơn 20 năm nay, nhịp sống của bà gần như không đổi. Vẫn góc chợ ấy, vẫn tiếng rao quen ấy, vẫn những vị khách cũ từng đi chợ sáng như một thói quen khó bỏ. Nhưng bà bảo: "Chợ bây giờ khác rồi. Ngày trước sáng nào cũng đông người mua bán. Giờ người trẻ ít đi chợ hơn, toàn đặt trên điện thoại”.

Câu chuyện của bà Hòa không phải chỉ là chuyện riêng của một tiểu thương.

Vài năm trở lại đây, sự bùng nổ của thương mại điện tử và mạng xã hội đã làm thay đổi mạnh mẽ cách người Việt mua sắm. Theo báo cáo của Google, Temasek và Bain & Company, quy mô nền kinh tế số Việt Nam năm 2025 ước đạt 45 tỷ USD, trong đó thương mại điện tử tiếp tục tăng trưởng nổi bật.

Chỉ với vài cú chạm màn hình điện thoại, người tiêu dùng đã có thể mua từ mớ rau, con cá đến quần áo, mỹ phẩm mà không cần bước chân ra khỏi cửa. Một chiếc điện thoại, theo cách nào đó, đang trở thành một khu chợ mới.

Ở một căn nhà nhỏ cuối ngõ, chị Phạm Thu Trang bắt đầu ngày làm việc không phải bằng việc mở cửa hàng, mà bằng cách dựng điện thoại, bật đèn và livestream bán mỹ phẩm. Một buổi phát trực tiếp thuận lợi có khi bằng mấy ngày bán trực tiếp. Không cần thuê mặt bằng lớn, không phụ thuộc khách qua đường, chị Trang tiếp cận hàng nghìn người mua chỉ qua mạng xã hội và các sàn thương mại điện tử.

Sự thay đổi ấy phản ánh rõ một thực tế: Thương mại online đang mở ra cơ hội lớn cho lớp người bán hàng mới, nhanh nhạy công nghệ, biết tận dụng xu hướng tiêu dùng hiện đại.

Dẫu vậy, chợ truyền thống vẫn chưa dễ mất đi. Bởi chợ không chỉ là nơi mua bán. Đó còn là một phần nhịp sống, là tiếng mặc cả, là câu chuyện đầu ngày, là nơi nhiều người vẫn muốn tự tay chọn từng mớ rau, con cá cho bữa cơm gia đình. Ở đó có sự gần gũi mà những cú chạm màn hình khó thay thế hoàn toàn.

Thực tế cho thấy chợ truyền thống không thể chỉ đứng yên nếu muốn tồn tại. Nhiều tiểu thương giờ cũng bắt đầu thay đổi: dùng chuyển khoản, nhận giao hàng quanh khu phố, nhờ con cháu đăng bài bán giúp. Đó là dấu hiệu cho thấy chợ truyền thống đang học cách dần thích nghi với thời đại số.

Có lẽ, vấn đề không nằm ở chuyện chợ truyền thống hay kinh doanh online bên nào sẽ thắng thế. Xã hội sẽ luôn đi tới. Và để cái mới không xóa hẳn cái cũ, để giữa những đơn hàng chốt qua màn hình, tiếng rao nơi chợ sớm vẫn còn cơ hội ngân lên thì sự thay đổi để thích nghi là điều tất nhiên. Tuy nhiên, với nhiều tiểu thương truyền thống như bà Hòa, cuộc chuyển mình ấy không dễ dàng, cần sự chung tay giúp sức của các tổ công nghệ số cộng đồng một cách kiên trì, bền bỉ.