Chống phong tỏa trên luồng vào cảng biển: Lưu danh những công nhân - chiến sĩ bảo đảm hàng hải

Hải đăng Long Châu hôm nay. Ảnh: Đức Nghĩa

Chiến trường là luồng tàu vào cảng

Theo tài liệu của Tổng công ty Bảo đảm an toàn hàng hải miền Bắc (xuất bản năm 2011): Tháng 3-1967, đế quốc Mỹ bắt đầu thả thủy lôi xuống các cửa sông; từ ngày 4-8-1967, chúng mở nhiều đợt đánh phá, phong tỏa cảng Hải Phòng. Với mục tiêu không để cho địch thực hiện dã tâm phong tỏa cảng, Ty Đảm bảo hàng hải tổ chức nhiều đài quan sát thủy lôi và máy bay địch trên nhiều cửa sông, cửa biển; thành lập các trạm giao thông, huy động đội tàu Tự Lực, Giải Phóng bám biển trong mọi tình huống, làm nhiệm vụ xung kích từ Quảng Ninh- Hải Phòng đến sông Gianh (Quảng Bình). Những năm ấy, 72 đài quan sát của Ty Đảm bảo hàng hải là bộ phận quan trọng để đếm máy bay, đếm bom, thủy lôi chờ nổ, cung cấp thông tin cho lực lượng vũ trang và ngành đường biển Việt Nam, góp phần dẫn dắt tàu ra vào cảng an toàn, đồng thời giúp công tác rà phá đạt hiệu quả cao.

Tại địa bàn Hải Phòng, vùng bị hứng chịu nhiều bom đạn là đảo Long Châu, nơi có ngọn đèn biển của Ty Đảm bảo hàng hải. Trong những năm chống phong tỏa, công nhân đảo đèn phải chiến đấu với 238 trận máy bay Mỹ oanh tạc với khoảng 5.000 tấn bom đạn. Tiếp đó là hải đăng Hòn Dấu hứng chịu 116 trận oanh tạc. Trong đó, ngày 27-4-1967, không lực Mỹ sử dụng bom lade điều khiển từ xa phá sập tháp đèn, nhưng chỉ sau 24 giờ, đèn lại sáng dẫn dắt tàu thuyền về bến an toàn. Cùng với việc quan sát, thông tin và chống trả những đợt máy bay Mỹ oanh tạc, Ty Đảm bảo hàng hải cùng với lực lượng Hải quân và ngành đường biển Việt Nam (trong đó có Cảng Hải Phòng) tổ chức thực hiện thanh thải trên luồng và nghiên cứu thiết bị rà phá thủy lôi. Tháng 5-1967, thiết bị phá thủy lôi đầu tiên ra đời được đặt tên là PĐ67 sử dụng rà phá thủy lôi MK42. Cuối năm 1967, Bộ Giao thông - Vận tải quyết định đổi tên PĐ thành ĐB (đường biển) để ghi nhận công lao sáng chế của ngành Đường biển.

Những công nhân của ngành Bảo đảm hàng hải và cán bộ, chiến sĩ Hải quân Việt Nam còn chủ động tháo gỡ thành công nhiều bom từ trường của địch. Đặc biệt, ngày 18-10-1967, họ tháo gỡ thành công quả bom từ trường tại khu Xi măng để nghiên cứu. Đến ngày 13-11-1967, đội phá thủy lôi phá nổ quả bom từ trường đầu tiên tại Hải Phòng bằng công nghệ kéo tôn. Những năm tiếp theo, đế quốc Mỹ liên tiếp thả bom, thủy lôi xuống vùng biển phía Bắc trong các đợt đánh phá. Những chiến công của ngành Bảo đảm hàng hải tiếp tục dày thêm. Đầu tháng 1-1973, luồng Nam Triệu được công bố thông tuyến, kể từ đó các tàu nước ngoài đến Cảng Hải Phòng an toàn.

Khúc tráng ca trên những dòng sông, cửa biển

Với hàng nghìn trận chiến đấu trực tiếp và gián tiếp, ngành Bảo đảm hàng hải tham gia rà, phá hàng nghìn quả bom từ trường và thủy lôi được thả xuống khắp miền Bắc. Trong điều kiện thiếu thốn, nhưng với sự phối hợp đồng bộ từ lực lượng Hải quân, công binh Cảng Hải Phòng và sự giúp đỡ của nhân dân, hàng nghìn thiết bị nổ nằm dưới đáy các dòng sông, bờ biển được tháo dỡ và kích nổ, mở luồng cho tàu vào cảng an toàn. Từ những thiết bị thô sơ ban đầu, càng về sau thiết bị rà phá thủy lôi, bom mìn được thiết kế hiện đại hơn. Thủy lôi, bom Mỹ thả xuống những dòng sông, cửa biển, được phá dỡ an toàn, thông luồng cho những con tàu ra, vào cảng từ Hải Phòng đến sông Gianh. “Đánh địch mà đi, mở đường mà tiến, bảo đảm cho tàu thuyền cập bến trong mọi tình huống” là quyết tâm của những người công nhân - chiến sĩ ngành Bảo đảm hàng hải Việt Nam. Những tuyến luồng, cửa biển nhanh chóng được khơi thông, sạch bom mìn địch; những đảo đèn luôn sáng, xứng đáng là “Mắt ngọc của Tổ quốc” trên vịnh Bắc bộ. Quyết tâm ấy làm nên những chiến công của người chiến sĩ Bảo đảm hàng hải, hỗ trợ cho tàu thuyền. Năm 1965 đến 1968, nhờ sự an toàn về luồng lạch, hoa tiêu cảng đưa đón hơn 1.500 lượt tàu ra vào, trong đó có 158 tàu tải trọng trên 1,5 vạn tấn; các cảng tiếp nhận hơn 2,6 triệu tấn lương thực, hơn 1 triệu tấn sắt thép, hơn 5.000 tấn thuốc nổ, góp sức xây dựng, bảo vệ miền Bắc và chi viện tiền tuyến miền Nam.

Những năm tháng hào hùng đó, ngành Bảo đảm hàng hải chịu nhiều hy sinh, mất mát. Theo tài liệu của Tổng công ty Bảo đảm an toàn hàng hải miền Bắc, trong cuộc chiến chống phong tỏa thủy lôi trên luồng tàu, cửa biển dẫn vào các cảng từ sông Gianh đến Hải Phòng - Quảng Ninh, có 13 chiến sĩ của ngành Bảo đảm hàng hải hy sinh trong lúc trực tiếp rà phá thủy lôi, 13 người bị thương, 3 ca nô bị chìm, 10 tàu phá lôi bị hư hỏng. Tại 72 trận địa quan sát thủy lôi, 10 chiến sĩ đã ngã xuống khi làm nhiệm vụ quan sát máy bay và đếm, đánh dấu vị trí thủy lôi, bom từ trường rơi.

Từ trận chiến đấu cuối vào năm 1973, nửa thế kỷ qua, với sự góp sức của Ty Đảm bảo hàng hải (nay là Tổng công ty Bảo đảm an toàn hàng hải miền Bắc), các tuyến luồng luôn thông thoáng, an toàn cho tàu thuyền ra vào. Hệ thống dẫn đường cho tàu qua hệ thống định vị vệ tinh GPS ngày càng phát triển, nhưng những đảo đèn đêm đêm vẫn sáng, cần mẫn phối hợp dẫn tàu vào cảng. Và quan trọng hơn cả, ngọn hải đăng với lá cờ Tổ quốc còn đánh dấu chủ quyền quốc gia trên biển, nơi mỗi lần được nhìn thấy, ai cũng tự hào…/.