Chủ động kiểm soát ô nhiễm không khí dịp cuối năm

Thời tiết bất lợi làm tăng nguy cơ ô nhiễm

Theo trang web dự báo chất lượng không khí của Trung tâm Quan trắc môi trường miền Bắc (thuộc Cục môi trường) ngày 25/10, chỉ số không khí (AQI) của Hải Phòng ở ngưỡng 108, đứng thứ 2 trong 5 tỉnh, thành phố có chỉ số không khí kém nhất toàn quốc.

Với chỉ số này, những người nhạy cảm nên hạn chế hoạt động mạnh và giảm thời gian hoạt động ngoài trời. Trước đó, ngày 24/10, chỉ số không khí Hải Phòng ở ngưỡng 55, mức trung bình. Trong đó, khu vực Kinh Môn có chỉ số AQI là 50, ngưỡng tốt, khu vực Phù Liễn AQI là 55 mức trung bình với hàm lượng bụi mịn trong không khí PM2.5 là 14 µg/m³; bụi PM 10 là 49 µg/m³.

Tính từ đầu năm 2026 đến ngày 24/10 với tổng số 269 ngày, trên địa bàn thành phố Hải Phòng ghi nhận số ngày có chỉ số không khí ở ngưỡng trung bình chiếm tỷ lệ tới 58%; 31% số ngày có ngưỡng chỉ số tốt; 11% số ngày ở ngưỡng kém.

Thời điểm ghi nhận, nhiều ngày chỉ số ngưỡng kém tập trung trong những tháng 9, 10, 11, 12 và tháng đầu năm. Tháng 1/2026, trên địa bàn thành phố chỉ có 1 chất lượng không khí tốt, 19 ngày kém và 1 ngày xấu, 10 ngày trung bình. Tháng 9/2026, ghi nhận 9 ngày có chất lượng không khí tốt, còn lại trung bình; tháng 10/2029 có 6 ngày tốt, 16 ngày trung bình và ngày 25/10 kém.

Vì sao ô nhiễm không khí thường gia tăng dịp cuối năm? Theo Tiến sĩ Hoàng Dương Tùng, Chủ tịch Hội Không khí sạch Việt Nam, tình trạng ô nhiễm không khí tại Việt Nam có sự khác biệt rõ rệt theo từng thời điểm trong năm.

Vào mùa đông, đặc biệt tại các tỉnh miền Bắc, hiện tượng nghịch nhiệt khiến các chất ô nhiễm bị giữ lại gần mặt đất thay vì phát tán lên tầng khí quyển cao hơn. Đây là nguyên nhân khiến nồng độ bụi mịn và các khí độc tăng mạnh trong nhiều ngày liên tiếp. Bên cạnh đó, các giai đoạn giao mùa thường đi kèm với điều kiện thời tiết bất lợi như ít gió, độ ẩm cao hoặc sương mù, làm giảm khả năng khuếch tán chất ô nhiễm.

Cuối năm 2026, nguy cơ ô nhiễm không khí có thể gia tăng do các yếu tố như tốc độ gió, lượng mưa, độ ẩm và hiện tượng nghịch nhiệt cũng có thể làm thay đổi khả năng khuếch tán, tích tụ chất ô nhiễm.

Theo Đài Khí tượng thủy văn thành phố Hải Phòng, từ tháng 10 - tháng 12/2026, lượng mưa trên địa bàn dự báo thấp hơn trung bình nhiều năm. Trong điều kiện ít mưa, lặng gió hoặc xảy ra hiện tượng nghịch nhiệt, các chất ô nhiễm dễ tích tụ, làm tăng nguy cơ ô nhiễm không khí. Vì vậy, cần tăng cường kiểm soát nguồn phát thải từ giao thông, xây dựng, bụi đường, sản xuất và hoạt động đốt ngoài trời.

Siết chặt kiểm soát các nguồn phát thải

Thời gian qua, thành phố có nhiều giải pháp kiểm soát phát thải. Ngày 25/12/2025, Chủ tịch UBND thành phố ban hành Chỉ thị 18/CT-UBND về triển khai các biện pháp cấp bách kiểm soát ô nhiễm môi trường không khí trên địa bàn thành phố.

Tuy nhiên, chất lượng không khí của thành phố vẫn chịu áp lực lớn từ hoạt động giao thông, xây dựng và sản xuất công nghiệp. Số lượng ô tô, xe máy gia tăng kéo theo lượng khí thải lớn; các công trình xây dựng, nhà máy, khu công nghiệp phát sinh nhiều bụi và khí thải. Tình trạng đốt rác sinh hoạt, rơm rạ và phụ phẩm nông nghiệp vẫn diễn ra, làm gia tăng nguy cơ ô nhiễm.

Ngoài bụi mịn PM2.5, không khí còn chứa các chất ô nhiễm như bụi PM10 từ hoạt động xây dựng, giao thông, công nghiệp và khí NO₂ chủ yếu phát sinh từ phương tiện giao thông, quá trình đốt nhiên liệu hóa thạch. Nhiều nguồn phát thải cùng tác động khiến tình trạng ô nhiễm không khí ngày càng phức tạp.

Với yêu cầu phòng ngừa từ sớm, ngày 17/9/2026, Văn phòng UBND thành phố có Công văn số 12049/VP-NNMT về việc triển khai một số nhiệm vụ, giải pháp quản lý chất lượng môi trường không khí;

Ngày 30/9/2026, Sở Nông nghiệp và Môi trường có công văn số 12962/SNNMT-QLMT về việc tăng cường thực hiện các giải pháp nhằm quản lý chất lượng môi trường không khí trên địa bàn thành phố. Thực hiện chỉ đạo, các địa phương trên địa bàn thành phố tập trung các biện pháp để giảm thiểu thấp nhất những hoạt động tác động xấy đến môi trường không khí.

UBND xã Tứ Kỳ vừa có thông báo và yêu cầu các phòng chuyên môn, các tổ chức, đơn vị, các thôn, các cơ sở sản xuất, kinh doanh, hộ dân trên địa bàn xã nghiêm túc triển khai kiểm soát các nguồn gây ô nhiễm không khí.

Các cơ sở sản xuất, kinh doanh, xây dựng phải thực hiện nghiêm các quy định về bảo vệ môi trường; thường xuyên kiểm tra, bảo dưỡng thiết bị, hệ thống xử lý khí thải, bảo đảm không vượt quy chuẩn cho phép.

Tuyệt đối không đốt rác thải, phụ phẩm nông nghiệp, cỏ dại, rác sinh hoạt ngoài trời. Tăng cường kiểm tra, xử lý các trường hợp vi phạm về khí thải, bụi, tiếng ồn tại các công trình xây dựng, khu dân cư.

Xã phối hợp với lực lượng Công an các tổ chức đoàn thể giám sát thường xuyên, kiểm tra, kịp thời phát hiện và xử lý nghiêm các hành vi gây ô nhiễm môi trường không khí. Các thôn tăng cường nắm bắt tình hình, phản ánh kịp thời các vụ việc gây ô nhiễm môi trường.

Việc kiểm soát chặt chẽ từ mỗi cơ sở sản xuất, mỗi công trình xây dựng, mỗi địa phương góp phần để nguy cơ chất lượng không khí kém những tháng mùa đông - xuân được giảm bớt.