Chủ động phát triển văn hóa đọc trong cộng đồng

- Việc lan tỏa phong trào đọc sách và xây dựng văn hóa đọc trong cộng đồng luôn được thành phố quan tâm chỉ đạo, các cấp, ngành, địa phương chung sức vào cuộc. Đồng chí có thể cho biết một số kết quả nổi bật đạt được trong công tác này thời gian qua?

- Công tác lan tỏa phong trào đọc sách và xây dựng văn hóa đọc trong cộng đồng được cả hệ thống chính trị từ thành phố đến cơ sở quan tâm và triển khai đồng bộ bằng nhiều giải pháp.

Trong đó, thực hiện Đề án phát triển văn hóa đọc trong cộng đồng đến năm 2020, định hướng đến năm 2030 của Chính phủ, UBND thành phố ban hành nhiều chủ trương, chính sách để thúc đẩy văn hóa đọc trong cộng đồng, qua đó, khơi dậy tinh thần ham đọc sách, hình thành và phát triển kỹ năng đọc trong các tầng lớp nhân dân. Trên cơ sở chỉ đạo của UBND thành phố, Sở Văn hóa và Thể thao, Sở Thông tin và Truyền thông, Sở Giáo dục và Đào tạo, Công an thành phố, Thành Đoàn, Báo Hải Phòng, Đài Phát thanh và Truyền hình Hải Phòng… phối hợp các đơn vị, địa phương ban hành chương trình, kế hoạch tổ chức các hội thi, tọa đàm, sinh hoạt ngoại khóa, các hội thi tuyên truyền giới thiệu sách. Thông qua các hoạt động sôi nổi này xuất hiện nhiều “Đại sứ văn hóa đọc” ở nhiều lứa tuổi, cấp học. Đó là những dấu hiệu đáng mừng về ý thức đọc sách của mỗi con người và về sự hình thành, phát triển văn hoá đọc trong cộng đồng xã hội. Một trong những kết quả nổi bật lan tỏa văn hóa đọc trên địa bàn là sự ra đời và phát triển của nhiều mô hình, hệ thống thư viện ở nhiều địa phương, trường học ngày càng chất lượng và hiệu quả, tạo điều kiện xây dựng môi trường đọc thuận lợi, thân thiện thu hút đông đảo các tầng lớp nhân dân tham gia.

Hệ thống mạng lưới thư viện công cộng trên địa bàn thành phố từng bước được đầu tư, củng cố. Hiện, toàn thành phố có một thư viện cấp thành phố, 12 thư viện quận, huyện, nhiều thư viện cơ sở, thư viện trường học, trung tâm học tập cộng đồng. Bên cạnh đó, từ năm 2020 đến nay, Thư viện Khoa học tổng hợp thành phố bổ sung thêm 11.900 đầu sách, 129 loại báo, tạp chí và 1 xe thư viện lưu động đa phương tiện… Đơn vị cũng tích cực thực hiện công tác luân chuyển và đưa sách đến với bạn đọc, nhất là học sinh và người dân vùng sâu, vùng xa. Mỗi năm, Thư viện Khoa học tổng hợp thành phố thực hiện luân chuyển hơn 42 nghìn bản sách với hơn 300 nghìn lượt, phối hợp các cơ quan chức năng tổ chức nhiều hoạt động ý nghĩa, góp phần khơi gợi, phát triển văn hóa đọc, thu hút đông đảo học sinh, sinh viên, thanh niên, chiến sĩ các lực lượng vũ trang và người dân trên địa bàn tham gia… Thông qua đó, các mô hình phát huy văn hóa đọc, khơi dậy tinh thần ham đọc sách, hình thành và phát triển kỹ năng đọc trong mọi tầng lớp nhân dân, hướng tới mục tiêu xây dựng xã hội học tập và học tập trọn đời.

- Trên thực tế, với nhiều người việc đọc sách chưa trở thành thói quen thường xuyên; phong trào đọc sách trong người dân, nhất là bạn đọc trẻ có chiều hướng giảm. Vậy đâu là nguyên nhân dẫn tới tình trạng này?

- Tôi cho rằng, tùy vào lứa tuổi, trình độ, mỗi người có nhu cầu đọc sách khác nhau. Với người ở tuổi trung niên hoặc cao tuổi thích đọc những cuốn sách in mang đậm tính nhân văn, trí tuệ hoặc văn học kinh điển, sách theo chủ đề ưa thích. Giới trẻ lại thích sử dụng thiết bị công nghệ để đọc, phục vụ nhu cầu tìm kiếm thông tin, giải trí. Trong thời đại số, bạn đọc có xu hướng thích tiếp cận các nguồn thông tin nhanh trên các thiết bị công nghệ (máy tính, tivi, điện thoại thông minh…) hơn là đọc sách. Do vậy, thói quen và xu hướng đọc sách của bạn đọc trên địa bàn thành phố có chiều hướng giảm.

Bên cạnh đó, có thực tế là hệ thống thư viện cơ sở phần lớn chưa được đầu tư đổi mới về cơ sở vật chất, không gian đọc, trang thiết bị chuyên dụng, kinh phí bổ sung sách báo thấp, hiệu quả hoạt động chưa cao. Mặc dù Thư viện Khoa học tổng hợp thành phố có kế hoạch phối hợp các sở, ngành phục vụ sách, báo cho người dân ở từng địa phương, tuy nhiên thư viện cấp quận, huyện là thiết chế quan trọng nên cần được đầu tư, quan tâm để xây dựng, củng cố và phát triển văn hóa đọc của địa phương theo kế hoạch của Chính phủ và UBND thành phố.

- Vậy thời gian tới, Sở Văn hóa và Thể thao thực hiện những giải pháp nào để đưa sách đến bạn đọc, phát triển văn hóa đọc, lan tỏa phong trào đọc sách trong cộng đồng?

- Thời gian tới, Sở Văn hóa và Thể thao chỉ đạo Thư viện Khoa học tổng hợp thành phố, đồng thời phối hợp các sở, ngành, đơn vị liên quan tiếp tục luân chuyển sách đến các thư viện cơ sở, thư viện trường học, các mô hình thư viện khác trên địa bàn thành phố để đưa sách gần hơn với bạn đọc. Đồng thời, Sở thực hiện hiệu quả các hoạt động tuyên truyền: Trưng bày triển lãm sách báo, các cuộc thi “Đại sứ Văn hóa đọc”, “Thiếu nhi tuyên truyền giới thiệu sách”, “Vẽ tranh theo sách báo”; triển khai tốt hoạt động xe thư viện lưu động tới các điểm trường, các cơ sở, nhất là các điểm xa trung tâm trên địa bàn thành phố; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, công nghệ số vào các hoạt động thư viện nhằm góp phần đẩy mạnh văn hóa đọc trong giới trẻ.

Hưởng ứng Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam lần thứ 3 năm 2024, với thông điệp “Sách hay cần bạn đọc”; “Sách quý tặng bạn”; “Tặng sách hay - Mua sách thật”; “Sách hay: Mắt đọc - Tai nghe”, trong đó tập trung vào nội dung đẩy mạnh phong trào đọc sách, lan tỏa tri thức, nét đẹp của văn hóa, con người Việt Nam, Sở Văn hóa và Thể thao chỉ đạo Thư viện Khoa học tổng hợp thành phố tổ chức các hoạt động khuyến đọc; các mô hình phục vụ hiệu quả; tạo các không gian đọc, trải nghiệm văn hóa đọc đổi mới, sáng tạo, thu hút và phù hợp nhằm thúc đẩy phát triển văn hóa đọc trong cộng đồng và hỗ trợ người dân học tập suốt đời. Bên cạnh đó, tổ chức truyền thông trực quan (băng-rôn, khẩu hiệu, pano…) hoặc trực tiếp nhằm tuyên truyền về vai trò, tầm quan trọng của văn hóa đọc; các phương thức sử dụng sách sáng tạo trên không gian mạng để quảng bá, truyền thông về văn hóa đọc và ý nghĩa của Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam năm 2024.

- Trân trọng cảm ơn đồng chí!