(HPĐT)- Thời điểm kỳ thi tuyển sinh vào cao đẳng, đại học “nóng” dần, trước bước ngoặt của cuộc đời, câu hỏi “học ngành gì để không bị thất nghiệp” được bạn trẻ rất quan tâm. Điều này có thể thấy rõ tại các cuộc tư vấn tuyển sinh- hướng nghiệp năm 2023 tổ chức gần đây tại một số trường đại học, THPT trên địa bàn thành phố như Trường đại học Hàng hải, Trường đại học Hải Phòng, Trường THPT Phan Đăng Lưu… Tuy nhiên, trong kỷ nguyên chuyển đổi số, đây không chỉ là băn khoăn của học sinh Hải Phòng, mà với giới trẻ cả nước và toàn cầu.
Những nghiên cứu mới đây dự báo có đến 85% số việc làm mới trên thế giới ở năm 2030 là những công việc chưa từng xuất hiện trước đó. Trong tương lai gần, các loại trí tuệ nhân tạo (AI) sản sinh nội dung như ChatGPT của OpenAI hay Bard của Google có thể tác động đến khoảng 300 triệu việc làm. Theo đó các công việc trợ lý hành chính ở văn phòng có tỷ lệ được tự động hóa cao nhất với 46%; tiếp theo là công việc pháp lý khoảng 44%; đối với các công việc liên quan đến lĩnh vực kiến trúc và kỹ thuật là 37%. Lĩnh vực hỗ trợ kinh doanh, tài chính và kế toán có thể tự động hóa lên tới 35%; lao động các lĩnh vực nghiên cứu khoa học, lập trình cũng có thể bị thay thể bởi AI với tỷ lệ trên 30%.
Vì vậy, vấn đề “học gì” được nhiều học sinh trăn trở là dễ hiểu. Theo nhiều chuyên gia giáo dục, không có ngành nào “bảo đảm an toàn” trước những tác động do AI tạo ra. Nhưng nếu có động cơ, kỹ năng học tập đúng đắn, vẫn “không ngại” AI. Nói cách khác, bạn trẻ nên đặt vấn đề theo hướng “học thế nào để không thất nghiệp” hay “thái độ làm việc thế nào để không bị AI thay thế”. Chỉ bằng có thái độ học tập đúng đắn, rèn thói quen luôn luôn tự học kỹ năng, kiến thức mới, mới giúp bạn trẻ vững tin trên con đường lập nghiệp.
Trước hết, học sinh, sinh viên phải học thực chất, hiểu vấn đề thay vì học vẹt, học kiểu “mì ăn liền”. Hiện, nhiều trường cao đẳng, đại học thay đổi phương pháp đào tạo, nội dung giảng dạy theo hướng cận xu thế hiện đại, giúp sinh viên học chủ động hơn, có tư duy phản biện và biết cách giải quyết vấn đề. Nhưng để chương trình giảng dạy đạt hiệu quả cao trong thực tế, đòi hỏi phải từ hai phía: nhà trường và sinh viên. Do đó, sinh viên cần trách nhiệm cao trong học tập, tránh học đối phó cốt để qua được các kỳ thi; đồng thời liên tục trau dồi, cập nhật kiến thức mới liên quan đến nghề nghiệp gắn với công nghệ 4.0 như AI.
Bên cạnh đó, kỹ năng cần thiết với hầu hết mọi nghề nghiệp và cũng là thứ AI không có, là kỹ năng giao tiếp, xử lý tình huống thực tế, kể cả “ từ trên trời rơi xuống” khi làm việc. Hiện không ít bạn trẻ quan niệm “cái gì không biết thì tra Google”, nên thiếu kỹ năng giao tiếp cũng như những kiến thức cơ bản, nền tảng về kinh tế, văn hóa, xã hội…, dẫn đến lúng túng, khó khăn khi đối mặt với những vấn đề từ đơn giản đến phức tạp phát sinh trong thực tế. Khả năng ứng biến không phải là thứ có sẵn trong trường học, mà tự thân mỗi người trẻ phải chịu khó học hỏi, quan sát, trải nghiệm, tích lũy trong cuộc sống hằng ngày. Nói cách khác, chủ động tiếp cận kiến thức mới, chủ động quan sát, học hỏi chung quanh là cách học để có nền tảng vững chắc về học vấn và nhanh, nhạy trong thực hành. Khi đó, với các bạn trẻ, AI sẽ không thể “giành chỗ” mà chỉ là công cụ hỗ trợ đạt hiệu quả cao hơn trong công việc./.
Minh Phương
