Văn phòng Chủ tịch nước họp báo công bố 13 luật quan trọng về tư pháp, y tế, công nghệ và xây dựng. Các luật này tập trung tháo gỡ điểm nghẽn, tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội.
Chiều 5/1, tại Phủ Chủ tịch, Văn phòng Chủ tịch nước đã tổ chức họp báo trọng thể công bố Lệnh của Chủ tịch nước về 13 dự án luật vừa được Kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XV thông qua. Đây là những đạo luật có ý nghĩa chiến lược, tác động sâu rộng đến mọi mặt đời sống từ tư pháp, y tế, dân số đến hạ tầng công nghệ và xây dựng. Buổi họp báo do Phó chủ nhiệm Văn phòng Chủ tịch nước, Trợ lý Chủ tịch nước Cấn Đình Tài chủ trì.
Trong nhóm các luật về tư pháp, Luật Tương trợ tư pháp về dân sự, Luật Thi hành án dân sự và Luật Giám định tư pháp đóng vai trò xương sống trong việc bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân.
Luật Tương trợ tư pháp về dân sự (38 điều) hướng tới sự hiện đại hóa và hội nhập quốc tế. Luật tập trung hỗ trợ quy trình giải quyết các vụ việc dân sự, hôn nhân, kinh doanh thương mại có yếu tố nước ngoài một cách nhanh chóng. Điều này không chỉ giúp người dân tiếp cận công lý dễ dàng hơn mà còn tạo cơ sở pháp lý vững chắc cho việc thực hiện các điều ước quốc tế mà Việt Nam tham gia.
Đối với Luật Thi hành án dân sự (116 điều), điểm mới nổi bật là việc thể chế hóa các chủ trương của Đảng về cải cách tư pháp. Luật tập trung khắc phục những hạn chế, bất cập trong thực tiễn thi hành án, đảm bảo các bản án của Tòa án được thực thi nghiêm minh. Luật này cùng với Luật Tương trợ tư pháp sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 1/7/2026.
Riêng Luật Giám định tư pháp (hiệu lực từ 1/5/2026) được coi là bước đột phá nhằm nâng cao chất lượng hoạt động tố tụng. Luật gắn liền với các nghị quyết của Bộ Chính trị về đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số quốc gia, giúp đội ngũ giám định viên hoạt động chuyên nghiệp, minh bạch hơn trong công tác phòng, chống tội phạm và tham nhũng.
Một trong những nội dung thu hút sự quan tâm lớn nhất là Luật Dân số. Đây là bước chuyển mình lịch sử từ chính sách "kế hoạch hóa gia đình" sang "dân số và phát triển".
Duy trì mức sinh và thích ứng già hóa: Luật mới đưa ra các biện pháp duy trì mức sinh thay thế vô cùng thực tiễn. Đáng chú ý là chính sách kéo dài thời gian nghỉ thai sản lên 7 tháng đối với lao động nữ sinh con thứ hai; lao động nam được nghỉ 10 ngày làm việc. Ngoài ra, phụ nữ sinh đủ 2 con trước 35 tuổi tại các vùng có mức sinh thấp sẽ được hỗ trợ tài chính và ưu tiên trong việc thuê, mua nhà ở xã hội.
Bảo vệ cân bằng giới tính: Luật nghiêm cấm lựa chọn giới tính thai nhi dưới mọi hình thức. Mọi hành vi thông báo, tiết lộ giới tính thai nhi để phá thai sẽ bị đình chỉ hành nghề khám chữa bệnh nghiêm khắc.
Song hành cùng dân số là Luật Phòng bệnh. Luật khẳng định triết lý "phòng bệnh hơn chữa bệnh", lấy người dân làm trung tâm và chú trọng chăm sóc sức khỏe theo vòng đời. Lần đầu tiên, Luật quy định người dân được hưởng chính sách khám sức khỏe định kỳ hoặc sàng lọc miễn phí ít nhất mỗi năm một lần. Luật cũng bao quát cả các bệnh không lây nhiễm, rối loạn tâm thần và đặc biệt chú trọng "dinh dưỡng 1.000 ngày đầu đời" của trẻ em. Ngân sách nhà nước sẽ đảm bảo kinh phí và thành lập Quỹ phòng bệnh để tạo nguồn tài chính bền vững.
Trong bối cảnh cách mạng công nghiệp 4.0, nhóm luật về công nghệ gồm: Luật Trí tuệ nhân tạo (AI), Luật Chuyển đổi số, Luật Công nghệ cao và Luật Sở hữu trí tuệ được kỳ vọng sẽ đưa Việt Nam trở thành quốc gia số hàng đầu.
Luật Trí tuệ nhân tạo (hiệu lực từ 1/3/2026) là khung pháp lý đầu tiên xác lập việc phát triển AI an toàn, có trách nhiệm. AI được xác định là "hạ tầng trí tuệ quốc gia", động lực tăng trưởng năng suất và năng lực cạnh tranh. Luật tạo môi trường minh bạch cho việc thương mại hóa các sản phẩm AI nhưng vẫn bảo đảm yếu tố nhân văn.
Luật Chuyển đổi số (hiệu lực từ 1/7/2026) tập trung tháo gỡ 5 nhóm điểm nghẽn cốt lõi. Luật không chỉ luật hóa cơ chế tài chính, nhân lực cho quốc gia số mà còn tuyên hủy Luật Công nghệ thông tin cũ để phù hợp với thực tiễn. Cùng với Luật Công nghệ cao, Việt Nam sẽ tập trung nguồn lực làm chủ các công nghệ chiến lược có tính đột phá và lan tỏa.
Về Sở hữu trí tuệ và Chuyển giao công nghệ, các luật sửa đổi nhấn mạnh việc thúc đẩy đổi mới sáng tạo nội sinh. Việc đơn giản hóa thủ tục hành chính và khơi luồng công nghệ giữa doanh nghiệp với các trường đại học, viện nghiên cứu sẽ giúp nâng cao sức cạnh tranh của nền kinh tế.
Cuối cùng là nhóm luật về hạ tầng kỹ thuật nhằm tháo gỡ các vướng mắc về đầu tư, kinh doanh.
Luật Xây dựng (95 điều) được ban hành với tinh thần "thông thoáng, minh bạch, chi phí tuân thủ thấp". Luật đã sửa đổi căn bản các quy định về phân loại dự án, cấp giấy phép xây dựng và quản lý hợp đồng. Việc tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý nhà nước về xây dựng sẽ giúp giảm bớt rào cản cho doanh nghiệp và người dân, thúc đẩy thị trường bất động sản và đầu tư công phát triển lành mạnh.
Luật Hàng không Dân dụng Việt Nam 2025 là bước chuẩn bị quan trọng để ngành hàng không vươn mình trong kỷ nguyên mới. Luật khắc phục triệt để những điểm nghẽn về hạ tầng cảng hàng không, quản lý vận tải và an ninh hàng không, đồng thời đảm bảo sự đồng bộ với các cam kết quốc tế.
Về Quy hoạch đô thị và nông thôn, luật sửa đổi (hiệu lực từ 1/1/2026) tập trung phân cấp, phân quyền cho chính quyền địa phương. Quy trình thủ tục được rút gọn giúp cải thiện môi trường đầu tư, đảm bảo sự phát triển hài hòa giữa đô thị hóa và xây dựng nông thôn mới.
Các nội dung sửa đổi, bổ sung nhằm bảo đảm sự thống nhất, đồng bộ hệ thống pháp luật; tiếp tục rà soát bảo đảm phù hợp tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp cũng như tiếp tục xử lý, tháo gỡ vướng mắc, bất cập phát sinh trong thực tiễn.
N.M (tổng hợp)
.jpg "Đổi mới công tác xây dựng, thi hành pháp luật trong giai đoạn mới")
