Chữa “bệnh thành tích” trong giáo dục

Mỗi mùa tuyển sinh, dư luận thường bức xúc trước việc một số gia đình có con học THCS học lực kém bị giáo viên chủ nhiệm “khuyên” nên học tiếp THPT ở trường tư, học trường nghề hoặc cam kết không thi vào lớp 10 công lập. Nếu “thuận theo” sẽ được tạo điều kiện có “học bạ đẹp”; còn “cố tình” thi, không đỗ trường công lập, ảnh hưởng đến thành tích nhà trường sẽ gặp khó trong xét tuyển học bạ vì bảng điểm thấp. Nguyên nhân của tình trạng này do các tiêu chí đánh giá thi đua của nhà trường, giáo viên với chỉ tiêu tỷ lệ học sinh giỏi, hạnh kiểm tốt, tỷ lệ lên lớp, đỗ tốt nghiệp… Áp lực dồn lên giáo viên, nhà trường. Để “giữ vững thành tích”, giáo viên buộc phải “gợi ý” học sinh, gia đình như vậy... Dẫu đây chỉ là “con sâu bỏ rầu nồi canh”, nhưng tình trạng này xảy ra nhiều năm nay, ảnh hưởng tiêu cực đến tâm lý một bộ phận học sinh, khiến các em chán nản, tự ti, gây bất bình với các gia đình; đồng thời ảnh hưởng đến uy tín của ngành cũng như sự công bằng trong giáo dục. Vì thế, đây không phải lần đầu Sở ra văn bản “nhắc nhở”. Trước đó, tháng 5- 2022, Sở yêu cầu người đứng đầu nhà trường phải chịu trách nhiệm hoàn toàn nếu để xảy ra tình trạng trên.

Thực tế cho thấy, bệnh thành tích trong ngành Giáo dục dù đã “chữa” nhiều lần, nhưng chưa “khỏi dứt điểm”. Thời gian qua, Bộ GD-ĐT ban hành văn bản số 6122 yêu cầu khắc phục bệnh thành tích trong giáo dục, tăng cường quản lý thi cử; chỉ đạo đẩy mạnh công tác thanh tra, kiểm tra, xử lý nghiêm nếu phát hiện sai phạm. Tại Hải Phòng, Sở GD-ĐT cũng đổi mới cách đánh giá thi đua. Trong đó, thay vì lấy kết quả thi vào lớp 10 làm tiêu chí đánh giá hoặc xếp hạng các trường và giáo viên THCS, ngành không đánh giá hoặc chỉ coi tỷ lệ học sinh thi đỗ THPT công lập là tiêu chí phụ, chủ yếu đánh giá chất lượng điểm đỗ vào THPT công lập. Tuy nhiên, bệnh thành tích ăn sâu trong quan điểm của lãnh đạo một số trường, không dễ thay đổi.

Bên cạnh các giải pháp trước mắt, để chữa dứt điểm bệnh thành tích trong giáo dục, cần tiếp tục đổi mới tư duy, quan điểm, cơ chế quản lý, cách đánh giá thi đua một cách đồng bộ, thực chất để tạo chuyển biến thực sự. Ngành Giáo dục không đánh giá thành tích chỉ bằng điểm số, kết quả thi cử, bằng cấp; dám chấp nhận những sự “chưa tốt, chưa đạt” để tìm giải pháp khắc phục hiệu quả, thay vì “làm đẹp báo cáo” bằng “mẹo vặt” kiểu như trên. Mặt khác, cần đổi mới công tác tư vấn, hướng nghiệp, không phó mặc trách nhiệm cho trường THCS, mà cần tăng cường phối hợp giữa trường học với trường nghề, cơ quan quản lý giáo dục trong phân tích, dự báo nhu cầu, xu hướng xã hội và tuyên truyền để học sinh và gia đình hiểu đúng, có định hướng, chủ động lựa chọn đúng đắn./.