(HPĐT)- Cầm trên tay chiếc mũ của người đồng đội đã hy sinh, đại tá Hoàng Xuân Lâm, 96 tuổi, nguyên Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, nguyên Giám đốc Công an thành phố Hải Phòng (ở phường Đông Hải 2, quận Hải An) bồi hồi nhớ lại thời điểm cách đây 50 năm, Đảng bộ, quân và dân thành phố phát huy sức mạnh tổng hợp của chiến tranh nhân dân, cùng cả nước đánh thắng trận tập kích bằng không quân chiến lược 12 ngày đêm của đế quốc Mỹ trên bầu trời Hà Nội, Hải Phòng...
Bộ đội tên lửa chuẩn bị chiến đấu, năm 1972. (Ảnh: Bảo tàng Chiến thắng B-52)
Xây dựng thế trận phòng không nhân dân
Đại tá Hoàng Xuân Lâm cho biết: “Năm 1972, tôi là Phó giám đốc Công an thành phố, giúp việc đồng chí Trần Đông, lúc đó là Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Giám đốc Công an Hải Phòng. Việc đế quốc Mỹ mở rộng chiến tranh tại Việt Nam, đưa máy bay B52 đánh phá miền Bắc không nằm ngoài dự kiến của ta. Do đó, Đảng bộ, quân, dân thành phố có sự chuẩn bị từ trước…”.
Tháng 6-1965, lần đầu đế quốc Mỹ sử dụng máy bay chiến lược B52 ném bom rải thảm khu vực Bến Cát (phía Tây Bắc Sài Gòn). Năm 1966, chúng đưa máy bay B52 ra ném bom tại Quảng Bình, ít lâu sau đánh rộng đến vĩ tuyến 17 vùng Vĩnh Linh (Quảng Trị), với mức độ ngày càng dữ dội. Xuân Mậu Thân 1968, Trung ương Đảng, Bác Hồ, Quân ủy Trung ương nhận định, với tham vọng, dã tâm ngày càng điên cuồng, sớm muộn đế quốc Mỹ cũng đưa B52 ra đánh Hà Nội. Vì vậy, quân và dân miền Bắc nêu cao tinh thần cảnh giác, sẵn sàng đối phó với khả năng Mỹ dùng không quân, kể cả không quân chiến lược đánh phá trở lại.
Tại Hải Phòng, năm 1965, quân và dân thành phố Cảng bắn rơi 17 chiếc máy bay, là chiến công đầu của quân dân đảo Bạch Long Vĩ, lực lượng vũ trang 3 thứ quân phối hợp bảo vệ đường 5. Nhận định chiến tranh phá hoại leo thang ở miền Bắc, Thành ủy Hải Phòng chủ trương vừa đánh địch, vừa duy trì sản xuất trong những tình huống gay go, quyết liệt nhất. Tháng 4-1967, máy bay Mỹ đánh phá trung tâm thành phố hòng “bóp nghẹt hệ thống xăng dầu của miền Bắc” và xóa sổ các nhà máy, xí nghiệp, cắt đứt nguồn chi viện chiến trường miền Nam. Thành ủy Hải Phòng chỉ đạo xây dựng thế trận phòng không nhân dân ở địa phương. Các trung đoàn pháo cao xạ, tên lửa của Bộ Tư lệnh Hải Phòng - đường 5 và Quân chủng Phòng không - Không quân bảo vệ trung tâm thành phố, thị xã Kiến An. Các đơn vị thuộc Bộ Tư lệnh 350 cơ động chiến đấu ở ngoại thành. Trung đoàn 50 đón đánh địch ở hướng Đồ Sơn. Tiểu đoàn 1 bảo vệ đảo Cát Bà. Các lực lượng Hải quân, Công an nhân dân vũ trang, tự vệ tổ chức thành lưới lửa tầm thấp rộng khắp, phối hợp chiến đấu với bộ đội phòng không chủ lực. Thế trận chiến tranh nhân dân được hình thành. Kể từ trận đầu đánh máy bay Mỹ trên đảo Bạch Long Vĩ (ngày 26- 3-1965) đến tháng 3-1968, quân và dân Hải Phòng bắn rơi 200 máy bay Mỹ, được Bác Hồ gửi thư khen…
Quyết tâm đánh thắng B52
Năm 1972, đế quốc Mỹ gây chiến tranh phá hoại lần thứ hai ở miền Bắc với mức độ tàn bạo, ác liệt chưa từng có. Ngày 16-4, lần đầu chúng đưa máy bay chiến lược B52 cùng máy bay chiến thuật, tàu tuần dương và khu trục tấn công ồ ạt vào Hải Phòng, ném hàng trăm tấn bom, bắn hàng nghìn quả đại bác, tên lửa, tàn phá hơn nửa diện tích nội thành, thị trấn Đồ Sơn và 6 xã ven biển, giết hại hàng nghìn người dân vô tội.
“Năm đó, anh Nguyễn Hồng Quân, Phó công an Khu Hồng Bàng, phụ trách đồn Thượng Lý anh dũng hy sinh khi làm nhiệm vụ (sau này được phong Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân). Khi xuống đến nơi, chỉ còn lại chiếc mũ của anh, tôi mang về làm kỷ vật…”, ông Lâm nhớ lại. Biến đau thương thành ngọn lửa hành động cách mạng, lần đầu đánh trả địch sử dụng không kích B52 với quy mô lớn, quân và dân Hải Phòng chiến đấu anh dũng, bắn rơi 10 máy bay (trong đó 1 B52 rơi trên biển), bắn cháy 1 tàu khu trục Mỹ. Từ bài học xương máu này, Đảng bộ, quân và dân thành phố rút kinh nghiệm đối phó với B52 và các chiến thuật, trang bị kỹ thuật mới của địch.
Với sức tàn phá khủng khiếp của máy bay chiến lược B52, nhất là việc thấy “khá suôn sẻ” trong trận đánh tháng 4-1972, đế quốc Mỹ tin rằng chỉ cần mở chiến dịch không kích 3 ngày cũng đủ phá hủy Hà Nội, Hải Phòng và một số trung tâm công nghiệp của miền Bắc. Chúng không ngờ rằng, quân và dân ta chủ động xây dựng thế trận chiến tranh nhân dân, giăng sẵn trận địa hiểm hóc “như thiên la địa võng” trên đất liền, trên sông và trên biển, quyết tâm giáng trả. Cuối năm 1971, theo chỉ đạo của Trung ương, Quân khu và Thành ủy, một số khu phố, cơ quan, xí nghiệp của Hải Phòng tham gia tổng diễn tập đối phó B52. Lực lượng vũ trang 3 thứ quân xây dựng phương án đối phó B52 và chiến thuật mới của địch. Trận đánh nhiều khó khăn ngày 16-4 càng thôi thúc quân ta tìm cách phát hiện B52 trong nhiễu.
Đến tháng 10-1972, “cẩm nang” đánh thắng B52 ra đời. Trước tháng 12- 1972, lực lượng phòng không bảo vệ Hải Phòng gồm Sư đoàn 363 với 2 trung đoàn tên lửa, 2 trung đoàn pháo cao xạ, lực lượng phòng không của Quân chủng Hải quân, Bộ tư lệnh 350 Hải Phòng, Công an nhân dân vũ trang và hàng trăm trận địa bắn máy bay tầm thấp, tầm trung của dân quân, tự vệ được bố trí hoàn thiện, lưới lửa giăng khắp. Cuối tháng 11, Ban Quân sự Thành ủy, Sở chỉ huy phòng không thành phố trực tiếp đôn đốc sơ tán nhân dân ra khỏi các khu phố đông dân và các khu vực trọng điểm; phân tán hàng hóa ra khỏi cảng và các nhà máy, xí nghiệp. Đến hết ngày 18-12, toàn thành phố tổ chức sơ tán 22/27 vạn dân nội thành, chỉ còn 5 vạn người ở lại bám nhà máy sản xuất, chiến đấu và phục vụ chiến đấu. Hệ thống quan sát báo động, các đội cứu thương, cứu hỏa, cứu sập của thành phố và của các huyện, khu phố, cơ quan, xí nghiệp được củng cố…/.
HẢI HẬU
