Bảo Nam
Tham quan các vịnh Cát Bà đầu tháng 3-2017, nhiều khách du lịch nhận xét môi trường vịnh được cải thiện hơn xưa, hầu như không còn rác thải trôi nổi trên mặt nước. Du học sinh Việt Nam ở Ô-xtrây-li-a Nguyễn Văn Tùng cho biết: đến thăm Cát Bà lần thứ 2, tôi vẫn rất thích thú. So với lần đầu tới đây khoảng 5 năm trước, tôi khá hài lòng với cảnh quan và môi trường ở đảo. Tôi không chỉ được ngắm những cảnh đẹp ở đảo Nam Cát, bãi Hoàng Tử… mà còn được ngắm nhìn mặt biển xanh biếc. Cảm giác vừa ngắm phong cảnh của đảo, vừa chạm tay vào dòng nước trong xanh thật thú vị. Trên vịnh có nhiều biển báo nghiêm cấm du khách và người dân xả rác, biển báo tuyên truyền bảo vệ môi trường. Đặc biệt, khi tham quan, du khách dễ dàng bắt gặp các tàu đưa nhân viên đi vớt rác và thu gom rác. Từ lúc đặt chân lên tàu đi ra các vịnh, tôi thực sự ngạc nhiên khi thấy không có nhiều rác ở đảo trong khi đây là một điểm du lịch nổi tiếng thu hút rất nhiều khách thăm quan trong và ngoài nước.
 |
| Ảnh: Duy Lân |
Đổi thay trên bề mặt vịnh có thể dễ dàng thấy được, nhưng để đánh giá chất lượng nước dưới lòng vịnh đòi hỏi nhiều điều kiện khác nhau. Điều này xuất phát từ thực tế phát triển nghề nuôi lồng bè trên vịnh những năm qua. Với 447 bè nuôi dàn trải trên các vịnh thuộc quần đảo Cát Bà, đặc biệt là vịnh Bến Bèo, vịnh Lan Hạ, tạo ra lượng lớn chất thải trực tiếp xuống lòng vịnh, gây ảnh hưởng đến môi trường nước. Theo đánh giá của Ban quản lý (BQL) vịnh Cát Bà, việc nuôi cá gây ảnh hưởng đến môi trường nước. Nguyên nhân gây ô nhiễm chủ yếu do nguồn thức ăn theo hướng “lấy cá nuôi cá”. Các chủ bè khai thác hoặc mua cá nhỏ về xay, thả xuống các lồng nuôi cho cá ăn; phần thức ăn thừa sẽ lắng đọng, tích tụ gây ô nhiễm đáy biển. Hơn nữa, mật độ nuôi hải sản cao, chất thải sinh hoạt không được xử lý, xả trực tiếp xuống vịnh cũng làm gia tăng ô nhiễm nguồn nước.
Theo Giám đốc BQL các vịnh Cát Bà Nguyễn Công Hòa, BQL luôn ưu tiên vấn đề môi trường vịnh lên hàng đầu. Môi trường tác động đến cảnh quan ảnh hưởng đến du lịch trên vịnh. BQL thành lập đội công tác vệ sinh môi trường chuyên thu gom rác trên các tàu du lịch, các hộ nuôi lồng bè và vớt rác trôi nổi trên vịnh. Với 13 thành viên chia làm 3 tổ ở các khu vực Cát Bà, Bến Bèo và Lan Hạ, đội vệ sinh môi trường hoạt động từ 8 – 9 giờ mỗi ngày, thu gom gần 10 m3 rác thải. Bên cạnh đó, ý thức bảo vệ môi trường của người dân và khách du lịch cũng được nâng lên đáng kể, nhất là kể từ khi quần đảo Cát Bà được xếp hạng di tích quốc gia đặc biệt. Nhiều bạn trẻ đến từ mọi miền Tổ quốc tích cực tham gia các hoạt động bảo vệ môi trường vịnh thông qua các “chiến dịch” như: gom rác cho biển cả, làm sạch biển… Do đó, những năm gần đây cảnh quan môi trường trên vịnh được cải thiện rõ rệt. Với chất thải chìm, BQL di chuyển các hộ nuôi thủy sản ở vùng ô nhiễm ra vùng không ô nhiễm; tìm giải pháp cho người dân bảo đảm nuôi thủy sản bền vững, bảo vệ môi trường; quy hoạch lại các lồng, bè và tàu du lịch...
Để thực hiện các kế hoạch cải thiện môi trường các vịnh Cát Bà, UBND thành phố và huyện Cát Hải đang tích cực triển khai phương án di dời các hộ nuôi cá lồng bè trên vịnh đến vị trí thích hợp trên quan điểm bảo vệ môi trường vịnh phục vụ du lịch xanh và bảo đảm an sinh xã hội cho các hộ sinh sống trên vịnh. Một trong các giải pháp là xây dựng mô hình mẫu nhà bè nuôi trồng thủy sản tại vịnh làm cơ sở thống nhất thiết kế xây dựng chung cho các bè nuôi nhằm xây dựng khu nuôi trồng hải sản thành điểm đến thăm quan du lịch. Giải pháp khác là, quản lý chặt chẽ nguồn cát sử dụng vào việc nuôi nhuyễn thể và cát đã qua sử dụng; nghiêm cấm các hành vi hút, đổ cát, bùn đất xuống các vịnh làm các bãi nuôi nhuyễn thể nhân tạo; triển khai tốt việc xã hội hóa vệ sinh môi trường trên vịnh.
