(HPĐT)- Không thể phủ nhận những mặt tích cực mà các chương trình truyền hình thực tế (gameshow) dành cho các em nhỏ đem lại. Tuy nhiên, các chương trình giải trí cho lứa tuổi “biết ăn, biết ngủ, biết học hành là ngoan” thời gian qua ở Việt Nam cho thấy nhiều mặt hạn chế, nhất là tính thẩm mỹ thấp.
Rap Kids - cuộc thi rap dành cho thí sinh trong độ tuổi từ 5-15 bị khán giả phản ứng vì thiếu tính thẩm mỹ.
“Mảnh đất màu mỡ”
Phần lớn gameshow nhí đều xoay quanh những cuộc tranh tài về năng khiếu múa, hát, nhảy, diễn kịch, các năng khiếu khác... dưới danh nghĩa tìm kiếm, ươm mầm và nuôi dưỡng những tài năng trẻ thật sự. Các chương trình gameshow “nhí” mang đến cho các em sự tự tin, bộc lộ năng khiếu, bản lĩnh thể hiện trước đám đông, để gia đình và có thể các tổ chức ngành nghề biết hướng đầu tư phát triển tài năng tương lai.
Qua các chương trình thời gian qua, không phủ nhận có rất nhiều tài năng “nhí” được phát hiện, và có thể xem đó là những hạt giống “chất lượng cao” trong tương lai ở các bộ môn nghệ thuật hay ngành nghề khác. Trong điều kiện sân chơi cho trẻ em còn thiếu nghiêm trọng như hiện nay, việc sản xuất các gameshow là cách thức vừa bổ sung không gian vui chơi, vừa tạo điều kiện để các em nhỏ thử sức. Theo các nhà sản xuất, những gameshow, chương trình truyền hình thực tế cho các em nhỏ có tỷ suất người xem rất lớn, không thua kém những show giải trí đình đám của người lớn. Vì thế, gameshow nhí đã, đang trở thành mảnh đất màu mỡ đối với không ít nhà sản xuất chương trình giải trí ở nước ta.
Thực tế, có nhiều chương trình bổ ích, hấp dẫn dành cho trẻ em được người xem ủng hộ. Như chương trình “Bố ơi mình đi đâu thế”, không chỉ hấp dẫn bởi phần đông người chơi là con của các nghệ sĩ nổi tiếng, với thể loại truyền hình thực tế, “Bố ơi mình đi đâu thế” còn đem đến những tình huống chân thật, thú vị về tình cảm bố con, về các cảnh huống mà các cháu bé trải nghiệm thực tế cuộc sống. Bên cạnh đó có chương trình “Cháu ơi cháu à” được mua bản quyền từ truyền hình Thái Lan do VFC sản xuất. Người tham gia chương trình là cặp ông hoặc bà và cháu cùng nhau vượt qua các nhiệm vụ khác nhau và phần thưởng cuối cùng là chuyến đi nước ngoài dành cho ông/bà và cháu…
Hoặc các gameshow “Cuốn sách của em”, “Sáng tạo 102”, “Trường teen”, “Mỗi ngày một điều hay”, “A, bạn đây rồi”, “Nào ta cùng vui”… là những sân chơi bổ ích thiết thực, có tính giáo dục cao, giúp các em rèn luyện kỹ năng sống, học hỏi về kiến thức, truyền cảm hứng đọc sách, thể hiện được niềm đam mê, đồng thời giúp cha mẹ các em hiểu rõ hơn về tâm sinh lý lứa tuổi của con mình.
Lợi bất cập hại
Mặc dù vậy, việc các gameshow nhí được tổ chức và thực hiện liên tục dẫn đến thực trạng nhiều người xem bị “bội thực”. Song, đáng ngại là mặt trái của những chương trình dành cho các em nhỏ. Mới đây, chương trình “Rap Kids” - cuộc thi rap dành cho thí sinh trong độ tuổi từ 5-15 được thực hiện và chuẩn bị lên sóng truyền hình.
Nhiều ý kiến cho rằng “Rap Kids” không nên tổ chức bởi thí sinh còn quá nhỏ và không phù hợp với rap - thể loại vốn có đặc thù ở độ gai góc, ngôn từ phóng khoáng, mặc định gắn liền yếu tố đường phố.
Người xem chương trình “Model Kid Vietnam” cũng từng chứng kiến các em nhỏ trải qua nhiều thử thách, phải cạnh tranh, “chiến đấu”, loại nhau để bước lên đỉnh vinh quang. “Sếp nhí khởi nghiệp” là sân chơi để các em nhỏ kêu gọi vốn làm giàu, điều này khiến tâm lý các em bị ảnh hưởng, đồng thời dễ cổ xúy lối sống thực dụng. Trong nhiều gameshow, do có sự bắt buộc về định dạng, các thí sinh chỉ 6 - 14 tuổi phải trang điểm, ăn mặc và nhảy, múa, ca hát như người lớn. Thậm chí, một số gameshow như: “Giọng hát Việt nhí”, “Tìm kiếm tài năng nhí” lạm dụng sự trong sáng và nước mắt của trẻ em với mục đích gây sự chú ý, tạo sự thương cảm đối với người xem. Ở các chương trình âm nhạc nhí, nhiều em ở lứa tuổi rất nhỏ, nhưng lại thể hiện những ca khúc vốn dành cho người lớn, giai điệu não nề.
Tiến sĩ giáo dục Nguyễn Thụy Anh nhìn nhận, gameshow thường chỉ đáp ứng nhu cầu giải trí của xã hội chứ tính chất định hướng thẩm mỹ không cao. Những bạn nhỏ tham gia gameshow có cơ hội thể hiện mình và nổi tiếng, tuy nhiên cũng đối mặt với nhiều hệ lụy. Tiến sĩ tâm lý Tô Nhi A cũng cho rằng nếu cho phép các em tham gia vào hoạt động đóng phim, chơi gameshow… mà không có sự đồng hành, gạn lọc từ người lớn, có thể dẫn đến việc cản trở sự phát triển ở các em: lựa chọn giá trị không phù hợp, tổn thương tâm lý, hình thành những tính cách không thuận lợi trong việc kết nối xã hội, kiệt sức tinh thần, thậm chí dẫn đến các rối loạn chức năng tâm lý./.
Khôi Nguyên
