Người dân thôn Trực Trang (xã Bát Trang) đang vào mùa thu hoạch thanh long.
(HPĐT)- Từ năm 2020 đến nay, xã Bát Trang (huyện An Lão) trồng thêm 20 ha thanh long, đưa tổng số diện tích thanh long trên địa bàn xã lên 70 ha. Trong những năm gần đây, diện tích trồng thanh long tăng lên đáng kể. Nhiều gia đình phá cây vải thiều hoặc bỏ cấy lúa để trồng thanh long. Sự chuyển đổi cơ cấu cây trồng này trước mắt đem lại thu nhập cao cho nông dân nhưng về lâu dài cần có định hướng phát triển bền vững.
Cả làng trồng thanh long
Từ đầu tháng 6 đến nay, tại thôn Trực Trang, bà con nông dân hối hả thu hoạch thanh long đầu vụ. Trên các cánh đồng và trong vườn nhà, thanh long trĩu quả, mọng đỏ. Gia đình anh Vũ Văn Thùy, ở thôn Trực Trang tranh thủ lúc trời râm mát vào buổi sáng để thu hoạch thanh long. Anh lựa những quả chín để hái trước đem bán. Anh Thùy cho biết, năm nay, thanh long được mùa nhưng thời điểm này do ảnh hưởng của dịch bệnh COVID-19 nên lo lắng sản phẩm sẽ khó tiêu thụ. Để bán được số thanh long đầu vụ, anh vất vả đem chào bán một cửa hàng trong nội thành. Anh Thùy cho biết, do lượng thương lái đến địa phương giảm hơn trước nên người dân phải tìm mọi cách để tiêu thụ.
Theo phản ánh của nhiều người dân trồng thanh long ở xã Bát Trang, mặc dù giá thanh long do ảnh hưởng của dịch bệnh chỉ bán được 15 nghìn đồng/kg nhưng bán hết số thanh long thu hoạch được vẫn có lãi nhiều hơn cấy lúa hay trồng các loại cây khác. Gia đình anh Thùy ước tính, năm nay nếu thu hoạch đến cuối vụ phải đạt 8-10 tấn, cho thu nhập 150 triệu đồng, trừ chi phí, gia đình cũng còn lãi hơn 100 triệu đồng. Thu nhập này cao gấp 2-3 lần cấy lúa.
Do thu nhập cao hơn cấy lúa nên gần đây, nhiều người dân ở xã Bát Trang chuyển đổi cơ cấu cây trồng, bỏ trồng lúa hoặc trồng vải thiều để trồng thanh long. Thanh long được trồng tập trung nhiều nhất ở thôn Trực Trang, rải rác ở một số thôn khác cũng có diện tích trồng thanh long như: Ích Trang, Quán Trang… Ở thôn Trực Trang, nhà nhà chuyển đổi trồng thanh long. Theo Trưởng thôn Trực Trang Hoàng Văn Viên, diện tích trồng thanh long trên địa bàn thôn hiện có 60 ha. Toàn thôn có 700 hộ dân, trong đó hơn 300 hộ trồng thanh long. Gia đình nào trồng ít thì vài sào, gia đình trồng nhiều có tới vài ha. Một số gia đình liên tục mở rộng diện tích trồng thanh long. Ông Vũ Văn Mị, ở thôn Trực Trang cho biết, gia đình ông có hơn 1 mẫu vườn trồng thanh long lâu năm, từ năm ngoái đến nay, ông phá 150 cây vải thiều để chuyển sang trồng hơn 1 mẫu thanh long. Hiện thanh long lâu năm cho thu hoạch quả đều đặn hằng năm. Số thanh long mới trồng phải 2-3 năm mới cho thu hoạch quả. Ông Mị cho biết thêm, cả dòng họ của ông có hơn 10 hộ trồng thanh long. Nhờ trồng thanh long, kinh tế nhiều gia đình ở xã Bát Trang khấm khá hơn trước.
Liên kết phục vụ chế biến
Mặc dù, cho thu nhập cao nhưng hiện phần lớn bà con trồng thanh long ở xã Bát Trang chưa có đầu ra ổn định, chủ yếu phụ thuộc vào thương lái nhỏ lẻ. Vì vậy, đợt này do ảnh hưởng của dịch bệnh COVID-19, việc tiêu thụ thanh long trên địa bàn gặp khó khăn. Bài toán chuyển đổi cơ cấu cây trồng trên địa bàn khó bền vững. Ông Vũ Văn Thoại, ở thôn Trực Trang cho biết, trong những năm qua, người dân ở địa phương luẩn quẩn vòng chặt, phá nhiều loại cây trồng giờ mới ổn định hướng trồng thanh long nhưng không bền vững.
Theo Phó chủ tịch UBND xã Bát Trang Phan Viết Huy, những năm trước, nguồn thu chủ lực của xã là cây vải thiều. Gần đây, bà con mạnh dạn thay thế vải sang trồng cây thanh long. Mặc dù, diện tích chuyển đổi tăng nhanh, song một số hộ chuyển đổi chưa có nhiều kinh nghiệm về thâm canh, kỹ thuật chăm bón, canh tác, nguồn giống chưa đạt yêu cầu dẫn đến chất lượng quả chưa cao. Một số hộ nông dân mạnh dạn chuyển đổi thêm nhiều diện tích trồng thanh long nhưng chưa có thị trường tiêu thụ ổn định.
Giải bài toán phát triển cây thanh long bền vững, tránh vòng luẩn quẩn trồng rồi phá bỏ, thời gian tới, xã Bát Trang cần nghiên cứu kỹ về cây thanh long, vận động người dân chuyển đổi với diện tích phù hợp, tránh tình trạng chuyển đổi ồ ạt dẫn đến cung vượt quá cầu. Xã kết nối với các cơ quan chức năng giúp người dân làm chủ kỹ thuật trồng thanh long, đánh giá được mức độ thích nghi thổ nhưỡng, khí hậu, khả năng ảnh hưởng của thời tiết, nhu cầu của thị trường trong và ngoài thành phố. Các cơ quan chức năng của Sở Nông nghiệp- Phát triển nông thôn giúp người dân địa phương xây dựng vùng sản xuất tập trung, ứng dụng tiêu chuẩn VietGAP, Global GAP, liên kết sản xuất với doanh nghiệp để ổn định đầu ra cho sản phẩm. Theo Trưởng Phòng Trồng trọt (Chi cục Trồng trọt và bảo vệ thực vật Hải Phòng) Bùi Cảnh Đức, Sở Nông nghiệp- Phát triển nông thôn đã khảo sát vùng trồng thanh long ở xã Bát Trang và đề xuất làm cây trồng phục vụ nguyên liệu cho Nhà máy chế biến HaphoFood. Tuy nhiên, để xây dựng vùng nguyên liệu, người dân phải sản xuất đúng theo tiêu chuẩn quy định, đồng thời phải hướng đến sản xuất hàng hóa, sản xuất theo hướng hữu cơ….
Bài và ảnh: Hương AnTheo phản ánh của nông dân, khác với nhiều loại cây trồng khác chỉ thu hoạch theo mùa vụ ngắn, mùa thu hoạch thanh long khá dài, khoảng 3-4 tháng. Bắt đầu từ tháng 6, thanh long cho thu hoạch đợt quả đầu, các đợt quả tiếp theo có thể kéo dài đến đầu tháng 10 mới hết. Theo tính toán, trồng thanh long có thể cho thu nhập 350 - 400 triệu đồng/ha./.
