(HPĐT)- Được phù sa bồi đắp, vùng đất bãi ven sông Văn Úc ở xã Chiến Thắng (huyện An Lão) thích hợp để trồng các loại cây ăn quả. Người dân nơi đây từng chuyển đổi trồng đào, quất cảnh sang trồng vải, nhãn. Mới đây, vùng nhãn chuyên canh gần 20 ha (có lúc đem đến thu nhập cao cho nông dân) bị chặt phá. Vòng luẩn quẩn trồng và chặt phá cây ăn quả để tìm hướng phát triển kinh tế ổn định là trăn trở của nhiều nông dân nơi đây.
Người dân vùng bãi ven sông lựa chọn trồng loại cây chống chịu mặn tốt.
Hương nhãn lồng nay còn đâu?
Cuối tháng 6, đầu tháng 7 là thời điểm các vườn trồng nhãn ở xã Chiến Thắng đẫy quả, một số cây nhãn hương chi ra quả sớm bắt đầu cho thu hoạch. 3 năm trước, vào thời điểm này, các ngả đường vào vùng bãi ven sông trên địa bàn xã tấp nập thương lái đến mua nhãn sớm đầu mùa. Có thời điểm, nhãn sớm đầu mùa bán tại vườn được 40 - 50 nghìn đồng/kg. Vào thời điểm thu hoạch rộ nhất, người dân cũng bán được nhãn lồng với giá từ 20-25 nghìn đồng/kg. Anh Bùi Văn Mạnh ở vùng bãi ven sông, thôn Tân Thắng cho biết, thời điểm đó, mỗi năm, gia đình anh thu hoạch 200 tấn nhãn, trừ chi phí lãi hơn 200 triệu đồng.
Theo báo cáo của UBND xã, vào thời điểm phong trào trồng nhãn rộ nhất, trên địa bàn xã có 20 hộ trồng nhãn với diện tích hơn 20 ha, sản lượng nhãn thu hoạch ở vùng bãi này đạt 7000-8000 tấn. Tuy nhiên, mùa nhãn năm 2021, các vườn trồng nhãn biến mất, chỉ còn lại các ruộng trồng lúa, nuôi rươi, rải rác một số hộ trồng chuối, cây cảnh… Theo Trưởng thôn Tân Thắng Phạm Văn Phương, hiện nay, vùng chuyên canh trồng nhãn lồng chỉ còn 3-4 hộ sản xuất, phần lớn các hộ chặt phá vườn nhãn được 2-3 năm nay để chuyển hướng làm kinh tế khác. Một số hộ còn trồng nhãn nhưng hiệu quả kinh tế và năng suất rất thấp, thậm chí nhãn ra quả kém chất lượng. Dự định trồng hết vụ này, các hộ sẽ chặt phá để chuyển hướng phát triển kinh tế mới.
Theo ông Phương, nguyên nhân khiến các hộ ồ ạt phá bỏ vườn trồng nhãn là vì thời gian gần đây, khu vực này bị nước mặn ở sông xâm nhập làm năng suất, chất lượng quả thấp. Một số vườn còn bị nước mặn làm hỏng cây. Bên cạnh đó, giá nhãn lồng ngày càng rẻ, đặc biệt từ năm 2020, ảnh hưởng của dịch bệnh COVID-19 khiến giá nhãn lồng vào chính vụ chỉ bán được 10-15 nghìn đồng/kg, việc chăm sóc cây khá vất vả, tốn nhiều công sức, kể cả khi thu hái cũng mất thời gian nhưng thu nhập thấp hơn trước khiến nhiều hộ trồng nhãn nản lòng, chặt bỏ.
Tìm hướng chuyển đổi hiệu quả cao
Đi dọc vùng bãi ven sông, hẳn nhiều người tiếc nuối những vườn nhãn xanh tốt năm xưa. Thay vào đó là những vùng nuôi rươi, trồng chuối hoặc trồng cây cảnh. Ông Đỗ Đức Nhạ, một trong những hộ có vườn trồng nhãn lồng lớn nhất với 500 gốc nhãn giờ cũng chặt phá hết toàn bộ nhãn để chuyển sang làm đầm nuôi rươi, trồng cây cảnh và trồng chuối. Ông Nhạ cho biết, khi chuyển sang nuôi rươi, năm đầu, các hộ nông dân chưa được thu hoạch sản phẩm vì ao, đầm mới thiết lập, kỹ thuật nuôi cũng chưa tốt. Từ năm 2020, gia đình ông Nhạ và một số hộ dân được thu hoạch vụ rươi đầu đạt 30 kg/sào, thu nhập cao hơn trồng nhãn và cây trồng khác.
Một số hộ chuyển sang trồng chuối và cây cảnh. Tuy nhiên, tìm loại cây gì để trồng phù hợp với điều kiện thực tế và duy trì được lâu dài khiến nhiều người dân rất băn khoăn. Theo một số hộ dân ở vùng bãi ven sông cho biết, hiện nay, người dân không thể có cách khắc phục được tình trạng xâm nhập mặn. Vì vậy, chỉ còn cách là chuyển đổi trồng loại cây nào có khả năng chống chịu mặn nhất. Cây chuối được nhiều hộ dân ở đây thử nghiệm trồng và cho kết quả khả quan. Mặc dù có thời điểm nước mặn ở sông ngập vào khá sâu nhưng chuối vẫn ra hoa, đậu quả. Đặc biệt, một số hộ có kỹ thuật trồng chuối để cho năng suất quả cao nhất vào dịp Tết Nguyên đán cũng cho thu nhập khá hơn.
Theo Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND xã Chiến Thắng Đặng Hữu Rạng, vùng bãi ven sông được xác định là vùng phát triển kinh tế trọng điểm của xã. Nhiều năm qua, bà con đưa các loại cây ăn quả vào trồng đều cho thu nhập cao. Tuy nhiên, ông Rạng trăn trở về việc địa phương chưa chọn được hướng phát triển kinh tế ổn định, bền vững ở vùng bãi ven sông này. Để tìm hướng phát triển kinh tế ổn định ở vùng bãi ven sông, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND xã Đặng Hữu Rạng mong muốn nông dân cân nhắc, lựa chọn cây trồng phù hợp; các cơ quan chức năng xem xét, hỗ trợ vùng sản xuất này có thể ngăn chặn được tình trạng xâm nhập mặn. Về phía địa phương, trong những năm tới tiếp tục tranh thủ sự đầu tư của cấp trên, tích cực vận động xã hội hóa để đầu tư cơ sở hạ tầng phục vụ sản xuất ở vùng bãi ven sông, trong đó tập trung làm các tuyến đường bê tông hóa ra vùng sản xuất; hỗ trợ tiếp cận điện, nước thuận tiện hơn…./.
Bài và ảnh: Hương An
